2020ko Beiruteko leherketak

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
2020ko Beiruteko leherketak
Gertakaria
Data 2020ko abuztuaren 4a
Kokapena Beiruteko eskualdea
Koordenatuak 33° 54′ 05″ N, 35° 31′ 08″ E / 33.9014°N,35.5189°E / 33.9014; 35.5189Koordenatuak: 33° 54′ 05″ N, 35° 31′ 08″ E / 33.9014°N,35.5189°E / 33.9014; 35.5189
2020-08-04 Beirut, Lebanon M3.3 explosion intensity map (USGS).jpg
Herrialdeak Libano
Eragilea leherketa, leherketa eta industria sute
Kalteak
Hilak 177
Zaurituak 6.000
Desagertuak 32

2020ko Beiruteko leherketak Libanoko Beirut hiriburuan gertatu ziren 2020ko abuztuaren 4an[1]. Beiruteko portuan izandako eztandak gutxienez 190 pertsona hil zituen, eta 6.500 zauritu, horietatik 7 larriki, eta desagertu asko ere tartean.[2][3][4] Libanoko Segurtasun Publikoko Zuzendari Nagusiak adierazi zuen hainbat urtetan konfiskatu eta portuan biltegiratutako amonio nitratoak eragin zuela leherketa; bere esanetan, 2.750 tona amonio nitrato lehertu ziren.[5][6]

Leherketak kalte larriak eragin zituen Beirut gehienean. Zereal biltegi nagusia portuan bertan zegoenez eta portua janarien inportazio puntu garrantzitsuena zenez, elikadura krisi bat piztu zen. Berez desegonkor zegoen herrialdean, krisiak eta portuaren kudeaketa oker eta ilunaren susmoak haserrea areagotu zuten, eta gobernuaren kontrako protestak harrotu. Hainbat ministrok dimisioa eman zuten eta, sei egunetara, Libanoko gobernu osoak.

Leherketak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

18:00etan, leherketa nagusiaren aurretik, sute bat zabaldu zen portuko biltegi batean. Gero, leherketa bat izan zen.[7][8] Leherketa horrek ke laino bat zabaldu zuen suteen gainetik, eta su artifizialen antzerako argiak sorrarazi zituen.[9]

Bigarren leherketa askoz ere sendoagoa izan zen. 18:08 aldera gertatu zen (tokiko ordua). Beiruteko erdigunea astindu zuen eta hauts hodei gorri bat sortu zuen. Bigarren leherketa hori 240 kilometroko distantziara ere nabaritu zen, Zipren adibidez.[10][7]

Bost kilometrotara zeuden etxe batzuetan leiho beirak hautsi ziren.[11] Jordaniako Sismologia Behatokiak leherketak askatutako energia 4.5 magnitudeko lurrikara batekin parekatu zuen, 83 tona TNT ingururen baliokidea dena.[12]


« Hondamendia da! Hondamendia Libanon! Libano suntsitua da! Libanorenak egin du, agur! »

—Leherketaren biktima baten eztanden osteko hitzak[13]


Kausa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hasierako informazio etorria[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Leherketen kausa ez zen berehala zehaztu.[14] Libanoko estatuko komunikabideek hasiera batean esan zuten leherketa su artifizialen biltegi batean gertatu zela; beste batzuek, aldiz, petrolioa biltzeko instalazio batean edo produktu kimikoak biltegiratzeko instalazio batean izan zela aipatu zuten.[15]

Lehergailu eta produktu kimikoak gordetzen zituzten biltegiak zeuden portuan, besteak beste, nitratoak, ongarritzeko osagaiak eta amonio nitratoa bezalako lehergailuak.[16] Libanoko Segurtasun Publikoko Zuzendari Nagusiak adierazi zuen leherketa portuan gordetzen zen urteetan zehar konfiskatutako amonio nitratoak eragin zuela,[5] bere esanetan 2.700 tona amonio nitrato lehertu ziren.[6]


