Würzburg

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Würzburg

 Bavaria
Würzburg hiriko irudi orokorra.
Würzburg hiriko irudi orokorra.

Würzburgeko armarria

Izen ofiziala Würzburg
Herrialdea
Estatua
Eskualdea
 Alemania
 Bavaria
Frankonia Beherea
Alkatea Pia Beckmann (CSU)
Koordenatuak 49°47′17″N 9°56′10″E / 49.78806°N 9.93611°E / 49.78806; 9.93611Koordenatuak: 49°47′17″N 9°56′10″E / 49.78806°N 9.93611°E / 49.78806; 9.93611
Würzburg non dagoen adierazten duen Alemania-ko/-go/-eko mapa
Würzburg
Eremua 87,63 km2
Garaiera 177 m
Posta kodea 97018–97084
Biztanleria 133.799 bizt. (2010)
Dentsitatea 1.526,86 bizt./km²
Matrikula
http://www.wuerzburg.de

Würzburg[1] Alemaniako hegoaldeko hiria eta ibai portua da. Bavaria estatuaren ipar-mendebaldean dago, Main ibaiaren ertzean. Erdi Aroan, apezpikua zen hiriko buru.

Etimologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

VIII mendeko Ravenako kosmografia mapan eta bertan Uburzis izena ageri da. Jatorri zelta duen izena da baina jendeak alemanierazko Würze (belar edo espezia) hitzarekin nahastu zuen eta erdi aroan izena latinizatzeko joerarekin Herbipolis izena ere jaso zuen. Katedralean, San Kilian santuaren oinean esate baterako 1237an idatzitako "Sigillum Civitas Herbipolis" leloa ageri da.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Historia luzeko hiria da, K. a. 1000. urterako zeltek Marienberg gotorlekua eraikia baitzuten.

Erdi Aroa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Marienberg gotorlekua eta antzinako zubi nagusia.

IV mendean alamaniarrak izan ziren bertan eta VI mendean frankoek konkistatu zuten ingurua. 650 urtearen inguruan merovingiarren egoitzetako bat bihurtu zen. Berehala kristautasuna onartu zuen 686an iritsitako monje irlandar batzuen eskutik eta 704 urtean lehenengo aldiz aipatzen da hiria Castellum Viterburth izenarekin. 741 urtean Bonifazio santuak sortutako elizbarrutiko apezpikuaren egoitza bihurtu zen eta urteak pasa ahala dukerri bilakatuz joan zen. Henrike Lehoiaren eraginez Inperioko Dieta bertan izan zen 1180an.

Aro modernoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1524 eta 1526 arteko Alemaniar nekazarien gerraren erdiguneetako bat Würzburg izan zen. Aipatzekoak dira 1626 eta 1631eko sorgin ehizak ere. Azkenik Hogeita Hamar Urteko Gerraren barnean, 1631ean suediarrek hiria konkistatu eta gaztelua suntsitu zuten. Hala ere, XVII eta XVIII. mendeetan hiri oparoa izan zen, Schönborn etxeko printze-apezpikuen agintaldian, hain zuzen. 1815 urtean Bavariako estatuaren barnean geratu zen, jadanik sekularizatua.

XX mendea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1945eko martxoaren 16an 225 bonbaketari britainiarren 17 minututan hiriaren %90a erabat suntsitu zuten. Ondorengo 20 urtetan hiriko eraikin esanguratsuenak zehatz mehatz berreraiki ziren. hasierako urteetako berreraikuntza lanak emakumeek egin zituzten, izan ere gizonak preso hartuak edo hilak baitzeuden.

Würzburg amerikarren okupazio eremuan gelditu zen eta estatubatuarren armanako dibisio bat bertan egon da 2008 urterarte.

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Nekazaritza eremuko merkataritza (ospe handiko ardoak) eta industria (tresneria mekanikoa eta elektrikoa, papergintza, kimika industria, zurgintza, ehungintza) dira ekonomia jarduera nagusiak.

Ondasun nabarmenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bigarren Mundu Gerrako bonbardaketek ia erabat suntsitu bazuten ere (% 85), monumentu ikusgarriak gorde dira: VIII. mendeko kapera biribila (Alemaniako elizarik zaharrena), XI-XVI. mendeetako hiribilduaren erdian dagoena; XVII. mendeko elizak eta jauregi barrokoak; 1723-1744. urteetako Jauregi Handia, Versaillesko jauregiko eraikuntza moldeari jarraituz egina.

Würzburgeko herritar ospetsuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Würzburg Aldatu lotura Wikidatan

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]