Alfontso X.a Gaztelakoa

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Alfontso X.a Gaztelakoa
Retrato de Alfonso X.jpg
Coat of Arms of the Heir of the Crown of Castile 13th-16th Centuries.svg
Gaztelako erregea

1252 - 1284
Fernando III.a Gaztelakoa - Antso IV.a Gaztelakoa
Bizitza
Jaiotza Toledo1221eko azaroaren 23a
Herrialdea Gaztelako Erresuma
Leongo Erresuma
Heriotza Sevilla1284ko apirilaren 4a (62 urte)
Hobiratze lekua Sevillako katedrala
Familia
Aita Fernando III.a Gaztelakoa
Ama Elixabete Suabiakoa
Ezkontidea(k) Violante Aragoikoa
Seme-alabak
Anai-arrebak
Leinua Ivreako etxea
Hezkuntza
Hizkuntzak gaztelania
Lanbidea
Lanbidea idazlea, astronomoa, politikaria, musikagilea, poeta eta historialaria
Genero artistikoa Olerkigintza
Sinesmenak
Erlijioa katolizismoa

Alfontso X.a Gaztelakoa (Toledo, 1221eko azaroaren 23a -Sevilla, 1284ko apirilaren 4a), Jakituna ezizenaz ezaguna, Gaztela, Galizia eta Leongo erregea (1252 - 1284) izan zen[1].

Biografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Fernando III.a Gaztelakoa eta Elisabet Hohenstaufengoa zituen gurasoak. Aitari lagundu zion errekonkistan 1252an errege bihurtu arte.

1257an Germaniako Erromatar Inperio Santuko Rex Romanorum izaten saiatu zuen, baina Aita Santuak bere hautagaitzari uko eman zion.

1273an Ingalaterrara zihoan artilea kontrolatzeko helburuz[2] Mesta elkartea sortu zuen.

Bere legeak biltzeko Siete Partidas argitaratu zuen, gaztelaniaz egindako lehendabiziko kodigo juridikoa[3]. Gaztelania ezaguera-hizkuntz bihurtu zuen eta galizieraz idatzi zuen poesia. Astronomiari ere ekin zion[4][5] eta lehendabiziko mendebaldeko xakezko tratatuak idatzi zituen[6].

Ezkontza eta seme-alabak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1249an Jakue I.a Aragoikoaren alaba Violanterekin ezkondu eta hamahiru seme-alaba izan zituzten:

  1. Fernando.
  2. Berengaria (1253 – 1284), moja sartuta.
  3. Beatriz (1254–1280)
  4. Fernando (1255 – 1275), Luis IX.a Frantziakoaren alaba Blankarekin ezkondu zena.
  5. Leonor (1257–1275)
  6. Urraka (1256-?)
  7. Antso (1258 – 1295), oinordekoa
  8. Konstantza (1258 – 1280), moja sartu zena
  9. Piarres (1260 – 1283)
  10. Joanes (1262 – 1319), Valentziako jauna
  11. Elisabet
  12. Violante (1265–1287/1308). Diego V.a Lopez Harokoarekin ezkondu zena.[7]
  13. Jakue (1266 – 1284)

Gainera zenbait sasikume izan zituen, tartean Beatriz, Alfontso III.a Portugalgoarekin ezkondu zena, eta Valladolideko gotzain izan zen Martin.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1.   Ballesteros-Beretta, Antonio (1963), Alfonso X el Sabio .
  2.   Nicholas, David (1999), The transformation of Europe 1300-1600 .
  3.   Márquez, Francisco (1995), «Vita: Alfonso X», Harvard Magazine: 54 .
  4.   Alfonso X as a Patron of Astronomy, The Eye of Heaven: Ptolemy, Copernicus, Kepler, New York: American Institute of Physics, 1993 .
  5.   Carroll, James (2002), Constantine's Sword: The Church and the Jews, Boston: Houghton-Mifflin, 327-28. orrialdea .
  6.   Thomas, Phillip Drennon (1970), «Alfonso el Sabio», Dictionary of Scientific Biography, 1, New York: Charles Scribner's Sons, 122. orrialdea, ISBN 0684101149 .
  7.   Rodríguez García, Francisco (2002), Crónica del Señorío de Vizcaya (1. argitaraldia), Maxtor Librería, ISBN 84-9761-029-6 .

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Alfontso X.a Gaztelakoa Aldatu lotura Wikidatan


Aurrekoa
Fernando III.a Gaztelakoa
Gaztela eta Leongo erregea
1252 - 1284
Ondorengoa
Antso IV.a Gaztelakoa


Biografia
Gaztela-Mantxa
Artikulu hau Gaztela-Mantxako biografia baten zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.