Otsailaren 1

Otsailaren 1a egutegi gregoriotararren urteko hogeita hamabigarren eguna da. 333 egun falta dira urtea amaitzeko, 334 egun bisurteetan.

Daturen bat falta bada, urtearen lotura jarraitu han sartzeko.

---

Gertaerak

Euskal Herria

• 1977 - Polizia Armatuak Luis Santamaría herritarra hil zuen tiroz Iruñean.
• 1980 - Guardia Zibilaren eta ETAren arteko enfrentamendu batean sei guardia zibil eta Gregorio Olabarria Bengo (22 urte) eta Xabier Gorritxategi Agote (26) etakideak hil ziren Bizkaiko Ispaster herrian.
• 1982 - Ertzaintzako lehen promozioa atera zen Arkautetik.

Mundua

• 1793 - Frantziak gerra deklaratu zion Britainia Handiari.
• 1881 - Panamako kanalaren eraikitze lanak hasi ziren.
  • - La Vanguardia egunkariaren lehen zenbakia kaleratu zen Bartzelonan.
• 1908 - Atentatu batean Karlos I.a Portugalgo erregea eta bere seme Luis Felipe hil ziren Lisboan.
• 1917 - Alemaniak itsaspeko erabateko gerra deklaratu zuen, edozein itsasontzi abisurik gabe erasotua izan zitekeelarik.
• 1918 - Gotha eskuadrilek Paris bonbardatu zuten, 45 hildako eta 207 zauritu eraginez.
• 1924 - Britainia Handiak Sobietar Errepublika Sozialisten Batasuna onartu zuen.
• 1925 - Gudari Gorrien Frentea, Alemaniako Partidu Komunistaren erakunde armatua, lehen aldiz elkartu zen Berlinen.
• 1930 - Espainian "dictablanda" delakoa ezarri zen.
• 1939 - Dekretu batek sei hilabetetan Txekoslovakiako judu atzerritar guztiak kanporatzea agindu zuen.
• 1942 - Vidkun Quisling Norvegiako lehen ministro izendatu zuten.
• 1946:
• Hungariak errepublika aldarrikatu zuen; presidentea Zoltan Tildy izan zen.
• Trygve Lie norvegiarra NBEko lehenengo idazkari nagusi aukeratu zuten.
• 1953 - Hainbat egunetako eurite eta haizeteen ondorioz dikeak hautsi eta uholde larriak izan ziren Herbehereetan, 1.835 hildako eta 300.000 kalteturekin.
• 1956 - Europa osoan hotz-bolada handi bat izan zen.
• 1960 - Errebeldeak errenditu egin ziren Aljerian.
• 1979 - Ruhollah Jomeini garaile sartu zen Teheran-en, iraultzaren arrakastaren ondoren.
• 1980 - Eskuin-muturreko kideek Yolanda González Martín 19 urteko ikasle eta PSTko kidea hil zuen. Ekintza BVEren izenean aldarrikatu zuten.
• 1991 - Richter eskalan 6,8 graduko lurrikara batek Pakistan iparraldea astindu zuen eta 300 hildakotik gora eta 500 zauritu eragin zituen, hainbat herri suntsitzeaz gain.
• 1998 - Sri Lankako armadak 3.000 errebelde tamiletik gora akabatu zituen bataila batean.
• 2003:
• Columbia transbordadoreak eztanda egin zuen Lurrera itzultzean, 7 kosmonauta hilez.
• Nizako Ituna indarrean jarri zen.
• Trenen arteko talka batean 40 lagun hil ziren Zimbawen.
• 2004 - Saudi Arabiako Mina hiriko erromesaldian egondako jende pilaketa baten ondoren 251 hildako izan ziren.
• 2006 - Ece zisterna-ontzia Mantxako kanalean hondoratu zen 10.000 tona azidorekin.

Arte eta kultura

• 1771 - Encyclopædia Britannicaren lehen edizioa osatu zen, hirugarren alea kaleratuta.
• 1900 - Pablo Picassok bakarkako lehen erakusketa antolatu zuen Bartzelonako Els Quatre Gats taberna modernistan.

Zientzia eta teknologia

• 1948 - Hiru fisikari estatubatuarrek transistorea asmatu zuten.
• 2004 - Zientzialari errusiar eta estatubatuar talde batek bi elementu kimiko berri aurkitu zituen: Ununtrioa (Uut) eta Ununpentioa (Uup).
• 2005:
• Burmuinean pubertaroaren hasiera eragiten duen genea aurkitu zuten.
• Mellitus II erako diabetea eragiten duen proteina aurkitu zuten.

Jaiotzak

Euskal Herria

• 1953 - Periko Alonso, euskal herritar futbolari eta entrenatzailea.
• 1982 - Matxalen Ziarsolo, eskubaloi jokalaria.

Mundua

• 1894 - John Ford, estatubatuar zinema zuzendaria.
• 1905 - Emilio Gino Segrè, italiar-estatubatuar fisikaria eta 1959ko Fisikako Nobel sariduna.
• 1969 - Gabriel Omar Batistuta, argentinar futbolaria.
• 1971 - Zlatko Zahovic,esloveniar futbolaria.
• 1901 - Clark Gable estatubatuar aktorea (h.1960).
• 1931 - Boris Jeltsin, errusiar politikaria.

Heriotzak

Euskal Herria

• 1328 - Karlos IV.a "Ederra", Frantziako erregea (1322-1328) eta Karlos I.a izenez Nafarroako erregea (1322-1328).

Mundua

• 1691 - Alexandro VIII.a, Aita Santua.
• 1908 - Karlos I.a, Portugalgo erregea (1889-1908).
• 1958 - Clinton Davisson, fisikari estatubatuarra eta Fisikaren Nobel Sariduna 1937an.
• 1976:
• Werner Karl Heisenberg, fisikari alemaniarra eta Fisikaren Nobel Sariduna 1932an.
• George Hoyt Whipple, sendagile estatubatuarra eta Medikuntzaren Nobel Sariduna 1934an.
• 1986 - Alva Myrdal, politikari suediarra eta Bakearen Nobel Sariduna 1982an.
• 2012 - Wisława Szymborska, idazle poloniarra, 1986ko Literaturako Nobel Sariduna (j. 1923).

Jaiak eta urteurrenak

Urtarrilaren 31 | Urteko egutegi | Otsailaren 2