Esplenomegalia: berrikuspenen arteko aldeak

Wikipedia, Entziklopedia askea
Ezabatutako edukia Gehitutako edukia
No edit summary
2. lerroa: 2. lerroa:
{{ohar medikoa}}
{{ohar medikoa}}


'''Esplenomegalia''' [[Bare (organoa)|barearen]] handitze patologikoa da; tamainari dagokionez, bere dimentsio normaletatik (12 x 7 x 3,5 cm<ref name=":2">{{Erreferentzia|izena=Pablo|abizena=Vargas Viveros|izenburua=Esplenomegalia|orrialdeak=37–45|abizena2=Hurtado Monroy|abizena3=Villalobos Alva|izena2=Rafael|izena3=José Ángel|data=2013-04|url=http://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_abstract&pid=S0026-17422013000600005&lng=es&nrm=iso&tlng=es|aldizkaria=Revista de la Facultad de Medicina (México)|alea=2|zenbakia=56|issn=0026-1742|sartze-data=2019-11-22}}</ref>) aldentzen denean eman daiteke, baita, pisuari erreparatuta (gizonezkoetan 80-200 gramo eta emakumezkoetan 70-180 gramo).
[[Fitxategi:Esplenomegalia i hiperplasia linfoide folicular reactiva. IMG 2865.jpg|thumb|Esplenomegalia eta hiperplasia linfoide folikular erreaktibodun barea.]]

'''Esplenomegalia''' [[Bare (organoa)|barearen]] handitzea da. Barea, [[abdomen]]<nowiki/>aren ezker hipokondrioan kokatzen den [[Organo (biologia)|organoa]] da. Honen funtzioa nagusiki [[linfa]] eta [[Odol|odola]] iragaztea da; [[globulu gorri]]<nowiki/>en, [[Leukozito|globulu zuri]]<nowiki/>en eta [[Plaketa|plaketen]] kopuru egokiak mantentzeko. Gainera, [[Immunitate-sistema|sistema immunearekin]] oso lotuta dagoen organoa da.
Barea, gorputzeko organo linfatiko handiena<ref name=":2" /> da eta zirkulazio sisteman tartekatuta dago. [[Abdomen]]<nowiki/>ean, [[peritoneo]] barruan, zehazki, [[Ezker hipokondrio|ezker hipokondrioan]], kokatzen den [[Organo (biologia)|organoa]] da. Kokapen honengatik, askotan, [[patologia]] hau diagnostikatzeko zaila izaten da.


[[Gaixotasun]] honen ondorioz, kasu larrienetan, organoaren tamaina 20 aldiz handitzea eman daiteke. Hasieran handitze hau motela eta ia nabariezina izaten, tamaina handia lortzen duen arte. [[Malpighi kapsula|Malpighiren kapsula]] oso mehea da eta ondorioz, ez du bareko [[Parenkima|parenkimaren]] distentsio azkarrik onartzen. Hori dela eta, apurtu eta [[hemorragia]] nabaria sortu daiteke. Azken hau, [[droga]] batzuen efektuen edota [[Leuzemia|leuzemiaren]] ondorioz gerta daiteke<ref>{{Erreferentzia|izena=Andy|abizena=Petroianu|izenburua=Drug--induced splenomegaly.|orrialdeak=977–82|hizkuntza=en-US|data=2011|url=https://www.actamedicaportuguesa.com/revista/index.php/amp/article/view/1570|aldizkaria=Acta Médica Portuguesa|alea=0|zenbakia=24|issn=1646-0758|doi=10.20344/amp.1570|sartze-data=2019-11-19}}</ref>.
[[Linfopoiesi|Linfopoiesia]] ematen da bertan eta [[Antigorputz|antigorputzak]] sintetizatzen ditu, alegia.


