Kakao arbola

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Kakao arbola
Sailkapen zientifikoa e
Erreinua: Plantae
Kladoa: Angiospermae
Kladoa: Eudicotyledoneae
Kladoa: Rosidae
Ordena: Malvales
Familia: Malvaceae
Generoa: Thebroma
Espeziea: Theobroma cacao
L.
Theobroma cacao

Kakao arbola edo kakao-arbola (Theobroma cacao) zuhaitz txiki bat da (4–8 m), Sterculiaceae (edo Malvaceae) familiakoa, Ameriketako eskualde tropikalekoa. Landare honen haziak kakao-hautsa eta txokolatea egiteko erabiltzen dira.

Theoboma cacao izen zientifikoa grezieratik datorkio eta jainkoen elikagaia esan nahi du. Baina kakao izena maiatik dator, Ka´kaw.

Materia genetikoaren ikerketak esaten dutenez, Hego Amerikako jatorria dute, Orinoko eta Amazonas ibaiaren arroetatik. Gaur egun Mexikotik Brasilera hedatzen da, eta baita ere Afrikaren mendebaldean.

Landarea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Landareari kakao arbola deritzo. Kakao-arbola, bero (20°C-30°C) eta hezetasun asko behar duen landarea da. Hosto iraunkorrekoa da, eta 6 eta 10 metrora hazi. Beste landareen ilunpean hazten dira, haizetik babestuta eta lur emankorrarekin. Lurra nitrogeno eta potasio ugarikoa izan behar da.

Kakao arbolaren loreak

Bere loreak txikiak eta arrosak dira. Fruitua, baia bat da, kalabazin formakoa, gorria edota horixka bihurtzen dena eta 450g pisatzen du gutxi gorabehera heltzen direnean. Arbola fruituak ematen hasten du 4 edo 5 urte dituenean. Zuhaitza heltzen denean, 6000 lore izan ahal ditu baina bakarrik 20 kakao hazi izaten ditu.

Fruitua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mami arrosaz badago betea dago, likatsua, gozoa eta jangarria, 30-50 garau luze (zuriak eta haragitsuak) gordetzen dituela. Garauak indaba forma dute eta zapore oso mingotsa.

Ekoizpena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kakaoa Afrikako mendebaldean, Erdialdeko Amerikan, Hego Amerikan eta Asian landatzen da gehienbat. Urteko ekoizpena esaten duenez, UNCTAD bilduta, 2005-2006ko munduko 8 ekoizle nagusiak Boli Kosta (%38), Ghana (%19), Indonesia (%13), Nigeria (%5), Brasil (%5), Kamerun (%5), Ekuador (%4) eta Malaysia (%1) dira. Herrialde hauek, munduko %90eko ekoizpena dute.

FAO erakundearen arabera[1], 2005eko ekoizpena honelakoa izan zen:

Sailkapena, Estatua Balioa Ekoizpena
(Int $1000*) MT
1  Boli Kosta 1,024,339 1,330,000
2  Ghana 566,852 736,000
3  Indonesia 469,810 610,000
4  Nigeria 281,886 366,000
5  Brasil 164,644 213,774
6  Kamerun 138,632 180,000
7  Ekuador 105,652 137,178
8  Kolonbia 42,589 55,298
9  Mexiko 37,281 48,405
10  Papua Ginea Berria 32,733 42,500
11  Malaysia 25,742 33,423
12  Dominikar Errepublika 24,646 32,000
13  Peru 21,950 28,500
14  Venezuela 13,093 17,000
15  Sierra Leona 8,472 11,000
16  Togo 6,547 8,500
17  India 6,161 8,000
18  Filipinak 4,352 5,650
19  Kongoko Errepublika 4,336 5,630
20  Salomon Uharteak 3,851 5,000

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]


Commons-logo.svg
Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak:
Kakao arbola