Nikolas txiki

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Nikolas Txiki
Argitalpena
Lehen agerpena 1959
Sortzailea René Goscinny
Marrazkilaria Jean-Jacques Sempé
Datu biografikoak
Herrialdea Frantzia
Sexua gizonezkoa
Datu pertsonalak
Senideak Amatxo eta Aitatxo
Adiskideak Agnan, Rufus, Clotaire, Eudes, Joakin, Geoffroy, Alzeste
http://www.petitnicolas.com/

Nikolas Txiki René Goscinny idazleak eta Jean-Jacques Sempé ilustratzaileak 1956-1965 bitartean sortu zuten sail baten lehenengo liburua eta honen pertsonaia nagusia da[1].


Jatorria eta argitalpena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nikolas Txikiren abenturak, lehenbizikoz, Belgikako aldizkari batean istoriotxo formatuan agertu ziren. Goscinnyk Le Moustique aldizkariarekin (1956-1958) 28 istorio sinatu zituen (astero bat), Agostini izengoitian. Sempék, ordea, bere izenean sinatu zituen. Gero, proiektua bertan behera geratuko zen, ilustratzailea betetzen zuen paperarekin ez zelako gustura sentitzen.

Henri Amorouxek  1959an, “Sud Ouest Dimanche” eguberrietako edizioan, Nikolas Txiki agertzea ahalbidetu zuen. Arrakasta berehalakoa izan zen eta obrak bere behin betiko forma hartu zuen: gaur egun ezagutzen ditugun irudiez osaturiko kontakizun motzak.

Pilote egunkarian 1959tik bere lekua izan zuen eta arrakasta izugarria 1965 arte, urte horretan Goscinnyk Nikolasen abenturak amaitu zituenean[2].

2009ko martxoan Nikolas Txikik 50.urteurrena izan zuen, eta data aprobetxatuz, horren inguruko istorio, pelikula eta telebistarako marrazki bizidun berriak ezagutarazi ziren.  

Laburpena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Istorioa kontakizun motzen bitartez azalduta dago. Bertan, umorea eta haurtzaroaren samurtasuna nahasten dira Nikolas txikiaren abenturak kontatzeko. Haur hau 60ko hamarkadako hiri batean bizi da. Goscinnyk sortutako haur-lengoaiaren bitartez protagonistaren barne sentimenduak ezagutu daitezke eta jorratzen diren gaiak ere haurtzarokoak dira (adiskidetasuna, istiluak, eskolako harremanak, maitasuna, etab.) Bestalde, helduen mundu konplexua ere deskribatuta agertzen da (hezkuntza, familia arteko gatazkak, bizilagunen artekoak, aita eta nagusiaren artekoak, etab[3].)

Istorio honetako kontakizunak orrialde gutxietan agertzen dira ilustrazio batzuekin batera. Kapituluak independenteak dira, nahiz eta batzuetan Nikolasek aldez aurretik gertatutako zerbaiti erreferentzia egin. Obra bera orden jakin bat jarraitu gabe irakur daiteke, datu esanguratsu batzuk haurtzaroaren parte diren errepikapenen bitartez eskaini arren. Adibide gisa, gelakide batzuen ezaugarriak gogoratzerakoan: "Alzeste, etengabe jaten ari den laguna da." [4]

