Abuztuaren 14

Abuztuaren 14a gregoriotar egutegiaren urteko berrehun eta hogeita seigarren eguna da, 227.a bisurteetan. 139 egun falta dira urtea amaitzeko.

Jaiotzak Euskal Herrian Jean Baptiste Elizanburu Jaiotza: Sara, 1828 Heriotza: 1891ko urtarrilak 2 Jose Manuel Lujanbio Jaiotza: Ereñotzu, 1860 Heriotza: 1936ko ekainak 3 José Mardones Jaiotza: Fontetxa, 1868 Heriotza: 1932ko maiatzak 4 Eugenio Arraiza Jaiotza: Iruñea, 1936 Heriotza: 2015eko abuztuak 14 Eskuz gaurkotu + Jaiotza gehiago... Munduan Halle Berry Jaiotza: Cleveland, 1966 James Cameron Jaiotza: Q1027634, 1954 John Galsworthy Jaiotza: Kingston-upon-Thames, 1867 Heriotza: 1933ko urtarrilak 31 Mila Kunis Jaiotza: Txernivtsi, 1983 Eskuz gaurkotu + Jaiotza gehiago... Artikulurik ez duten Abuztuaren 14ko jaiotzak James Horner • Frederick William I of Prussia • Giorgio Chiellini • Dmitry Merezhkovsky • Sarah Brightman • Dani Rodrik • Ernest Thompson Seton • Richard von Krafft-Ebing • Guangxu Emperor • Danielle Steel • Eskuz gaurkotu Heriotzak Euskal Herrian Pablo Antoñana Jaiotza: 1927ko urriak 29 Heriotza: Iruñea, 2009 Francisco de Paula Escudero Jaiotza: 1764ko martxoak 26 Heriotza: Madril, 1831 Eugenio Arraiza Jaiotza: 1936ko abuztuak 14 Heriotza: Iruñea, 2015 Pedro Bidagor Jaiotza: 1906ko azaroak 12 Heriotza: Donostia, Eskuz gaurkotu + Heriotza gehiago... Munduan Bertolt Brecht Jaiotza: 1898ko otsailak 10 Heriotza: Q904231, 1956 Czesław Miłosz Jaiotza: 1911ko ekainak 30 Heriotza: Krakovia, 2004 Elias Canetti Jaiotza: 1905eko uztailak 25 Heriotza: Zürich, 1994 Frédéric Joliot-Curie Jaiotza: 1900eko martxoak 19 Heriotza: Paris, 1958 Eskuz gaurkotu + Heriotza gehiago... Artikulurik ez duten Abuztuaren 14ko heriotzak Konstantin von Neurath • William Buckland • Tikhon Khrennikov • Alexander Luria • Eduard Uspensky • Bruno Kirby • Erik Acharius • Gale Sondergaard • David Farragut • André Marie Constant Duméril • Eskuz gaurkotu

Gertaerak 1945 - Bigarren Mundu Gerra: Japonia errenditu egin zen, sobietarrek Mantxuria inbaditu eta estatubatuarrek Hiroshima eta Nagasaki bonba atomikoz suntsitu ondoren (irudian, Hiroshima). 1947 - Indiak eta Pakistanek Erresuma Batuarekiko independentzia lortu zuten. 2003 - Estatu Batuetako ipar-ekialdean eta Kanadako zati batean izandako elektrizitate mozketa batek historia osoko itzalaldirik handiena eragin zuen. + Gertaera gehiago... Egutegia << Abuztua >> Al As Az Og Or Lr Ig 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 26 27 28 29 30 31 2019 Aurreko eta hurrengo urteetan 2016: Igandea 2017: Astelehena 2018: Asteartea 2020: Ostirala 2021: Larunbata 2022: Igandea Izendegia Santutegia: Maximiliano Kolbe, Arnulfo Soissonsgoa, Eusebio Erromakoa Seaska egutegia: Mayi/Maddi/Maggi eta Garine/Gariñe/Gari.

