Ramon Saizarbitoria
| Datu pertsonalak | ||
|---|---|---|
| Jaio | 1944ko apirilaren 21a | |
| Donostia (Gipuzkoa) | ||
Ramon Saizarbitoria (Donostia, Gipuzkoa, 1944ko apirilaren 21a) soziologoa eta euskal idazlea da. Soziologian lizentziatua, gizarte zerbitzuen arloko liburu ugari argitaratu ditu. 1967an Lur argitaletxea sortu zuen beste idazle batzuekin batera; eta 1970eko hamarraldian, Oh Euzkadi Literatur aldizkaria. Batik bat eleberriak landu ditu, baina saiakerak eta poesiak ere idatzi ditu. Euskal literaturan egile garrantzitsuenetarikoa dugu. Ereinen kaleratu ditu lan gehienak. 1985ean, Saizarbitoriaren Ehun metro liburua zinemara eraman zuen Alfonso Ungria zuzendariak.
Eduki-taula |
[aldatu] Bizitza
Ekonomia eta soziologia ikasketak egin zituen Friburgon (Suitza). Saizarbitoriaren eleberriek, asko ez badira ere, oso eragin handia izan dute euskal literatura modernoan. Gaur soziologia azterketa taldean lan egin zuen eta Lur eta Kriselu argitaletxeetako kidea izan zen. Zeruko Argia eta Jakin aldizkarietan idatzi zuen, eta Ustela eta Oh! Euzkadi literatura aldizkarien sortzaileetako bat izan zen. Gizarte zerbitzuetan lan egiten du, eta alor horretan ere argitaratu izan du libururik: Perinatalidad y prevención (1981).
[aldatu] Idazlanak
1969an Egunero hasten delako eleberria argitaratu zuen; abortuari buruzkoa da, eta euskal literaturako lehen eleberri modernotzat jotzen da, hizkuntzaz eta gaiez guztiz berritzailea baita. Eleberri horretan euskaraz ordu arte erabili gabeko teknikak erabili zituen: Frantziako Nouveau Romanen objektibotasuna eta James Joyceren eragina duen barne bakarrizketa, elkarrizketen trataera, elipsia, flash backa eta abar.
Hurrengo eleberrian bide berari jarraitu zion (Ehun metro, 1976); ETAko kide baten historia kontatzen du, flash-backaren teknika muturreraino eramanez eta elebitasuna baliabide estilistiko gisa erabiliz. Hori izan da euskal eleberri irakurrienetako bat; gaztelaniara, frantsesera, italierara eta ingelesera itzuli da, eta oso eragin handia izan du ondorengo euskal eleberri eta kontakizunaren bilakaeran.
Hurrengo eleberria, Ene Jesus! (1976), hizkuntzaren beraren azterketa sakona da eta, aldi berean, amaren irudiari buruzko gogoeta; Samuel Becketten eta psikoanalisiaren itzala oso nabarmentzen dira.
1980ko hamarkada isilean eman ondoren, 1990ekoaren bigarren erdialdean indarrez itzuli zen literaturgintzara. 1995ean, Hamaika pauso eleberria argitaratu zuen (Espainiako Kritikaren Saria). 1996an, berriz, Bihotz bi. Gerrako kronikak argitaratu zuen. 1999an, Aberriaren alde (eta kontra) saiakera plazaratu zuen, euskararen eta euskal kulturaren egoerari buruz. 2000. urtearen azkenaldera, berriz, bost kontakizun biltzen dituen Gorde nazazu lurpean lana argitaratu zuen (Espainiako Kritikaren Saria eta Euskadi Saria).
Geroztik argitaratutako narrazio liburuak: Gudari zaharraren gerra galdua (2000); Rosetti-ren obsesioa (2001); Bi bihotz, hilobi bat (2001); Kandinskyren tradizioa (2003).
[aldatu] Indazlanen zerrenda
[aldatu] Eleberriak
- Egunero hasten delako (1969).
- Ehun metro (1976; 1974rako autoreak bukatuta zeukan arren, ezin izan zen lehenago argitaratu, diktaduraren zentsuragatik).
- Ene Jesus (1976) Kritika Saria.
- Hamaika pauso (1995) Kritika Saria.
- Bihotz bi. Gerrako kronikak (1996) Kritika Saria eta 1997ko Zabalpen Saria.
- Gorde nazazu lurpean (2000) Kritika Saria eta Euskadi Saria 2001ean.
- Gudari zaharraren gerra galdua (2000).
- Rossetti-ren obsesioa (2001).
- Bi bihotz, hilobi bat (2001).
- Kandinskyren tradizioa (2003).
[aldatu] Saioak
- Mendebaleko ekonomiaren historia; Merkantilismotik 1914-era arte (1970).
- Aberriaren alde (eta kontra) (1999).
[aldatu] Poesiak
[aldatu] Ikus, gainera
[aldatu] Kanpo loturak
- (Euskaraz)Literaturaren Zubitegian
- (Euskaraz)(Gaztelaniaz)Erein argitaletxearen webgunean
- (Euskaraz)Oh Euzkadi aldizkariaren ale guztiak
[aldatu] Erreferentziak
- Artikulu honen edukiaren zati bat Lur hiztegi entziklopedikotik edo Lur entziklopedia tematikotik txertatu zen 2011/12/26 egunean. Izan ere, egile-eskubideen jabeak, Eusko Jaurlaritzak, hiztegi horiek lizentzia librearekin laga zituen, euskal Wikipedia osatzeko proiektu baterako.
