Karbonari

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Karbonarien bandera

Karbonari (italieraz: carbonari, «ikazkinak») XIX. mendearen hasieran Italiako hegoaldean masoi mugimenduko adar gisa osatu zen elkarte sekretua izan zen.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Karbonarien mugimendua Napoliko Erresuman sortu zen 1812. urte aldera, Joachim Murat, Napoleonek ezarritako erregea, agintetik kendu eta Fernando IV.a eta Maria Karolina Bi Sizilietako errege-erreginak berriro ezartzeko asmoz. Helburu hura lortutakoan (1815), karbonariak ideia liberalen alde borrokatu ziren austriarren eta monarkia absolutuen aurka eta matxinadak bultzatu zituzten Napolin (1820), borboien aurka, eta Piemonten (1821).

Mazzinik 1831. urtean sortu zuen Giovine Italia elkarte sekretuak hartu zuen karbonarien lekukoa. Karbonarien barne-antolamendua masoien logien modukoa zen. Karbonarien mugimendua Frantziara (1821-1822, monarkiaren berrezarpenaren aurka) eta Espainiara (karbonari errepublikazaleak, 1858tik aurrera) igaro zen ondoko urteetan.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Karbonari Aldatu lotura Wikidatan