Harrespil

Artikulu hau harrespil, jentilbaratza edo cromlechari buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus Jentilbaratza (argipena).

Okabe harrespila, Donibane Garazi hego-ekialdean

Etzelako harritxuriak, Onddi-Mandoegi (Gipuzkoa)

Harrespila monumentu megalitiko bat da, non harriak biribilean ezarrita dauden, lursail berezi bat mugatuz. Jentil-baratza edo mairu-baratza izenez ere ezagunak dira, bere eraikuntza jentil edo mairuei egotzi izan baitzaie.

Euskal Herrian ere monumentu hauetako asko daude. Harrespil asko talde txikitan elkartuta agertzen dira, lekuaren garrantzia agerian ipiniz. Hala ere, harrespil bakunak ere badira.

Jorge Oteiza eskultore eta arte-teorilariak sarritan hitz egin zuen harrespilen estetikari buruz, batez ere Quousque Tandem...! saiakera liburuan. Bertan, euskal pentsaera eta estetikaren ezaugarri nagusiak bilatzen saiatu zen historiaurreko artean erroak aurkituz. Lehen euskal gizakiak mundua huts-aren bidez sumatzen zuela zioen, huts eta harro hitzen etimologia-estetikoa eta harrespilen barneko espazio ireki baina mugatua aztertuz.

Erresuma Batua, Frantzian, Danimarkan eta Suedian ere zabaldurik daude. Nazioartean cromlech termino aurre-erromatarra (agian bretainierakoa) erabiltzen da harrespilak izendatzeko.

Ikus, gainera

• Trikuharri
• Zutarri
• Gaztelu zahar

Baita ere:

• Euskal Herriko historiaurrea
• Euskal mitologia