Manex ardi burubeltz

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Wikipedia:Taxotaula bat irakurtzeko eraTaxotaula bat irakurtzeko era
Manex ardi burubeltza
Status iucn3.1 NT eu.svg

Kontserbazio egoera: Ia arriskuan
Manex ardi burubeltzak, Mendiben
Manex ardi burubeltzak, Mendiben


Jatorrizko herrialdea(k):
 Euskal Herria

Sailkapen zientifikoa
Erreinua: Animalia
Filuma: Chordata
Klasea: Mammalia
Ordena: Artiodactyla
Familia: Bovidae
Azpifamilia: Caprinae
Generoa: Ovis
Espeziea: Ovis aries
Arraza

Manex ardi burubeltza

Manex ardi burubeltza Euskal Herriko bertako ardi arraza bat da. Hainbatentzat ordea ardi hau ez da aparteko arraza, ardi latxaren mota bat baizik[1]. Iturri ezberdinen arabera honen inguruko iritzi ezberdinak daude. Frantziar Administrazioak bertako arrazatzat jotzen du, ardi latxetik aparte.

Ezaugarriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Iletsua da, eta adarrak dituzte bai arrek, baita emeek ere. Kolore zuria dute nagusiki; gorputza zuria eta hanka, lepoa eta burua beltzak. Landatar arraza da. Ardi gogorra, Pirinioetako larre urrietan ondo moldatzen dena. Bereziki esnetarako erabiltzen da; beste ardi arraza batzuen esnearekin batera, Ossau-Iratiko gazta egiteko erabiltzen da.

Manex ardi burubeltza manex ardiaren azpimotatzat jo izan da, beste azpimota manex ardi burugorria izanik, baina biak arraza bereizitzat jotzen dira gaur egun. Lehen aipatu den bezala, Iparraldeko eta Nafarroako manex ardiak ardi latxaren oso senide hurbilak dira.

Hedapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Arraza Euskal Herriko Iparraldean dago hedatuta bereziki, baina baita Bearnon eta Nafarroa Garaiko zenbait ibarretan ere: Aezkoan, Erron eta Baztanen, Esteribarren eta Ultzaman. Izan ere, garai batean —eta, neurri txikiagoan, gaur egun ere— neguan trashumantzia egiten zuten. Aezkoako manex ardiek Lapurdiko behe lurretan igarotzen zuten negua, gero udaberrian goi Bortuetara itzultzeko. Horregatik, ardi arraza berberak dira toki horietan. Hainbat adituentzat Ipar Euskal Herriko Manex ardiak ardi latxa beraren barietateak baina ez dira. Hala ere ofizialki arraza ezberdintzat hartzen dituzte sailkapen ofizialek.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Manex ardi burubeltzak, Euskal Herriko Bortuetan
  1. http://gipuzkoakoartzaineguna.blogspot.com/2007/08/gure-ardi-latxa.html

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]


Kanpoko loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Manex ardi burubeltz Aldatu lotura Wikidatan