Pertsonaia nagusiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nikolas eta bere familia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Nikolas: pertsonaia nagusia da. Lehenengo pertsonan bere eta bere lagunen abenturak kontatzen dituen 7-9 urteko haur bat da. Oso bihurria eta aldi berean sentikorra da. Adiskidetasun, maitasun eta justizia balioak oso presente ditu. Klaseko txikiena den pertsonaia hau kaligrafia eta aritmetikako ariketekin ez da batere ondo moldatzen. Ile beltzarana duen bakarra denez, ilustrazioetan oso erraz aurki daiteke.
  • Nikolasen ama: etxekoandrea da eta askotan Nikolasi errieta egiten dio bere bihurrikeriengatik. Bere senarraz kexu da maiz, gizona ez delako batere ulerkorra.
  • Nikolasen aita: bulego batean lan egiten du eta bere nagusia M.Moucheboume deitzen da. Etengabe kexu da bere lan egoera dela eta. Etxera iristean, egunkaria irakurtzea gustatzen zaio bere pipa erretzen duen bitartean. Bere semearekin barkaberagoa da emaztearekin baino. Gazteetan izandako arrakasta akademiko eta kiroletako sariez aritzen da beti, nahiz eta horietakoen ebidentziarik ez erakutsi, ezkontzaren ondorioz galdu baitziren. Aspaldiko lagun baten bisitari esker, Nikolas enteratuko da aita gazteetan ez zela izan esaten zuen bezain zintzoa.
  • Meme: Nikolasen amona da, amaren aldetik. Bere biloba asko mimatzen du. Hori dela eta, Nikolasen aita ados egon ez arren, amonak opari eta litxarreri asko ekartzen du etxera beti. Nikolasek amona asko maite du, etortzen den bakoitzean sorpresak ekartzen dizkiolako (argazki kamara, erlojua, etab.) Amonari ez zaio bere alabaren senarra batere gustatzen, eta horregatik etengabe bere jarreraz kexu da.
  • Osaba Eugenio: Nikolasen aitaren anaia da eta ordezkari lanean aritzen da.
  • Izeba Dorotea: bere gaiztotasuna denek ezagutzen dute.
  • Nikolasen lehengusuak: Eloi, Roch, Lambert, Elbira eta Klarisa.
  • Nikolasen amaren ahizpak: Pulkeria, Eulogia, Klarisa eta Matilde.

Nikolasen lagunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Alzeste: Nikolasen lagun-mina da. Potoloa da egun guztian zehar jaten duelako. Ilustrazioetan beti zerbait jaten ari da, bere eskuak koipetsu eta zikinak izanik, horregatik bere lagunek inoiz ez diote eskua eman nahi. Bere janaria konpartitzea ez zaio gustatzen, maiz arazoak sortzen dizkiona. Umore arraroa du baina orokorrean oso pertsona baikorra da.
  • Eudes: oso indartsua da eta ia beti biolentzia erabiltzen du nahi duena lortzeko. Aldi berean oso lotsatia da, horregatik soilik bere lagunekin borrokatzen da. Anaia nagusia du: Jonas, soldadutza egiten ari dena.
  • Rufus: bere aita polizia da eta horregatik txilibitu bat dauka, bere lagunartean arazoak sortzen dituena, batez ere arbitroa izan eta aldi berean jolastu nahi izaten duenean. Bere aitaren lanbidea oso serio hartzen du. Nahiko ikasle txarra da eta Nikolasek nota onak ateratzen dituenean enbidia apur bat sentitzen du. Gainera, maiz zigortuta egoten da. Oso umore onekoa da eta baita lagunen laguna ere.
  • Clotaire: klaseko azkena da. Oso baldarra da baina gainontzekoek lagun ontzat dute. Bere etxean telebista duen bakarra da. Inoiz ez du klasetan arreta ipintzen, horrela andereñoak zerbait galdetzen dionean, gelako iskin batean zigortuta amaitzen du. Bizikletan ibiltzea nahiago izaten du.
  • Geoffroy: bere aita oso aberatsa da eta opari asko egiten dio. Eskolara zerbait berria eramaten duenean misteriotsuarena egitea gustatzen zaio eta horregatik eskuartean paketeren bat ekartzen duenean lagunak berehala gerturatzen zaizkio. Eskolara mozorrotuta joatea gustatzen zaio. Etxean duen luxua gustatzen zaio, baita harrokeriaz jokatzea ere, baina bere lagunek normalean ez dituzte bere istorioak sinesten. Bere ama ez da inoiz joaten eskolako bileretara eta bere ordez Alberto txoferra bidaltzen du.
  • Agnan: oso serioa da, klaseko lehenengoa delako, baita andereñoaren ikasle kuttuna ere. Salatari hutsa da eta horregatik bere lagunek ez dute estimatzen. Gainera, andereñoak ikaskideren bat zigortzen duenean hau poztu egiten da. Klasean betaurrekoak dituen bakarra da, eta horri esker besteek ez dute bera jotzen. Erraz hazten da negarrez, eta horregatik futbol partiduetan beti arbitro edo atezain izendatzen dute.
  • Joakin: pertsonaia honi buruz liburuetan gauza handirik ez da aipatzen. Bera baino gazteagoa den anaia du, Leonzio izena duena, honen jaiotza kapitulu bateko protagonismoa izanik. Oso ona da kaniketara jolasten eta ilustrazioetan txapela daramana da.
  • Maixent: hanka luzeak dauzka eta oso azkar korri egiten du. Izan ere, Nikolas baino azkarragoa den bakarra da. Oso sentibera da. Bere gurasoak oso zuhurrak omen dira. Bere arreba Hermione ezkontzen denean, koinatu bihurtzen da, lagunen inbidia sortzen duena.
  • Luisita: begi urdinekoa den neska hau Nikolasen lagun minetakoa da. Oso azkarra da korri egiten eta oso ondo daki baloiari fuerte ematen, hori dela eta Nikolas beraz maitemindurik dago.

