Alfontso X.a Gaztelakoa

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Alfontso X.a Gaztelakoa
Alfontso X.a Gaztelakoa

1252ko ekainaren 1a – 1284ko apirilaren 4a
Aurrekoa Fernando III.a Gaztelakoa
Ondorengoa Antso IV.a Gaztelakoa

Jaiotza 1221eko azaroaren 23a
Toledo
Heriotza 1284ko apirilaren 4a
(62 urte)
Sevilla
Ezkontidea Beatriz Suabiakoa
Senideak Aita: Fernando III.a Gaztelakoa
Ama: Elisabet Hohenstaufengoa
Erlijioa Katolikoa
Coat of Arms of the Heir of the Crown of Castile 13th-16th Centuries.svg


Alfontso X.a Gaztelakoa (Toledo, 1221eko azaroaren 23a -Sevilla, 1284ko apirilaren 4a), Jakituna ezizenaz ezaguna, Gaztela, Galizia eta Leongo erregea (1252 - 1284) izan zen[2].

Biografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Fernando III.a Gaztelakoa eta Elisabet Hohenstaufengoa zituen gurasoak. Aitari lagundu zion errekonkistan 1252an errege bihurtu arte.

1257an Germaniako Erromatar Inperio Santuko Rex Romanorum izaten saiatu zuen, baina Aita Santuak bere hautagaitzari uko eman zion.

1273an Ingalaterrara zihoan artilea kontrolatzeko helburuz[3] Mesta elkartea sortu zuen.

Bere legeak biltzeko Siete Partidas argitaratu zuen, gaztelaniaz egindako lehendabiziko kodigo juridikoa[4]. Gaztelania ezaguera-hizkuntz bihurtu zuen eta galizieraz idatzi zuen poesia. Astronomiari ere ekin zion[5][6] eta lehendabiziko mendebaldeko xakezko tratatuak idatzi zituen[7].

Ezkontza eta seme-alabak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1249an Jakue I.a Aragoikoaren alaba zen Violante ezkondu eta hamahiru seme-alabak izan zituen:

  1. Fernando.
  2. Berengaria (1253 – 1284), moja sartuta.
  3. Beatriz (1254–1280)
  4. Fernando (1255 – 1275), Luis IX.a Frantziakoaren alaba Blanka ezkondu zuena.
  5. Leonor (1257–1275)
  6. Urraka (1256-?)
  7. Antso (1258 – 1295), oinordekoa
  8. Konstantza (1258 – 1280), moja sartuta,
  9. Piarres (1260 – 1283)
  10. Joanes (1262 – 1319), Valentziako jauna
  11. Elisabet
  12. Violante (1265–1287/1308). Diego V.a Lopez Harokoa ezkondu zuena.[8]
  13. Jakue (1266 – 1284)

Gainera zenbait sasikume izan zituen, tartean Beatriz, Alfontso III.a Portugalgoa ezkondu zuena, eta Valladolideko gotzaina zen Martin.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Titulu osoa honakoa izan zen: Gaztela, Toledo, León, Galizia, Sevilla, Kordoba, Murtzia, Jaén eta Algarveko erregea (1260tik aurrera).
  2.   Ballesteros-Beretta, Antonio (1963), Alfonso X el Sabio .
  3.   Nicholas, David (1999), The transformation of Europe 1300-1600 .
  4.   Márquez, Francisco (1995), «Vita: Alfonso X», Harvard Magazine: 54 .
  5.   Alfonso X as a Patron of Astronomy, The Eye of Heaven: Ptolemy, Copernicus, Kepler, New York: American Institute of Physics, 1993 .
  6.   Carroll, James (2002), Constantine's Sword: The Church and the Jews, Boston: Houghton-Mifflin, 327-28. orrialdea .
  7.   Thomas, Phillip Drennon (1970), «Alfonso el Sabio», Dictionary of Scientific Biography, 1, New York: Charles Scribner's Sons, 122. orrialdea, ISBN 0684101149 .
  8.   Rodríguez García, Francisco (2002), Crónica del Señorío de Vizcaya (1. argitaraldia), Maxtor Librería, ISBN 84-9761-029-6 .

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Alfontso X.a Gaztelakoa Aldatu lotura Wikidatan



Aurrekoa
Fernando III.a Gaztelakoa
Gaztela eta Leongo erregea
1252 - 1284
Ondorengoa
Antso IV.a Gaztelakoa


Biografia
Gaztela-Mantxa
Artikulu hau Gaztela-Mantxako biografia baten zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.