3 motako esplenomegalia bereiz daitezke: esplenomegalia kongestiboak, parenkimatosoak eta infiltratzaileak. Lehenengoak [[Porta zain|porta]] [[zain]]-sistemako presioa handitzean azaltzen dira, bigarrenak [[Infekzio|infekzioen]] ondorioz sortzen ohi dira eta hirugarrenak produktu metabolikoen gehiegizko metatzearen ondorioz sortzen dira ([[Gaucher|Gaucher gaixotasuna]], [[Niemann-Pick|Niemann-Pick gaixotasuna]], [[Hemosiderosi|hemosiderosia]] edota [[Amiloidosi|amiloidosia]]).<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Esplenomegalia|url=https://www.semiologiaclinica.com/index.php/articlecontainer/motivosdeconsulta/70-esplenomegalia|aldizkaria=www.semiologiaclinica.com|sartze-data=2019-11-19}}</ref>
Halaber, kaltetutako edo zahartutako [[Zelula|zelulak]] [[Fagozitosi|fagozitatzen]] ditu, baita [[Zirkulazio-aparatu|zirkulazioan]] dauden [[Mikroorganismo|mikroorganismoak]] ere. Izan ere, [[Opsonizazio|opsonizaturiko]] bakterioak [[Gibel|gibelak]] edota bareak suntsitzen dituzte. <ref>{{Erreferentzia|izenburua=Esplenomegalia (AMF 2015) A propósito de un caso|hizkuntza=sp|data=2015-12-01|url=http://amf-semfyc.com/web/article_ver.php?id=1493|aldizkaria=amf-semfyc.com|sartze-data=2019-11-19}}</ref>


== Fisiologia ==
Horrez gain, [[Eritrozito|eritrozitoak]] eta [[Plaketa|plaketak]] metatzen ditu, [[Odol|odola]] koagulatzen laguntzen dutenak. <ref name=":0">{{Erreferentzia|izenburua=Bazo dilatado (esplenomegalia) - Síntomas y causas - Mayo Clinic|url=https://www.mayoclinic.org/es-es/diseases-conditions/enlarged-spleen/symptoms-causes/syc-20354326|aldizkaria=www.mayoclinic.org|sartze-data=2019-11-19}}</ref>
Organo honen funtzioa nagusiki, [[linfa]] eta [[Odol|odola]] iragaztea da; [[globulu gorri]]<nowiki/>en, [[Leukozito|globulu zuri]]<nowiki/>en eta [[Plaketa|plaketen]] kopuru egokiak mantentzeko. Gainera, [[Immunitate-sistema|sistema immunearekin]] oso lotuta dagoen organoa da, izan ere, [[Linfopoiesi|Linfopoiesia]] ematen da bertan eta [[Antigorputz|antigorputzak]] sintetizatzen ditu. Horrez gain, [[Eritrozito|eritrozitoak]] eta [[Plaketa|plaketak]] metatzen ditu, [[Odol|odola]] koagulatzen laguntzen dutenak. <ref name=":0">{{Erreferentzia|izenburua=Bazo dilatado (esplenomegalia) - Síntomas y causas - Mayo Clinic|url=https://www.mayoclinic.org/es-es/diseases-conditions/enlarged-spleen/symptoms-causes/syc-20354326|aldizkaria=www.mayoclinic.org|sartze-data=2019-11-19}}</ref> Halaber, kaltetutako edo zahartutako gorputzeko [[Zelula|zelulak]] [[Fagozitosi|fagozitatzen]] ditu, baita [[Zirkulazio-aparatu|zirkulazioan]] dauden [[Mikroorganismo|mikroorganismoak]] ere. Izan ere, [[Opsonizazio|opsonizaturiko]] bakterioak [[Gibel|gibelak]] edota bareak suntsitzen dituzte. <ref>{{Erreferentzia|izenburua=Esplenomegalia (AMF 2015) A propósito de un caso|hizkuntza=sp|data=2015-12-01|url=http://amf-semfyc.com/web/article_ver.php?id=1493|aldizkaria=amf-semfyc.com|sartze-data=2019-11-19}}</ref>


Betetzen dituen funtzio aniztasuna dela medio, gaitz ugarik eragin dezake honen funtzionamenduan eta ondorioz, [[Sistema linfatiko|sistema linfatikoa]] eta [[Zirkulazio-aparatu|odol zirkulazioaren]] funtzionamendua oztopa dezake.
Betetzen dituen funtzio aniztasuna dela medio, gaitz ugarik eragin dezake honen funtzionamenduan eta ondorioz, [[Sistema linfatiko|sistema linfatikoa]] eta [[Zirkulazio-aparatu|odol zirkulazioaren]] funtzionamendua oztopa dezake.