Eskolako langileak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Andereñoa: Nikolasen klaseko tutorea da, arazo asko sortzen dizkiona. Ikasleren bat zigortu nahi duenean zuk-az tratatzen du. Askotan zorrotza izan arren, Nikolasek estimu handia dio. 
  • Eskolako zuzendaria: klaseko giroa kontrolatu ezin denean bera agertzen da, betiko errituala jarraituz: “zutik” dio andereñoak; “eseri zaitezte” dio zuzendariak. Ikasleak iskinean zutik ipiniko dituela zigorraren mehatxua maiz erabiltzen du, batez ere Clotairekin.
  • Dubon jauna, “Baxarri”: eskolako ataltzaina da. Oso zorrotza den gizon hau koloniako tropetan sarjentu izan zen. Erabiltzen duen hizkuntza nahiko zaila da.
  • Mouchabiere ataltzaina: "Baxarri" baino gazteagoa da eta ez da bestea bezain zorrotza. Ikasleek oraindik ez diote goitizena jarri.
  • Vanderblerge anderea: kantu irakaslea da. istorio bakar batean agertzen da non ikasleek “Marsellesa” abestu behar izaten duten.

Beste pertsonaiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Rogelio Moucheboume: Nikolasen aitaren nagusia da. Bere lankideak esplotatzen ditu eta soldata igoerarik ez die ematen. Behin edo behin Nikolasi opariak egin izan dizkio.
  • Ikuskaria: abentura bakar batean agertzen da, beltzez jantzita, bekain eta betaurreko ilun handiekin. Ikasleen jarrerengatik berehala martxa egin zuen.
  • Ministroa: pertsonaia hau eskolako ikasle ohia da. Nikolas eta bere lagunek luma estilografikoa oparitu behar zioten ohorea egiteko asmoz, baina euren jarrera egokia ez zenez bisitaren egunean zuzendaritzakoek hauek garbilekuan giltzaperatzea erabakitzen dute.
  • Ordezkoa: Nikolasen andereñoaren ordezkoa abentura batean agertzen da. Pertsona nagusia den honek, betaurrekoak eramaten ditu eta listu tantak askatzen ditu hitz egiten duen bakoitzean. Gainera, gor samarra da ere bai.

Bizilagunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Blédurt jauna: auzokidea da eta Nikolasen aita zirikatzea gustatzen zaio. Bledurt eta aita ondo eramaten dira eta askotan gelditzen dira elkarrekin merienda hartzeko, kriket jolasteko edo paseatzeko.
  • Marie-Edwige: Nikolasen bizilagun gaztea da, Courteplaque familiaren alaba. Ilehoria den neskato hau oso bihurria da. Aingeru itxura izan arren, bere lagunak zoratu egiten ditu. Nikolasek egun batean zalantzak izaten ditu berarekin ezkondu ala ez.
  • Courteplaque anderea: Marie-Edwige-en ama da eta bere alaba laudorioztatzea gustatzen zaio.
  • Chouquette anderea: ogigilea eta pastelgilea da. Nikolas eta bere lagunak (batez ere Alzeste) bere dendara hurbiltzen dira askotan.
  • Compani jauna: dendako gizona da eta oso alaia da. Nikolasekin oso ongi eramaten da, askotan beroni gailetak edota olibak oparituz. Bere katuak “Gaileta” eta “Bonboi” deitzen dira. Zoritxarrez, Nikolasen amak ez du etxean katurik nahi izango eta Nikolasek itzuli beharko dio gizonari katua.