Leherketa osteko ikuspegi batzuk


Osagai kimiko horiek sei urte zeramaten bertan biltegiratua.[7] Nazioartean, Donald Trump AEBko presidenteak bonba erasoa izatearen hipotesia zabaldu zuen, baina Estatu Batuetan bertan, hainbat iturrik espekulazio arduragabetzat jo zuten baieztapen hori.[17]

Portuko kudeaketa desegokia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Leherketak gertatu eta gutxira egindako bideo grabazioa
Beiruteko portuaren eta ingurumariaren satelite irudia leherketak gertatu eta egun batzuetara

Leherketak gertatu eta gutxira, errusiar aztarnaren hipotesia hasi zen plazaratzen leherketak zartarazi zituen arrazoien artean. Rhosus errusiar zamaontzia portuan zegoen pausatuta 2013. urtearen hondarretik, Moldaviako bandera zeraman arren; jabea Errusiako Khavarovsk hirikoa zuen, Igor Grechushkin izenez. Eskifaia errusiarrek eta ukraniarrek osatzen zuten.[18]

Bada, Georgiatik Mozambikera nabigatzen zihoala, zamaontziak arazo teknikoak izan eta Beiruten gelditu behar izan zen. Bertako portuan, ez zuen segurtasun ikuskapena gainditu eta, dirudienez, ez zituen portuko zergak ere pagatu.[18] 2014ko uztailean, barkua eta eskifaia portuan erretenitu zituzten, eta kapitainak barkuko 2.750 tona amonio nitratoko zamaz eta eztanda arriskuaz ohartarazi zuen, eta salatu ere eskifaia soldatarik gabe abandonatua izan zela barkuan. Errusiako egunkari batek "bonba flotagarri batean gatibu" lerroburua erabili zuen itsasontziko eskifaiaren egoeraren berri emateko.[18]

Ukraniar diplomazialariek esku hartu ondoren, bost marinel itsasontzitik aske geratzeko baimena jaso zuten. Kapitain errusiarra eta eskifaiako hiru arduradun ukraniar, berriz, itsasontzian geratu ziren, azkenean 2014ko irailean etxeratzeko baimena eskuratu zuten arte. Ia aldi berean, portu agintariek zamaontziko karga arriskutsua lehorreratzeko baimena eman zuten, hura portuko 12 zenbakiko biltegian sartuz.[18] Amonio nitratoak, beraz, sei urte eman zituen hor biltegiratuta hondamendi egun arte. Portuko aduana arduradunen gutunek agerian utzi zuten Libanoko agintariak jabetzen zirela zama horrek "arazo larriak" zakartzala. Leherketa osteko ikerketek aditzera eman zuten biltegian konpontze lanetan zebiltzala leherketak izan aurretik, eta txinpartek perdigoi batzuk zartarazi zituztela.[18]

Ondorioak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Pertsona, material eta ekonomiarentzako kalteak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Leherketak portua suntsitu eta kalte larriak eragin zituen inguru guztian.[19] Lekukoek adierazitakoaren arabera, 10 kilometroko distantziara zeuden eraikinek ere kalteak jasan zituzten.[20] Hasieran zabaldu zenez, gutxienez 154 pertsona hil ziren, 5.000 baino gehiago zauritu, 120 larriki, eta beste asko desagertu egin ziren. Abuztuaren 10ean, Marwan Abboud Beiruteko gobernadoreak 200dik gora estimatu zuen hildakoen kopurua, eta 300.000 etxerik gabe geratutakoak.[21] Hala ere, hilabete geroago, ondorioz hildako 190 pertsona zenbatu ziren.[22] 200.000-250.000 pertsonak beren etxeak utzi behar izan zituzten. Libanoko gobernazioak eman dituen datuen arabera, ekonomia galerak 3.000 eta 3.500 milioi artekoak izan daitezke. Hamabi osasun zentrok ere askotariko kalteak izan zituzten.[3] Unescok hogeita hiru egun geroago zabaldutako informazioen arabera, gutxienez 8.000 eraikinek jaso zituzten kalteak eztanden ondorioz, batez ere Gemmayzeh eta Mar Mikhael hiri barrutietan, eta tartean zeuden eraikin historiko sailkatutako 680, horietatik 60 hondoratzeko zorian geratuz.[23]