Daturen bat falta bada, urtearen lotura jarraitu han sartzeko.

---

Gertaerak

Euskal Herria

• 1501 - Labraza Arabako Ermandadean sartu zen.

Mundua

• 1936 - Badajozko sarraskia: Badajoz hirian frankistek 2.000-4.000 errepublikar erail zituzten.
• 1945 - Bigarren Mundu Gerra: sobietarrek Mantxuria inbaditu eta Hiroshima eta Nagasaki bonba atomikoek suntsitu ondoren, Japonia errenditu egin zen.
• 1947 - Indiak eta Pakistanek Erresuma Batuarekiko independentzia lortu zuten.
• 1971 - Bahrainek Erresuma Batuarekiko independentzia lortu zuen.
• 2003 - Estatu Batuetako ipar-ekialdean eta Kanadako zati batean izandako elektrizitate mozketa batek historia osoko itzalaldirik handiena eragin zuen.
• 2005 - Helios Airways konpainiaren hegazkin bat Grezian erori zen, 121 hildako.
• 2006 - Nazio Batuen Erakundeak Libanorako harturiko su eten akordioa indarrean jarri zen, 1.200 hildako libandar eta 150 hildako israeldarren ostean.
• 2013 - Egiptoko Armadak, Mohamed Mursi kargugabetutako presidentearen jarraitzaileak eginiko kanpalekuak desegitearen ondorioz gutxienez 525 pertsona hil ziren.

Arte eta kultura

Mundua

• 1975 - The Rocky Horror Picture Show musikal filma estreinatu zen.
• 1991 - The Commitments filma estreinatu zen, Alan Parker ingeles zinema zuzendariak zuzendua.

Jaiotzak

Euskal Herria

• 1828 - Jean Baptiste Elizanburu, euskal idazlea (h. 1891).
• 1860 - Jose Manuel Lujanbio, Txirrita, gipuzkoar bertsolaria, garai guztietako ezagunenetarikoa (h. 1936).
• 1868 - José Mardones, euskal herritar opera-abeslaria (h. 1932).
• 1900 - Carmen Gaiarre, nafar pedagogoa, umeen psikologian aditua (h. 1996).
• 1902 - Amador Palma, euskal atleta (h. 1958).
• 1936 - Eugenio Arraiza, iruindar euskaltzalea eta Euskalerria irratiaren sortzailea (h. 2015).
• 1947 - Mixel Bergouignan, baxenabar ekonomia sustatzaile, mahastizain, abertzale eta bakezalea (h. 2017).
• 1963 - Eduardo Clavero, gipuzkoar saskibaloi jokalari ohia.
• 1965 - Santiago Jaureguízar, galiziar idazle eta kazetaria, Bilbon.
• 1972 - Amaia Hennebutte, lapurtar idazlea.
• 1979 - Ekaitz Saralegi, gipuzkoar pilotari ohia.
• 1988 -
  • Joana Arranz, arabar futbolaria.
  • Loreto Mauleon, gipuzkoar aktorea.
• 1989 - Ander Herrera, bizkaitar futbolaria.
• 1996 - Jon Erasun, gipuzkoar esku huskako pilotaria.

