Errusiako Gerra Zibila

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Errusiako Gerra Zibila
Ejército-rojo--russianbolshevik00rossuoft.png
Armada Gorriaren tropak gerran
Data 1917ko azaroa - 1922ko urria
Lekua Errusiar Inperio ohia, Mongolia, Tuva, Pertsia
Emaitza
Gudulariak
Flag of Russian SFSR (1918-1937).svg Errusiako SESF eta beste Sobietar Errepublikak Flag of Russia.svg Mugimendu Zuria
Buruzagiak
Flag of Russian SFSR (1918-1937).svg Vladimir Lenin
Flag of Russian SFSR (1918-1937).svg Leon Trotsky
Flag of Russian SFSR (1918-1937).svg Mikhail Tukhatxevski
Flag of Russian SFSR (1918-1937).svg Mikhail Frunze
Flag of Russia.svg Alexander Koltxak
Flag of Russia.svg Lavr Kornilov
Flag of Russia.svg Anton Denikin
Flag of Russia.svg Pyotr Wrangel
Flag of Russia.svg Nikolai Iudenitx
Indarrak
3.000.000 2.400.000 gehi 255.000 aliatu
Galerak
1.212.824 biktima 1.500.000 gutxienez

Errusiako Gerra Zibila (errusieraz: Гражданская война́ в Росси́и, Grazhdanskaya voyna v Rossiy) 1917ko azarotik 1922ko urrira Errusiar Inperio ohian gertatutako alderdi anitzeko gerra izan zen. Bertan boltxebikeen Armada Gorria eta boltxebikeen aurkako Armada Zuria borrokatu ziren, aurrez aurre. Atzerritar indar batzuek (Amerikako Estatu Batuak, Japonia, Frantzia, Britainiar Inperioa) Armada Zuria sustengatu zuten[1]. 1919an Armada Gorria Ukraina eta Siberian nagusitu zen. Zuriek, Pyotr Wrangel buru zutela, Krimean gotortu eta 1920ko udazkenera arte eutsi zuten. Errusiar Inperioa desegitean sortutako independentziaren aldeko mugimenduek ere parte hartu zuten gerran. Batzuek -Finlandia, Estonia, Letonia, Lituania eta Poloniak- burujabetasuna erdietsi zuten. Gainerako lurraldeek 1922an Sobietar Batasuna eratu zuten.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1918-1921 bitartean boltxebikeek gerra zibilari aurre egin behar izan zioten. Gerraren sorburuan bi arrazoi nagusi izan ziren: alde batetik, Armada Zuriaren sorrera, errejimen tsarista edota 1917ko urrian eraitsitako behin behineko gobernua berrezartzeko helburuz, eta, bestetik, Estatu Batuetako, Britainia Handiko, Frantzia eta Japoniako gudarosteak herrialdean sartu izana.

Armada Zuriaren barnean izan ziren zatiketak eta haien proposamenen arrakastarik eza (ez zuten, adibidez, biztanle sektore behartsuenen egoera aldatzeko konponbiderik eskaintzen eta beren etsaiak bezain indarkeriara emanak ziren) lagungarri izan ziren boltxebikeentzat. Gerra zibila 1921ean amaitu zen, Armada Zuria menderatua izan zenean.

Urte horietan Gerra komunismoa delakoa nagusitu zen[2], zeinak industria erabat estatuaren esku utzi eta ekonomia jarduera pribatu oro eragotzi baitzuen. Uste izatekoa denez, herrialdearen egoera ekonomikoa ez zen, gerra zibila tarteko, izan zitekeen hoberena. Egoera horretan kokatu behar da disidentzia oro zapaltzeko politikarekin segitzen zela ahaztu gabe, Kronstadteko gerra ontzidiaren basean izan zen matxinada anarkista.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. John SIMKIN: «The Russian Civil War» Spartacus.schoolnet.co.uk
  2. John SIMKIN: «War Communism» Spartacus.schoolnet.co.uk
Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Errusiako Gerra Zibila Aldatu lotura Wikidatan