Ospitaleak gainezka zebiltzan jada leherketak gertatzeko unean, Covid-19 birusaren zabalkundea zela eta; bestalde, ospitale asko argindarrik gabe geratu ziren, eta egoera larritu. Ondorioz, ikusi zen zaurituei ospitaleratzea ukatzen zitzaiela eta, trukean, aire zabaleko aparkalekuetan eman zitzaiela arreta. Zenbaitetan, zaurituak Beirutez kanpoko ospitaletara bideratu ziren.[24] Leherketak eta hilabete geroago, Unicefek haurren eta hezkuntzaren egoerari jarri zion arreta, ohartaraziz presazko laguntza behar zela ikasturte berria hastean haurrak hezkuntza hasi ahal izatea; gutxienez, 163 ikastetxe publiko eta pribatu kaltetu zituzten leherketek, eta horrek zuzenean eragin zien 70.000 ikasleri eta 7.600 irakasleri; gainera, Lanbide Heziketako 7.300 ikasle ingururi eragingo die.[25]

Leherketen doluminez piztutako Teherango Azad Dorrea
Estatu Batuen giza laguntzaren prestaketa

Beiruteko portua herrialdeko janari inportazio puntu garrantzitsuena zen, eta herrialdeko zereal biltegi handi bakarra portuan zegoen, silo garai bat, esku pribatuetan.[26] Herrialdeko zerealen % 85 zegoen hor biltegiratuta.[8] Libanok bere gariaren % 90-95 inportatzen zuen. Leherketaren eraginez, biltegia suntsitua izan zen, eta Tripolin hasi ziren janari inportazio horiek egiten, horretarako presazko konponbideak ezarriz.[26] Hain zuzen, Libano iparraldeko portu hori zen Siria eta Libanora salgaiak ugari sartzeko ohiko lotunea, eta janari, medikamendu eta eraikuntza materialak herrialdera sartzeko puntu nagusi bihurtu zen; portu horri esker, Libano gosete kinka larritik irten ahal izan zen, eta Libanoko ekonomia hondamenditik salbatu. Hala ere, leherketak eta hamar egun geroago, Beiruteko portua lehengo onera itzultzen eta bete-betean lanean hasi zen berriz hogei egun inguru geroago.[27]

Ondorio sozio-politikoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Michel Aoun presidentearen gobernuak 15 eguneko larrialdi egoera ezarri zuen Beiruten. Oposizioko buruzagiek leherketei buruzko ikertalde independente bat erreklamatu zuten. Emmanuel Macronek presazko bisita egin zuen ia berehala Beirutera, nazioarteko laguntza hitzematera. Bisita horretan iraultzaren aldeko eta Libanoko gobernuaren kontrako oihuak entzun ziren.[28] Macronek Libanoren etorkizuneko gertaeretan zeresana izateko asmoa agertu zuen, eta beste hogeita hamar herrialdek baino gehiagok (Errusia, Saudi Arabia, Maroko eta Egiptok nabarmen) askotariko laguntzak helarazi zituzten airez. Turkiak Libanori laguntzeko asmoa adierazi zuen, bere planetan Libano begiz jota zuela agerian utziz. Iranek ere laguntza igorri zuen, 747 hegazkin batean. Leherketen ondoren sortutako kanpo interesen jokoan, areagotu egin zen Libanon gatazka biziak pizteko arriskuaren kezka.[29]

Abuztuaren 10erako, zabaldu egin ziren kaleetako gobernuaren kontrako protestak, eta kale istiluetan 500 zauritu utzi. Milaka manifestarik parlamentuaren egoitza inguratu zuten, eta sarrera-irteerak moztu, segurtasun indarrak gerturatu ez zitezen. Manifestariek Michel Aounen dimisioa eskatu zuten. Poliziaren eta kaleko jendearen arteko talketan, segurtasun indarrek negar gasa erabili zuten. Ordu arte eta leherketei lotuta, hogei pertsona atxilotu zituzten, haien artean Libanoko aduana departamentuko burua eta haren aurrekoa, baita portuko arduradunak ere.[30] Libanoko Finantza, Justizia, Ingurumen eta Informazio ministroek dimisioa eman zuten[21] eta, hurrengo egunean, Libanoko gobernu osoak. Hasan Diab lehen ministroak klase politikoa egin zuen leherketen erantzule, eta adierazi ere "ustelkeria estatua bera baino handiagoa" dela; politikarien ustelkeriaren kontra borrokatzera dei egin zuen.[31]


