Zikloi tropikal

Zikloi tropikala haize bortitzak eta euri ugariak duten eta behe-presio gune baten inguruan sortutako ekaitz sistema osatzen duen fenomeno meteorologikoa da. Indarra eta kokapenaren arabera, zikloi tropikalak beheraldi tropikala, ekaitz tropikala, haizerauntsia (edo urakan) edo tifoia izena izan dezakete.

Bere izena: izate zikloiko eta Tropikoetatik dator. Zikloi tropikalek haize bortitzak, tornadoak, uholdezko euriak eta itsas handi zikloikoak sortzen dituzte.

Egitura

Catarina zikloia, 2004.

Zikloi tropikal guztiek nukleo beroa, begia izenekoa, begi inguruko hormak eta inguruan zenbait euri alboak dituzte. Azken hauek dira benetan kalteak sortzen dituztenak.

Kokapena

Munduan zikloi tropikalak pairatzen dituzten zazpi eskualde nagusiak daude:

• Ipar Ozeano Atlantikoa.
• Ekialdeko Ozeano Barea.
• Hegoaldeko Ozeano Barea.
• Mendebaldeko Ozeano Barea.
• Hego-ekialdeko Indiako ozeanoa.
• Ipar Indiako ozeanoa.
• Hego-ekialdeko Indiako ozeanoa.

Urtero laurogei zikloi tropikal inguru sortzen dira, gehienak ipar-mendebaldeko Ozeano Barean. Noizean behin, beste eskualdetan ere jazo dira: hego Ozeano Atlantikoan, Mediterranear itsasoan eta beste lekuetan.

Sorrera

Zikloi tropikal bat sortzeko honako betebeharrak behar dira:

1. Itsas azalaren tenperatura gutxienez 26,5 °C.
2. Hozketa arina gaindegian.
3. Hezetasun handia.
4. Zizailadura bertikal behea.
5. Ekuatoretik 10 gradu baino ez.
6. Aurretiko nahasmendu atmosferikoaren sistema.

Horrexegatik, Tropiko artean sortzen dira, coriolis eraginari esker. Itsas azalaren tenperatura hori udaren bukaeran lortzen da.

Zikloiak ezberdintzeko izenak jartzen zieten, nomenklatura eskema bat jarraituz.

Zikloi tropikalik ezagunenak

• Bhola zikloia
• Mitch urakana
• 1780ko urakan handia
• Nancy tifoia
• Iniki urakana
• Catarina zikloia
• Thelma ekaitz tropikala
• Katrina urakana

Eskualdeko izenak

Eskualdeen arabera, zikloi tropikalek izen ezberdinak dituzte:

• Urakan eskualde atlantikoan eta ipar-ekialdeko Ozeano Barean,
• Tifoi ipar-mendebaldeko Ozeano Barean,
• Zikloi tropikal zakarra hego-ekialdeko Ozeano Barean,
• Ekaitz zikloiko zakarra iparraldeko Indiako ozeanoan,
• Zikloi tropikala. hego-ekialdeko Indiako ozeanoan eta hegoaldeko Ozeano Barean,
• Zikloi hegoaldeko Ozeano Atlantikoan,
• Bagyo edo baguio Filipinetan,
• Willy, Willy Australian, eta
• Taino Haitin.

Kanpo loturak

• (Ingelesez) AEBetako agentziaren webgunea.
• (Ingelesez) (Japonieraz) Japoniako gobernuaren webgunea.
• (Ingelesez) NASAren webgunea.
• (Euskaraz) Urakanaren definizioa Euskalmeten
• (Euskaraz) Zikloiaren definizioa Euskalmeten