Bareak duen kokapenagatik, askotan diagnostikatzeko zaila izaten da.

Bareak 7,5 cm-ko zabalera eta 12 cm-ko luzeera du eta 150-180g pisatzen ditu<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Esplenomegalia|url=https://www.semiologiaclinica.com/index.php/articlecontainer/motivosdeconsulta/70-esplenomegalia|aldizkaria=www.semiologiaclinica.com|sartze-data=2019-11-19}}</ref>. [[Gaixotasun]] honek, barea 20 aldiz bere tamaina handitzea eragin dezake, kasu larrietan. Handitze hau motela eta ia nabariezina izaten ohi da, tamaina handia lortzen duen arte. [[Malpighi kapsula|Malpighiren kapsula]] oso mehea da eta ondorioz, ez du bareko [[Parenkima|parenkimaren]] distentsio azkarrik onartzen. Hori dela eta, apurtu eta [[hemorragia]] nabaria sortu daiteke. Azken hau, [[droga]] batzuen efektuen edota [[Leuzemia|leuzemiaren]] ondorioz gerta daiteke<ref>{{Erreferentzia|izena=Andy|abizena=Petroianu|izenburua=Drug--induced splenomegaly.|orrialdeak=977–82|hizkuntza=en-US|data=2011|url=https://www.actamedicaportuguesa.com/revista/index.php/amp/article/view/1570|aldizkaria=Acta Médica Portuguesa|alea=0|zenbakia=24|issn=1646-0758|doi=10.20344/amp.1570|sartze-data=2019-11-19}}</ref>.

3 motako esplenomegalia bereiz daitezke: esplenomegalia kongestiboak, parenkimatosoak eta infiltratzaileak. Lehenengoak [[Porta zain|porta]] [[zain]]-sistemako presioa handitzean azaltzen dira, bigarrenak [[Infekzio|infekzioen]] ondorioz sortzen ohi dira eta hirugarrenak produktu metabolikoen gehiegizko metatzearen ondorioz sortzen dira ([[Gaucher|Gaucher gaixotasuna]], [[Niemann-Pick|Niemann-Pick gaixotasuna]], [[Hemosiderosi|hemosiderosia]] edota [[Amiloidosi|amiloidosia]])<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Esplenomegalia|url=https://www.semiologiaclinica.com/index.php/articlecontainer/motivosdeconsulta/70-esplenomegalia|aldizkaria=www.semiologiaclinica.com|sartze-data=2019-11-19}}</ref>.


==Etiologia==
==Etiologia==
[[Fitxategi:Esplenomegalia i hiperplasia linfoide folicular reactiva. IMG 2865.jpg|thumb|Esplenomegalia eta hiperplasia linfoide folikular erreaktibodun barea.]]
Barearen handitzeak [[etiologia]] anitza dauka. Sarritan, esplenomegalia [[Hiperesplanismo|hiperesplanismoarekin]] lotuta dago. Azken hau, bareak gehiegizko funtzioa betetzearen ondoriozko hiperaktibitateak sortutako handipena da; esate baterako, [[odol]]-zelula asko degradatu behar direnean, barea asko aktibatzen da. [[Tronbozitosi|Tronbozitosia]] eta odoleko beste trastorno batzuk hiperesplenismoa eragin dezakete.
Barearen handitzeak, [[etiologia]] anitza dauka. Sarritan, esplenomegalia [[Hiperesplanismo|hiperesplanismoarekin]] lotuta dago. Azken hau, bareak gehiegizko funtzioa betetzearen ondoriozko hiperaktibitateak sortutako handipena da; esate baterako, [[odol]]-zelula asko degradatu behar direnean, barea asko aktibatzen da. [[Tronbozitosi|Tronbozitosia]] eta odoleko beste trastorno batzuk hiperesplenismoa eragin dezakete.