« Ustelkeria sistemak Estatua baino handiagoak dira »

—Hasan Diab, Libanoko lehen ministroa[32]


Abuztuaren 14an, Libanoko Parlamentuak larrialdi egoera luzatu zuen. Larrialdi egoerak bertan behera utzi zituen herritarren ohiko legezko bermeak, armadaren eskuetan utziz, adibidez, elkarretaratzeak eragozteko eta hedabideak ixteko ahalmenak. Bitartean, aurrera jarraitzen zuen leherketen inguruko ikerketak, baina epaitegi militar baten eskuetan geratu zen prozesu judiziala, berme ezagatik kritikak harrotuz.[33] Libanoko Parlamentuak Mustafa Adib diplomazialaria izendatu zuen lehen ministro abuztuaren 31n, gobernu berria eratu zezan.[34]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Berria. «Gutxienez ehun hildako eragin ditu Beiruteko leherketak» Berria . Noiz kontsultatua: 2020-08-05.
  2. Allahoum, Ted Regencia, Linah Alsaafin, Ramy. «Lebanon PM to address nation, 'will announce' resignation: Live» www.aljazeera.com . Noiz kontsultatua: 2020-08-10.
  3. a b Telebista, Euskal Irrati. (2020-08-07). «154ra igo da hildakoen kopurua Beiruteko leherketaren ondorioz» www.eitb.eus . Noiz kontsultatua: 2020-08-08.
  4. Azhari, Timour. «Lebanon establishment tasks Mustapha Adib with forming new gov't» www.aljazeera.com . Noiz kontsultatua: 2020-09-05.
  5. a b Gadzo, Mersiha. «Dozens killed, thousands wounded in Beirut explosion: Live» www.aljazeera.com . Noiz kontsultatua: 2020-08-04.
  6. a b (Ingelesez) Sullivan (now), Helen; Holmes (earlier), Oliver. (2020-08-04). «Beirut explosion: at least 78 dead and 4,000 wounded, says Lebanon health ministry – live updates» The Guardian ISSN 0261-3077 . Noiz kontsultatua: 2020-08-04.
  7. a b c (Ingelesez) Ramzy, Austin; Peltier, Elian. (2020-08-05). «What We Know and Don’t Know About the Beirut Explosions» The New York Times ISSN 0362-4331 . Noiz kontsultatua: 2020-08-11.
  8. a b (Ingelesez) Ramzy, Austin; Peltier, Elian. (2020-08-05). «What We Know and Don’t Know About the Beirut Explosions» The New York Times ISSN 0362-4331 . Noiz kontsultatua: 2020-08-11.
  9. (Ingelesez) Hubbard, Ben. (2020-08-04). «At Least 63 Killed as Powerful Explosion Rocks Beirut: Live Updates» The New York Times ISSN 0362-4331 . Noiz kontsultatua: 2020-08-04.
  10. (Ingelesez) «At least 70 dead and over 3,000 injured in Beirut explosions» The Independent 2020-08-04 . Noiz kontsultatua: 2020-08-04.
  11. Telebista, Euskal Irrati. (2020-08-04). «Gutxienez 100 lagun hil eta 4.000tik gora zauritu Beiruten, leherketa handi batean» www.eitb.eus . Noiz kontsultatua: 2020-08-05.
  12. «www.lis.ucr.ac.cr» lis.ucr.ac.cr . Noiz kontsultatua: 2020-08-05.
  13. (Ingelesez) «Massive explosions rock Lebanon’s capital of Beirut; Trump says it was an ‘attack’» Al Arabiya English 2020-08-04 . Noiz kontsultatua: 2020-08-23.
  14. Azhari, Timour. «Dozens killed as huge explosion rips through Lebanon's Beirut» www.aljazeera.com . Noiz kontsultatua: 2020-08-04.
  15. (Ingelesez) «At least 60 dead, 3,700 injured after explosions rock Lebanese capital of Beirut» Al Arabiya English 2020-08-04 . Noiz kontsultatua: 2020-08-04.