Egileak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • René Goscinny (Paris, 1926) Oso txikia zenetik artearekiko interesa eta gaitasuna erakutsi zuen. Bere haurtzaroa Argentinan pasa zuen eta, ondoren, EEBBetan bizi izan zen.  Bertan, Mad aldizkarian bere lehenengo lana izan zuen, ilustratzaile gisa. Urte batzuk igaro eta bere enpresako nagusiek Parisera bidali zuten, hango delegazioaren zuzendari funtzioa betetzera. Han Albert Uderzo ezagutu zuen eta Asterix seriea sortu zuen. Komikiaren munduan arrakasta izan bazuen, gidoilari moduan haur literaturan benetako abilezia erakutsi zuen Nikolas txiki obrarekin. Bere obra guztietan umorea, narraziorako sakontasuna eta azkartasuna presente zeuden, betidanik eta betirako bere barnean haur baten arima baitzuen.[3]
  • Jean-Jacques Sempé (Bordele, 1932) Ilustratzaile honen irudiak, beraien artean antzekoak izan arren, aldi berean oso desberdinak dira, bakoitzak bere berezitasuna baitu. Horregatik oso zaila izaten da bere lanen artean hautaketa bat egitea[5]. Bere estiloak irakurketarako gogoa sorrarazten du. Bere marrazkiak ikusterakoan, irakurleak aurreikus dezake zer gertatuko den. Pertsonaietan dago bere fokua, hau da, haiek erabiltzen dituzten espazioen deskripzio gutxi eskaintzen du. Bere irudiek talde sentimendua goraipatzen dute. Pertsonaia bakoitzak ez du ideia bakar bat adierazten, baizik eta taldeari ematen zaio garrantzia, bere osotasunean. Pertsonaiak sortzeko duen ozartasuna hauen adierazkortasunerako funtsezkoa da.[6]

Istorioak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Goscinnyk 222 istorio idatzi zituen, 8 liburuetan bilduta, horietatik 5 bizi zela editatua eta beste 3, 2000. urtean, bere heriotzaren ondoren.[3]

Obrak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Le Petit Nicolas (1960): Euskal Herrian Nikolas Txiki izenburupean argitaratuta (Elkar argitaletxea)
  • Les Récrés du Petit Nicolas (1961): Euskal Herrian Nikolas Txikiren errekreoak izenburupean argitaratuta (Elkar argitaletxea)
  • Les Vacances du petit Nicolas (1962): Euskal Herrian Nikolas Txikiren oporrak izenburupean argitaratuta (Elkar argitaletxea)
  • Le Petit Nicolas et les copains (1963): Euskal Herrian Nikolas Txiki eta bere lagunak izenburupean argitaratuta (Elkar argitaletxea)
  • Joachim a des ennuis (1964): izenburuan Le Petit Nicolas ez zeraman bakarra zenez, salmenta gutxi izan zuen eta berrargitaratu zen Frantzian Le Petit Nicolas a des ennuis izenburuarekin. Euskal Herrian Nikolas Txikiren komeriak izenburupean argitaratuta (Elkar argitaletxea)[2]

2012an IMAV argitaletxeak bost ale horiek 14 liburukietan berrargitaratu zituen.

Goscinny 1977an zendu zen eta 2004an Anne Goscinnyk, bere alabak, argitaratu gabe zeuden istorioak bildu eta argitaratu zituen.

  • Histoires inédites du Petit Nicolas (IMAV éditions, 2004)
  • Histoires inédites du Petit Nicolas - volume 2 (IMAV éditions, 2006)
  • Le Petit Nicolas - Le ballon et autres histoires inédites (IMAV éditions, 2009)[7]

Beste edizio batzuk[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Liburuetan zehar agertzen ez den kontakizun bat existitzen da, isolatuta agertzen dena. Nicolas vous présente Pilote izena du eta 224. Pilote aldizkarian agertu zen. Bere izenak ondo azaltzen du zergatik ez zen liburuetan agertu. Aldizkariko azalean Obelix ere agertzen da, arkatzez eginda. Kontakizun hau azkenean 2012an Les plus belles histories de Pilote-ko lehenengo tomoan agertu zen (1960-1969)[8]

Egokitzapenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009ko urrian Frantzian egokitzapen zinematografikoa estreinatu zen, Alain Chabatek gidoia eginik, Laurent Tirard zuzendari moduan, eta aktore zerrenda honekin: Maxime Godart (Nikolas), Valérie Lemercier (ama), Kad Merad (aita), Sandrine Kiberlain (andereñoa), François-Xavier Demaison (Baxarri) y Daniel Prévost (aitaren nagusia) pertsonaia nagusietan.[9]

2009ko irailan Frantziako M6 telebista katean Nikolas Txikiren abenturen inguruko marrazki bizidunak ezagunak egin ziren[10].

