Hagin arrunt
| Hagin arrunt | |
|---|---|
 |
|
| Fruituak eta hostoak | |
Sailkapen zientifikoa  |
|
| Erreinua: | Plantae |
| Dibisioa: | Pinophyta |
| Klasea: | Pinopsida |
| Ordena: | Pinales |
| Familia: | Taxaceae |
| Generoa: | Taxus |
| Espeziea: | Hagin arrunt |
Hagin arrunta (Taxus baccata) konifero bat da, jatorriz Europa mendebalde, hegoalde eta erdialdekoa, Afrika ipar-mendebaldekoa eta Iran iparraldekoa. Euskal Herrian hagin izen soilaz ezaguna bada ere, Taxus generoko beste espezieetatik bereizteko europar hagin izena ere erabiltzen da.
Generoaren izena, Taxus, grekozko taxis hitzetik omen dator, eta hostoak ilaretan paratzeko erari egiten dio erreferentzia. Izen espezifikoa, baccata, latinezko bacca (baia) hitzetik dator, eta adierazten du baiak ematen dituela fruitutzat zuhaitzak.
Euskal Herriak zuhaitz sakratutzat hartu izan du hagina, eta hilen munduarekin lotu. Gipuzkoako armarrian ageri diren ur gaineko hiru zuhaitzak hagin arruntak dira.[1]
Eduki-taula |
Ezaugarriak [aldatu]
Hosto iraunkorreko zuhaitza da. Kono eitea du, eta 15 m garai izan daiteke.
Zurtoina – Azala [aldatu]
Enbor lodia eta leuna du, kolore arre-purpurakoa.
Hostoak [aldatu]
Hostoak linealak eta puntazorrotzak dira; berde ilunak gainaldean eta argiagoak azpialdean.
Loreak [aldatu]
Loreak, arrak zein emeak, txikiak eta horiak dira. Lore arrak zuhaitz batzuetan sortzen dira, eta emeak, beste batzuetan; hau da, dioikoa da hagina.
Fruituak [aldatu]
Eraztun mamitsu gorri bizi batez (ariloa) inguratutako haziak dira fruituak. Haginaren ariloa oso janari estimatutzat dute txoriek; haginaren atal guztiak (enborra, hostoak, loreak, haziak...), ariloa izan ezik, pozoitsuak dira.
Habitata [aldatu]
Euskal Herriko eremu karstikoetan eta baso mistoetan ageri da. Mendeetan eta mendeetan basoak intentsiboki ustiatu dituztenez -zura lortzeko-, basoetako leku ospeletan sakabanatutako ale batzuetara murriztu dira haginak. Dena den, munduan luzaroen bizi den zuhaitzetako bat da.
Erabilera [aldatu]
Antzina, arkuak egiteko erabiltzen ziren haginaren adarrak, meheak eta malguak baitira. Bestalde, haginaren zura oso gogorra da, eta ebanisterian eta tornugintzan oso estimatua izan da. Dirudienez, horrexegatik egin du horrenbeste atzera zuhaitz honen populazioak; gainera, kontuan hartu behar da oso motel hazten dela, eta, beraz, asko kostatzen dela populazioa berreskuratzea.
Erabilera sinbolikoa [aldatu]
Euskal Herriko mitologiari nahiz zelta mitologiari estu loturiko zuhaitza da. Euskal Herriak zuhaitz sakratutzat hartu izan du hagina, eta hilen munduarekin lotu.
Gipuzkoako armarrian ageri diren ur gaineko hiru zuhaitzak hagin arruntak dira.
Erreferentziak [aldatu]
- Artikulu honen edukiaren zati bat Botanika.wikispaces.com webgunetik hartu da, CC BY-SA 3.0 lizentziapean.
- ↑ Gipuzkoako Armarria eta Bandera, Batzar Nagusien webgunean.
Kanpo loturak [aldatu]
- «Taxus baccata: Heriotzaren zuhaitza», Argia astekaria.
- «Hagina, zuhaitz mitikoa», Euskaraz.net webgunea.