Beraz, hiperesplnismoa ematen denean esplenomegalia emango da; baina esplenomegaliak (barearen handitzeak), aldiz, beste faktore askorengatik gertatu daiteke.
Beraz, hiperesplnismoa ematen denean esplenomegalia emango da; baina esplenomegaliak (barearen handitzeak), aldiz, beste faktore askorengatik gertatu daiteke.


Gehienetan beste trastorno baten eraginez sortzen da [[esplenomegalia]]<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Esplenomegalia - Hematología y oncología|hizkuntza=es-ES|url=https://www.msdmanuals.com/es-es/professional/hematolog%C3%ADa-y-oncolog%C3%ADa/trastornos-espl%C3%A9nicos/esplenomegalia|aldizkaria=Manual MSD versión para profesionales|sartze-data=2019-11-19}}</ref>.
Gehienetan beste trastorno baten eraginez sortzen da [[esplenomegalia]]<ref name=":3">{{Erreferentzia|izenburua=Esplenomegalia - Hematología y oncología|hizkuntza=es-ES|url=https://www.msdmanuals.com/es-es/professional/hematolog%C3%ADa-y-oncolog%C3%ADa/trastornos-espl%C3%A9nicos/esplenomegalia|aldizkaria=Manual MSD versión para profesionales|sartze-data=2019-11-19}}</ref>.


Barea hainbat kausengatik gaixotu daiteke:
Barea hainbat kausengatik gaixotu daiteke:
45. lerroa: 42. lerroa:


=== Tumoreak ===
=== Tumoreak ===
Tumoreek esplenomegalia sortzen dutenean barea ukigarria da saihespean, eta beraz oso esplenomegalia bortitza da<ref>{{Erreferentzia|izenburua=Esplenomegalia - Hematología y oncología|hizkuntza=es-ES|url=https://www.msdmanuals.com/es-es/professional/hematolog%C3%ADa-y-oncolog%C3%ADa/trastornos-espl%C3%A9nicos/esplenomegalia|aldizkaria=Manual MSD versión para profesionales|sartze-data=2019-11-19}}</ref>.
Tumoreek esplenomegalia sortzen dutenean barea ukigarria da saihespean, eta beraz oso esplenomegalia bortitza da.<ref name=":3" />

*[[Linfoma]].
*[[Linfoma]].
*[[Hodgkinen gaixotasun]]a.
*[[Hodgkinen gaixotasun]]a.
105. lerroa: 103. lerroa:
* [[Esplenektomia]]: [[kirurgia]] prozedura bat burutzen da barearen tamaina murriztu edo organoa erauzteko. Azken kasu honetan, bizitza aktibo bat eraman daiteke baina infekzio larriak edota hilkorrak pairatzeko arriskua handitzen da. Arrisku hau murrizteko, honako neurriak hartzen dira:
* [[Esplenektomia]]: [[kirurgia]] prozedura bat burutzen da barearen tamaina murriztu edo organoa erauzteko. Azken kasu honetan, bizitza aktibo bat eraman daiteke baina infekzio larriak edota hilkorrak pairatzeko arriskua handitzen da. Arrisku hau murrizteko, honako neurriak hartzen dira:
**[[Haemophilus influenzae]], [[Streptococcus pneumoniae]], [[Pneumococcus]] eta [[Neisseria meningitidis]]-aren aurkako txertoak hartzea, prozeduraren aurretik eta ondoren: odol, hezur eta artikulazioetako infekzio larrien aurka babesa emateko; baita [[pneumonia]] eta [[Meningitis|meningitisaren]] aurka ere.
**[[Haemophilus influenzae]], [[Streptococcus pneumoniae]], [[Pneumococcus]] eta [[Neisseria meningitidis]]-aren aurkako txertoak hartzea, prozeduraren aurretik eta ondoren: odol, hezur eta artikulazioetako infekzio larrien aurka babesa emateko; baita [[pneumonia]] eta [[Meningitis|meningitisaren]] aurka ere.
**[[Penizilina]] edo beste [[antibiotiko]] batzuk hartzea esplenektomia burutu ostean, infekzio arriskua antzematen bada.
**[[Penizilina]] edo beste [[antibiotiko]] batzuk hartzea esplenektomia burutu ostean, infekzio arriskua antzematen bada.<ref name=":3" />


* Gaixotasun endemikoak ugariak diren herrialdeetara bidaiatzea saihestea; esaterako, [[Malaria]].
* Gaixotasun endemikoak ugariak diren herrialdeetara bidaiatzea saihestea; esaterako, [[Malaria]].

