Jakue I.a Aragoikoa

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Jakue I.a Aragoikoa
Jaume I Palma.jpg
Aragoiko monarka

Bizitza
Jaiotza Montpellier1208ko otsailaren  2a
Herrialdea Aragoiko koroa
Heriotza Alzira1276ko uztailaren  27a (68 urte)
Hobiratze lekua Pobleteko monasterioa
Familia
Aita Petri II.a Aragoikoa
Ama Maria of Montpellier
Ezkontidea(k) Teresa Gil de Vidaure
Violant of Hungary Itzuli
Eleanor of Castile I Itzuli  (1221 (egutegi gregorianoa) -  1230 (egutegi gregorianoa))
Seme-alabak
Leinua Royal house of Aragon Itzuli
House of Aragon Itzuli
Hezkuntza
Hizkuntzak Erdi Aroko aragoiera
Old Catalana Itzuli
latina
Okzitaniera
Jarduerak
Jarduerak politikaria eta gudaria
Sinesmenak eta ideologia
Erlijioa kristautasuna

Jakue I.a Aragoikoa[1] (Montpellier, 1208ko otsailaren 2a - Alzira, 1276ko uztailaren 27a), Jakue Konkistatzailea (katalanez: Jaume el Conqueridor; okzitanieraz: Jacme lo Conquistaire; aragoieraz: Chaime lo Conqueridor; gaztelaniaz: Jaime el Conquistador) ere deitua, 1213-1276 bitartean Aragoiko errege eta Bartzelonako kondea izan zen. Balear uharteak konkistatu zituen eta Valentzia hartu zuen; Hogei urtez borrokatu zuen Murtzian mairuekin. Legedi berria ezarri zuen 1247an. Gudarostearen antolatzaile ona izan zen[2].

Biografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gurasoak Petri II.a Aragoikoa eta Maria Montpellierrekoa izan zituen. Balear Uharteetako uharteak konkistatu zituen eta Valentzia hartu zuen; Legedi berria ezarri zuen 1247an. Gudarostearen antolatzaile ona izan zen.

Bere erreinaldi luzean Aragoiko Erresuma alde guztietara hedatu zen: hegoaldera Valentziako Erresuman, iparraldera Languedocen eta ekialdera Balear Uharteetan. Luis IX.a Frantziakoarekin ituna sinatu ondoren, Bartzelonako konderria sartu zuen bere koroan, de iure Frantziako koroapean zegoelako. Andaluziako errekonkistan Fernando III.a Gaztelakoak egin zuen bezalako ahalegina egin zuen Jakuek Levanten.

Legegile moduan, Libre del Consulat de Mar sortu zuen Mediterraneoan merkataritza kontrolatzeko. Era berean katalanezko literatura bultzatu zuen eta Llibre dels fets sasi-autobiografia idatzi zuen.

Ezkontzak eta seme-alabak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1221ean Alfontso VIII.a Gaztelakoaren alaba Leonorrekin ezkondu zen. Ezkontza ez-legitimotzat hartu zenez, izandako seme bakarra sasikoa izan zen:

  1. Alfontso (1229–1260), Bigorreko kondesa Konstantziarekin ezkondu zena.

1235ean Andres II.a Hungariakoaren alaba Violantekin ezkondu eta seme-alaba asko izan zituzten:

  1. Violant, (1236–1301), Alfontso X.a Gaztelakoarekin ezkondu zena
  2. Konstantzia (1239–1269), Joanes Manuel Villenakoarekin ezkondu zena
  3. Petri (1240–1285), ondorengoa Aragoi, Katalunia eta Valentzian
  4. Jakue (1243–1311), ondorengoa Balear Uharteetan eta Languedocen
  5. Fernando (1245–1250)
  6. Antsa (1246–1251)
  7. Elisabet (1247–1271), Filipe III.a Frantziakoarekin ezkondu zena.
  8. Maria (1248–1267), moja
  9. Antso (1250–1279), Toledoko artzapezpikua
  10. Leonor (1251–)

Hirugarrenez Teresa Gil Bidaurrekoa nafarrarekin ezkondu zen, baina ez publiko eta ofizialki. Seme bi izan zituzten:

  1. Jakue (c.1255–1285), Jéricako jauna
  2. Petri (1259–1318), Ayerbeko jauna

Zenbait maitale ere izan zituen:

  • Blanka Antillongoa:
  1. Fernando Santxez (1240–1275), Castroko baroia
  • Berengaria Fernandez:
  1. Pedro Fernandez, Híjarko baroia
  • Elvira Sarroca:
  1. Jakue Sarroca (1248), Huescako artzapezpikua

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Jakue I.a Aragoikoa Aldatu lotura Wikidatan


Aurrekoa
Petri II.a Aragoikoa
Aragoiko erregea
1213 - 1276
Ondorengoa
Petri III.a Aragoikoa


Biografia
Aragoi
Artikulu hau Aragoiko biografia baten zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.