Hagin arrunt

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Hagin arrunt
Fruituak eta hostoak
Iraute egoera
Sailkapen zientifikoa e
Erreinua: Plantae
Dibisioa: Pinophyta
Klasea: Pinopsida
Ordena: Pinales
Familia: Taxaceae
Generoa: Taxus
Espeziea: Hagin arrunt
Taxus baccata MHNT seed.jpg

Hagin arrunta (Taxus baccata) konifero bat da, jatorriz Europa mendebalde, hegoalde eta erdialdekoa, Afrika ipar-mendebaldekoa eta Iran iparraldekoa. Euskal Herrian hagin izen soilaz ezaguna bada ere, Taxus generoko beste espezieetatik bereizteko europar hagin izena ere erabiltzen da.

Generoaren izena, Taxus, grekozko taxis hitzetik omen dator, eta hostoak ilaretan paratzeko erari egiten dio erreferentzia. Izen espezifikoa, baccata, latinezko bacca (baia) hitzetik dator, eta adierazten du baiak ematen dituela fruitutzat zuhaitzak.

Euskal Herriak zuhaitz sakratutzat hartu izan du hagina, eta hilen munduarekin lotu. Gipuzkoako armarrian ageri diren ur gaineko hiru zuhaitzak hagin arruntak dira.[2]

Hagin izena sarri agertzen da Euskal Herriko leku izenetan, garai batean ugariagoa zenaren seinale.

Ezaugarriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hosto iraunkorreko zuhaitza da. Kono eitea du, eta 15 m garai izan daiteke.

Zuhaitz dioikoa da, hau da, ale batzuk emeak dira eta besteak arrak.

Zurtoina – Azala[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Enborra.

Enbor lodia eta leuna du, kolore arre-purpurakoa.

Hostoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hostoak linealak eta puntazorrotzak dira; berde ilunak gainaldean eta argiagoak azpialdean.

Loreak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Loreak, arrak zein emeak, txikiak eta horiak dira. Lore arrak zuhaitz batzuetan sortzen dira, eta emeak, beste batzuetan; hau da, dioikoa da hagina.

Fruituak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Eraztun mamitsu gorri bizi batez (ariloa) inguratutako haziak dira fruituak. Haginaren ariloa oso janari estimatutzat dute txoriek; haginaren atal guztiak (enborra, hostoak, loreak, haziak...), ariloa izan ezik, pozoitsuak dira.

Habitata[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskal Herriko eremu karstikoetan eta baso mistoetan ageri da. Mendeetan eta mendeetan basoak intentsiboki ustiatu dituztenez -zura lortzeko-, basoetako leku ospeletan sakabanatutako ale batzuetara murriztu dira haginak. Dena den, munduan luzaroen bizi den zuhaitzetako bat da.

Erabilera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Antzina, arkuak egiteko erabiltzen ziren haginaren adarrak, meheak eta malguak baitira. Bestalde, haginaren zura oso gogorra da, eta ebanisterian eta tornugintzan oso estimatua izan da. Dirudienez, horrexegatik egin du horrenbeste atzera zuhaitz honen populazioak; gainera, kontuan hartu behar da oso motel hazten dela, eta, beraz, asko kostatzen dela populazioa berreskuratzea.

Kimaketa oso ondo jasaten duenez, oso erabilia da lorezaintzan, eta horretarako hainbat hagin mota berezi daude.

Erabilera sinbolikoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskal Herriko mitologiari nahiz zelta mitologiari estu loturiko zuhaitza da. Euskal Herriak zuhaitz sakratutzat hartu izan du hagina, eta hilen munduarekin lotu.

Gipuzkoako armarrian ageri diren ur gaineko hiru zuhaitzak hagin arruntak dira.

Babes maila[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hagina "interes bereziko espeziea" izendatuta dago Euskal Autonomia Erkidegoan.

Horrez gain hainbat hagin monumentalak "Aparteko zuhaitzak" bezala izendatuak daude Hego Euskal Herrian.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Artikulu honen edukiaren zati bat Botanika.wikispaces.com webgunetik hartu da, CC BY-SA 3.0 lizentziapean.

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Hagin arrunt Aldatu lotura Wikidatan


Commons-logo.svg
Commonsen fitxategi gehiago dago honi buruz:
Hagin arrunt