17:18, 22 azaroa 2019ko berrikusketa

Esplenomegalia
Deskribapena
Motasplenic disease (en) Itzuli, visceromegaly (en) Itzuli
spleen symptom (en) Itzuli
EspezialitateaKirurgia orokorra
Sortzen duCanards sign (en) Itzuli
Azterketa medikoaHaztaketa, ekografia
ordenagailu bidezko tomografia axiala
Identifikatzaileak
GNS-10Q89.0 eta R16.1
GNS-9759.0 eta 789.2
DiseasesDB12375
MedlinePlus003276
eMedicine003276
MeSHD013163
Ohar medikoa
Ohar medikoa
Oharra: Wikipediak ez du mediku aholkurik ematen. Tratamendua behar duzula uste baduzu, jo ezazu sendagilearengana.

Esplenomegalia barearen handitze patologikoa da; tamainari dagokionez, bere dimentsio normaletatik (12 x 7 x 3,5 cm[1]) aldentzen denean eman daiteke, baita, pisuari erreparatuta (gizonezkoetan 80-200 gramo eta emakumezkoetan 70-180 gramo).

Barea, gorputzeko organo linfatiko handiena[1] da eta zirkulazio sisteman tartekatuta dago. Abdomenean, peritoneo barruan, zehazki, ezker hipokondrioan, kokatzen den organoa da. Kokapen honengatik, askotan, patologia hau diagnostikatzeko zaila izaten da.

Gaixotasun honen ondorioz, kasu larrienetan, organoaren tamaina 20 aldiz handitzea eman daiteke. Hasieran handitze hau motela eta ia nabariezina izaten, tamaina handia lortzen duen arte. Malpighiren kapsula oso mehea da eta ondorioz, ez du bareko parenkimaren distentsio azkarrik onartzen. Hori dela eta, apurtu eta hemorragia nabaria sortu daiteke. Azken hau, droga batzuen efektuen edota leuzemiaren ondorioz gerta daiteke[2].

3 motako esplenomegalia bereiz daitezke: esplenomegalia kongestiboak, parenkimatosoak eta infiltratzaileak. Lehenengoak porta zain-sistemako presioa handitzean azaltzen dira, bigarrenak infekzioen ondorioz sortzen ohi dira eta hirugarrenak produktu metabolikoen gehiegizko metatzearen ondorioz sortzen dira (Gaucher gaixotasuna, Niemann-Pick gaixotasuna, hemosiderosia edota amiloidosia).[3]

Fisiologia

Organo honen funtzioa nagusiki, linfa eta odola iragaztea da; globulu gorrien, globulu zurien eta plaketen kopuru egokiak mantentzeko. Gainera, sistema immunearekin oso lotuta dagoen organoa da, izan ere, Linfopoiesia ematen da bertan eta antigorputzak sintetizatzen ditu. Horrez gain, eritrozitoak eta plaketak metatzen ditu, odola koagulatzen laguntzen dutenak. [4] Halaber, kaltetutako edo zahartutako gorputzeko zelulak fagozitatzen ditu, baita zirkulazioan dauden mikroorganismoak ere. Izan ere, opsonizaturiko bakterioak gibelak edota bareak suntsitzen dituzte. [5]

Betetzen dituen funtzio aniztasuna dela medio, gaitz ugarik eragin dezake honen funtzionamenduan eta ondorioz, sistema linfatikoa eta odol zirkulazioaren funtzionamendua oztopa dezake.

Etiologia

Esplenomegalia eta hiperplasia linfoide folikular erreaktibodun barea.