Mundua

• 1714 - Claude Joseph Vernet, frantziar margolari eta marrazkilaria (h. 1789).
• 1742 - Pio VII.a, Aita santua (h. 1823).
• 1777 -
  • Frantzisko I.a Bi Sizilietakoa, Bi Sizilietako erregea (h. 1830).
  • Hans Christian Ørsted, danimarkar fisikari eta kimikaria (h. 1851).
• 1842 - Jean Gaston Darboux, frantziar matematikaria (h. 1917).
• 1867 - John Galsworthy, ingeles idazlea, 1932ko Literaturako Nobel Saria (h. 1933).
• 1876 - Alexandro I.a Serbiakoa, Serbiako erregea (h. 1903).
• 1888 - John Logie Baird, britainiar fisikaria (h. 1946).
• 1904 - Mariola Sirakova, bulgariar anarkista (h. 1925).
• 1910 - Pierre Schaeffer, frantziar musikagilea eta ingeniaria, musika konkretuaren sortzailea (h. 1995).
• 1917 - Georges Haldas, suitzar idazlea (h. 2010).
• 1918 - Alice Provensen, umeentzako liburuen estatubatuar ilustratzailea (h. 2018).
• 1921 - Giorgio Strehler, italiar antzerki eta zinema-zuzendaria (h. 1997).
• 1924 -
  • Sverre Fehn, norvegiar arkitektoa (h. 2009).
  • Georges Prêtre, frantziar orkestra-zuzendaria (h. 2017).
• 1926 - René Goscinny, frantziar komikigilea, "Asterix" pertsonaiaren sortan testugilea (h. 1977).
• 1928 - Orlando Araujo, venezuelar idazlea (h. 1987).
• 1933 - Richard R. Ernst, suitzar kimikaria, 1991ko Kimikako Nobel Saria.
• 1934 - André Boniface, frantziar errugbi jokalari ohia.
• 1940 - Arístides Royo, Panamako presidente ohia.
• 1945 -
  • Steve Martin, estatubatuar antzezlea eta gidoigilea.
  • Wim Wenders, alemaniar zinemagilea eta argazkilaria.
• 1946 - Susan Saint James, estatubatuar aktorea.
• 1951 - Rita Segato, argentinar antropologo eta feminista.
• 1956 - Jonathan Powell, britainiar politikaria.
• 1957 - José Coronado, espainiar aktorea.
• 1959 -
  • Marcia Gay Harden, estatubatuar aktorea.
  • Magic Johnson, estatubatuar saskibaloi jokalaria, NBAko inoizko hoberenetarikoa.
• 1961 - Satoshi Tsunami, japoniar futbolari ohia.
• 1963 - Emmanuelle Beart, frantziar aktorea.
• 1966 - Halle Berry, estatubatuar aktore eta modeloa.
• 1970 - Ivan Ferreiro, galiziar indie abeslaria.
• 1974 -
  • Artur Balder, espainiar-estatubatuar zinema-zuzendari eta idazlea.
  • Jeri Ellsworth, estatubatuar zirkuitu-diseinatzaile autodidakta.
  • Frederik Peeters, suitzar komikigilea.
• 1979 - Karen Martínez, kolonbiar aktore eta modeloa.
• 1980 - Estrella Morente, espainiar flamenko abeslaria.
• 1981 - Ray William Johnson, estatubatuar aktorea.
• 1983 - Mila Kunis, estatubatuar aktorea.
• 1992 - Giovanni Prinzi, italiar artista eta grabatzailea.

Heriotzak

Euskal Herria

• 1315 - Margarita Borgoinakoa, Nafarroako eta Frantziako erregina ezkontidea.
• 1425 - Antso Sanoitz Oteitzakoa, nafar elizgizona, Iruñeko apezpikua.
• 1633 - Domingo Ibañez de Erkizia, gipuzkoar fraide eta misiolari domingotarra (j. 1589).
• 1831 - Francisco de Paula Escudero, nafar militar eta politikaria, Madrilen (j. 1764).
• 1952 - Marcel Loubens, okzitandar espeleologoa, bere garaiko nabarmenenetakoa, Lepineux leizean (j. 1923).
• 1996 - Pedro Bidagor, gipuzkoar arkitekto eta hirigilea(j. 1906).
• 2009 - Pablo Antoñana, gaztelaniazko nafar idazlea (j. 1927).
• 2015 - Eugenio Arraiza, iruindar euskaltzalea eta Euskalerria irratiaren sortzailea (j. 1936).