  16. (Ingelesez) «Massive blast rips through Beirut, killing 50 and injuring thousands» Reuters 2020-08-04 . Noiz kontsultatua: 2020-08-04.
  17. (Ingelesez) «'Wildly irresponsible': Former Trump aide slams president for 'spitballing' on cause of Beirut blasts» The Independent 2020-08-05 . Noiz kontsultatua: 2020-08-05.
  18. a b c d e (Ingelesez) «What caused the Beirut explosions and is Russia connected to the 'floating bomb' cargo?» The Independent 2020-08-05 . Noiz kontsultatua: 2020-08-11.
  19. Berria. «Gutxienez ehun hildako eragin ditu Beiruteko leherketak» Berria . Noiz kontsultatua: 2020-08-05.
  20. CNN, Ghazi Balkiz, Tamara Qiblawi and Ben Wedeman. «Huge explosion rocks Beirut, injuring thousands across Lebanese capital» CNN . Noiz kontsultatua: 2020-08-04.
  21. a b Iruretagoiena, Munia El Marhoum. «Libanoko Finantza, Justizia, Ingurumen eta Informazio ministroek dimisioa eman dute» Berria . Noiz kontsultatua: 2020-08-10.
  22. Azhari, Timour. «Lebanon establishment tasks Mustapha Adib with forming new gov't» www.aljazeera.com . Noiz kontsultatua: 2020-09-05.
  23. (Ingelesez) «UNESCO: Beirut blast damaged 160 schools; 85,000 students unable to attend classes» Middle East Monitor 2020-08-27 . Noiz kontsultatua: 2020-09-05.
  24. (Ingelesez) «Massive explosions rock Lebanon’s capital of Beirut; Trump says it was an ‘attack’» Al Arabiya English 2020-08-04 . Noiz kontsultatua: 2020-08-23.
  25. (Ingelesez) «Increased support vital to help children affected by Beirut explosions back to school, one month after devastating explosions» www.unicef.org . Noiz kontsultatua: 2020-09-04.
  26. a b (Ingelesez) «Exclusive: Lebanon navigates food challenge with no grain silo and few stocks» Reuters 2020-08-07 . Noiz kontsultatua: 2020-08-10.
  27. Ibrahim, Arwa. «How Tripoli's port 'stepped in' after 'apocalyptic' Beirut blast» www.aljazeera.com . Noiz kontsultatua: 2020-09-05.
  28. Elizegi Egilegor, Arantxa. «Beirutek, bi asteko larrialdi egoera ezarri, eta militarrak zabaldu ditu hiriburuan» Berria . Noiz kontsultatua: 2020-08-08.
  29. (Ingelesez) Tolliver, Sandy. (2020-08-20). «Competing for influence in post-explosion Beirut could lead to conflicts» TheHill . Noiz kontsultatua: 2020-08-21.
  30. Iruretagoiena, Munia El Marhoum. «Gobernuaren dimisioa aurkeztu du Libanoko lehen ministroak» Berria . Noiz kontsultatua: 2020-09-05.
  31. Telebista, Euskal Irrati. (2020-08-10). «Libanoko Gobernuak dimisioa eman du leherketa gertatu eta sei egunera» www.eitb.eus . Noiz kontsultatua: 2020-08-11.
  32. «Libanoko Gobernuak dimisioa eman du leherketa gertatu eta sei egunera» EITB 2020-08-10 . Noiz kontsultatua: 2020-09-05.
  33. Iruretagoiena, Munia El Marhoum. «Libanoko Parlamentuak larrialdi egoera luzatu du» Berria . Noiz kontsultatua: 2020-08-16.
  34. Azhari, Timour. «Lebanon establishment tasks Mustapha Adib with forming new gov't» www.aljazeera.com . Noiz kontsultatua: 2020-09-04.

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]