Barearen handitzeak, etiologia anitza dauka. Sarritan, esplenomegalia hiperesplanismoarekin lotuta dago. Azken hau, bareak gehiegizko funtzioa betetzearen ondoriozko hiperaktibitateak sortutako handipena da; esate baterako, odol-zelula asko degradatu behar direnean, barea asko aktibatzen da. Tronbozitosia eta odoleko beste trastorno batzuk hiperesplenismoa eragin dezakete.

Beraz, hiperesplnismoa ematen denean esplenomegalia emango da; baina esplenomegaliak (barearen handitzeak), aldiz, beste faktore askorengatik gertatu daiteke.

Gehienetan beste trastorno baten eraginez sortzen da esplenomegalia[6].

Barea hainbat kausengatik gaixotu daiteke:

Infekzioak (esplenomegalia parenkimatosoak)

Gaixotasun hepatikoa

Tumoreak

Tumoreek esplenomegalia sortzen dutenean barea ukigarria da saihespean, eta beraz oso esplenomegalia bortitza da.[6]

Anemia hemolitikoa

Drogak

Beste kausa batzuk

Klinika

Orokorrean, asintomatikoa dela esan daiteke. Hala ere, hurrengo sintomak azal daitezke:

  • Nekea.
  • Pisu galera.
  • Zotina
  • Infekzio errepikariak.
  • Odol jarioak.
  • Ikterizia: larruazalak kolore horixka hartzea.
  • Anemia.
  • Zorabioak eta okadak.
  • Betekada sentsazioa.
  • Saihespean mina (ezkerreko hipokondrioan).[4]

Esplenomegalia anemiarekin hertsiki lotuta dagoela esan genezake. Izan ere, barearen 2cm-ko handipena espero dezakegu hemoglobinaren 1g-en jaitsieraren ondorioz[7].

Diagnostikoa

Barea ez da ukitzeko erraza (oso argalak diren pertsonetan salbu). Beraz, hainbat froga egin daitezke tamaina zehazteko eta diagnostikoa zehazteko:

Tratamendua

Barearen hipertrofiaren tratamendua, orokorrean, hau eragiten duen kausa tratatzean oinarritzen da. Baina barearen tamainaren handitzeak ondorio larriak ekartzen baditu edo etiologia ezezaguna edo trataezina bada, tamaina murrizteko tratamendu ezberdinak burutzen dira: esplenektomia edota erradiazioa.

  • Gaixotasun endemikoak ugariak diren herrialdeetara bidaiatzea saihestea; esaterako, Malaria.
  • Erradiazioa: barearen tamaina murrizteko erabiltzen den tratamendua da, kirurgia saihestuz.[7]

Erreferentziak

  1. a b Vargas Viveros, Pablo; Hurtado Monroy, Rafael; Villalobos Alva, José Ángel. (2013-04). «Esplenomegalia» Revista de la Facultad de Medicina (México) 56 (2): 37–45. ISSN 0026-1742. (Noiz kontsultatua: 2019-11-22).
  2. (Ingelesez) Petroianu, Andy. (2011). «Drug--induced splenomegaly.» Acta Médica Portuguesa 24 (0): 977–82.  doi:10.20344/amp.1570. ISSN 1646-0758. (Noiz kontsultatua: 2019-11-19).
  3. «Esplenomegalia» www.semiologiaclinica.com (Noiz kontsultatua: 2019-11-19).
  4. a b c «Bazo dilatado (esplenomegalia) - Síntomas y causas - Mayo Clinic» www.mayoclinic.org (Noiz kontsultatua: 2019-11-19).
  5. Txantiloi:Sp «Esplenomegalia (AMF 2015) A propósito de un caso» amf-semfyc.com 2015-12-01 (Noiz kontsultatua: 2019-11-19).
  6. a b c (Gaztelaniaz) «Esplenomegalia - Hematología y oncología» Manual MSD versión para profesionales (Noiz kontsultatua: 2019-11-19).
  7. a b c «Esplenomegalia | Causas, síntomas y tratamiento de la esplenomegalia | Competente sobre la salud en iLive» es.iliveok.com (Noiz kontsultatua: 2019-11-19).