Mundua

• 582 - Tiberio II.a, Bizantziar Inperioko agintaria (j. 540).
• 1040 - Duncan I.a Eskoziakoa, Eskoziako Erresumako erregea (j. c. 1001)
• 1204 - Minamoto no Yoriie, Japoniako Kamakura shogunerriko bigarren shoguna (j. 1182).
• 1385 - Pedro González de Mendoza, gaztelar aitoren semea, poeta eta militarra (j. c. 1340)
• 1433 - Joanes I.a, Portugalgo erregea.
• 1464 - Pio II.a, Aita santua (j. 1405).
• 1841 - Johann Friedrich Herbart, alemaniar filosofo, pedagogo eta psikologoa (j. 1776).
• 1847 - Frans Mikael Franzen, suedierazko finlandiar poeta (j. 1772).
• 1848 - Sarah Flower Adams, emakumezko olerkari ingelesa, zenbait kantu erlijioso ezagunen egilea (j. 1805).
• 1852 - Margaret Mackall Smith Taylor, Ameriketako Estatu Batuetako lehen dama (j. 1788).
• 1858 - Tokugawa Iesada, Tokugawa shogunerriko hamairugarren shoguna (j. 1824).
• 1887 - Jules Pasdeloup, frantziar orkestra-zuzendaria (j. 1819).
• 1891 - Sarah Childress Polk, Ameriketako Estatu Batuetako Lehen Dama (j. 1803).
• 1898 - Francisco Suñer, espainiar politiko errepublikazale federala eta medikua (j. 1826).
• 1913 - Josephine Cochrane, estatubatuar asmatzailea, ontzi-garbigailuaren asmatzailea (j. 1839).
• 1941 -
  • Maximiliano Kolbe, poloniar komentu-frantziskotarra (j. 1894).
  • Paul Sabatier, frantziar kimikaria, 1912ko Kimikako Nobel Saria (j. 1854).
• 1951 - William Randolph Hearst, estatubatuar politikaria eta enpresaburua (j. 1863).
• 1956 - Bertolt Brecht, alemaniar idazle eta antzerkigilea (j. 1898).
• 1958 - Jean Frédéric Joliot-Curie, frantziar fisikaria, 1935eko Kimikako Nobel Saria (j. 1900).
• 1961 - Henri Breuil, frantziar arkeologoa (j. 1877).
• 1963 - Clifford Odets, estatubatuar antzezle eta antzerkigilea (j. 1906).
• 1969 - Tony Fruscella, estatubatuar jazz tronpeta-jotzailea (j. 1927).
• 1972 - Jules Romains, frantziar idazlea (j. 1885).
• 1981 - Karl Böhm, austriar orkestra zuzendaria (j. 1894).
• 1984 - John Boynton Priestley, ingeles eleberrigile eta antzerkigilea (j. 1894).
• 1988 - Enzo Ferrari, italiar autogilea, 1 Formulako Scuderia Ferrari taldearen eta Ferrari automobil markaren sortzailea (j. 1898).
• 1990 - Jean-Louis Tinaud, frantziar militar eta politikaria, Pirinio Atlantikoetako Kontseilu Orokorreko presidentea (j. 1910).
• 1991 -
  • Ludwig Landgrebe, austriar filosofoa (j. 1902).
  • Taslim Olawale Elias, Nigeriako presidentea eta Nazioarteko Justizia Auzitegiko presidentea (j. 1914).
• 1994 - Elias Canetti, austriar-britainiar idazlea, 1981eko Literaturako Nobel Saria (j. 1905).
• 1996 - Sergiu Celibidache, errumaniar-alemaniar konpositore eta orkestra-zuzendaria (j. 1912).
• 2002 - Larry Rivers, estatubatuar margolaria (j. 1923).
• 2004 - Czesław Miłosz, poloniar idazlea, 1980ko Literaturako Nobel Saria (j. 1911).
• 2010 - Abbey Lincoln, estatubatuar jazz-abeslari eta aktorea (j. 1930).
• 2016 - Hermann Kant, alemaniar idazlea (j. 1926).

Jaiak eta urteurrenak

• Sehaska egutegiko izendegia: Mayi/Maddi/Maggi eta Garine/Gariñe/Gari.

Abuztuaren 13 | Urteko egutegi | Abuztuaren 15