Merchandising[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2013 urtean Nikolas Txiki: lasterketa handia izeneko bideo-joko bat sortu zen smartphone eta tabletetan aritzeko, Bulkypix eta IOS/Android-en eskutik eginda.[11]

  • Nikolas Txikiren agenda 2008. Paris : IMAV éd., 2007, 180 or. (ISBN 978-2-915732-03-0)
  • Nikolas Txikiren egutegia 2008. Paris : IMAV éd., 2007, 14 or. (ISBN 978-2-915732-04-7)
  • Nikolas Txikiaren Flip book-ak - Bon Anniversaire. Paris : IMAV éd., 2008, 100 or. (ISBN 978-2-915732-15-3)
  • Nikolas Txikiaren Flip book-ak - Les jumelles. Paris : IMAV éd., 2008, 100 or. (ISBN 978-2-915732-16-0)
  • Nikolas Txikiaren Flip book-ak- Les singes. Paris : IMAV éd., 2008, 100 or. (ISBN 978-2-915732-17-7)
  • Nikolas Txikiaren Flip book-ak- Marie-Edwige. Paris : IMAV éd., 2008, 100 or. (ISBN 978-2-915732-18-4)
  • Nikolas Txiki : Un livre pop-up. Paris : Gallimard-Jeunesse, 2008, 13 or. (ISBN 978-2-07-062137-8). 6 egoera (orrialde destolesgarriak)
  • NIkolas Txikiaren agenda 2009. Paris : IMAV éd., 2008, 180 or. (ISBN 978-2-915732-19-1)
  • Nikolas txikiaren egutegia 2009. Paris : IMAV éd., 2008, 14 or. (ISBN 978-2-915732-20-7)
  • Nikolas Txikiren altxor kutxa: Leblon-Delienne

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1.   Wayback Machine, 2008-05-09, https://web.archive.org/web/20080509061206/http://www.goscinny.net/prog/fr_lpn.htm. Noiz kontsultatua: 2018-02-16 .
  2. a b (Frantsesez)  «Historique - Imav Editions», www.petitnicolas.com, http://www.petitnicolas.com/historique. Noiz kontsultatua: 2018-02-16 .
  3. a b c   Bach, Mauricio, «Goscinny: un maestro del humor», CLIJ: Cuadernos de Literatura Infantil y Juvenil 94 (1997ko maiatza), ISSN 0214-41230 .
  4.   René, Goscinny (1982), Nikolas Txiki, Elkar, ISBN 84-7529-009-4 .
  5.   Martínez Llorca, Ricardo, «El pequeño Sempé», CLIJ: Cuadernos de Literatura Infantil y Juvenil 54 (1993ko urria), ISSN 0214-4123 .
  6.   Rubio, Gabriela, «Jean Jacques Sempé: Distancia y cercanía», PEONZA: Revista de Literatura Infantil y Juvenil 95 (2011ko otsaila), ISSN 1130-8370 .
  7. (Frantsesez)  «Chronologie - Imav Editions», www.petitnicolas.com, http://www.petitnicolas.com/chronologie. Noiz kontsultatua: 2018-02-16 .
  8. (Frantsesez)  «Plus belles histoires de Pilote de 1960 à 1969 (Les)», Dargaud, http://www.dargaud.com/bd/Plus-Belles-Histoires-de-Pilote-Les/Plus-belles-histoires-de-Pilote-Les/Plus-belles-histoires-de-Pilote-Les-tome-1-Plus-belles-histoires-de-Pilote-de-1960-a-1969-Les. Noiz kontsultatua: 2018-02-16 .
  9. (Gaztelaniaz)  El pequeño Nicolás (2009), https://www.filmaffinity.com/es/film556174.html. Noiz kontsultatua: 2018-02-16 .
  10.   «Wikiwix's cache», archive.wikiwix.com, http://archive.wikiwix.com/cache/?url=http://www.clubavparis.com/index.php?option=com_content&view=article&id=124:laurier-jeunesse&catid=11:lauriers-2010&Itemid=36. Noiz kontsultatua: 2018-02-16 .
  11. (Frantsesez)  «Le Petit Nicolas, La grande course sur iPhone, iPad et Android - Applicakids», applicakids.com, http://applicakids.com/petit-nicolas-iphone-ipad-androi.html. Noiz kontsultatua: 2018-02-16 .

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]