Donald Rumsfeld

Wikipedia, Entziklopedia askea
Donald Rumsfeld
Rumsfeld1.jpg
Ameriketako Estatu Batuetako defentsa idazkaria

2001eko urtarrilaren 20a - 2006ko abenduaren 18a
William Cohen (en) Itzuli - Robert Gates
Ameriketako Estatu Batuetako defentsa idazkaria

1975eko azaroaren 20a - 1977ko urtarrilaren 20a
James R. Schlesinger (en) Itzuli - Harold Brown (en) Itzuli
White House Chief of Staff (en) Itzuli

1974ko irailaren 21a - 1975eko azaroaren 20a
Alexander Haig - Dick Cheney
United States Permanent Representative to NATO (en) Itzuli

1973ko otsailaren 2a - 1974ko irailaren 21a
David M. Kennedy (en) Itzuli - David K. E. Bruce (en) Itzuli
Ameriketako Estatu Batuetako Ordezkarien Ganberako kidea

1963ko urtarrilaren 3a - 1969ko martxoaren 20a
Marguerite S. Church (en) Itzuli - Phil Crane (en) Itzuli
Barrutia: Illinois's 13th congressional district (en) Itzuli
Bizitza
Jaiotza Chicago1932ko uztailaren 9a
Herrialdea  Ameriketako Estatu Batuak
Lehen hizkuntza ingelesa
Heriotza Taos (Mexiko Berria)2021eko ekainaren 29a (88 urte)
Heriotza modua berezko heriotza: Mieloma
Familia
Ama Jeannette Husted
Familia
Hezkuntza
Heziketa Princetongo Unibertsitatea
Georgetown University Law Center (en) Itzuli
Hizkuntzak ingelesa
Jarduerak
Jarduerak politikaria, ofizierra, diplomazialaria, autorea eta enpresaburua
Lantokia(k) Washington
Jasotako sariak
Zerbitzu militarra
Adar militarra Ameriketako Estatu Batuetako Itsas Armada
Gradua captain (en) Itzuli
Sinesmenak eta ideologia
Erlijioa Presbiterianismoa
Alderdi politikoa Ameriketako Estatu Batuetako Alderdi Errepublikanoa

rumsfeld.com
IMDB: nm1288432 Musicbrainz: 1a460ab5-088a-4f1f-b9e6-6dd0318a3931 Edit the value on Wikidata
Donald Rumsfeld Signature.svg

Donald Henry Rumsfeld (Chicago, 1932ko uztailaren 9a - Taos, Mexiko Berria, 2021eko ekainaren 29a), Ameriketako Estatu Batuetako politikaria, funtzionarioa eta enpresaria izan zen, 1975etik 1977ra Gerald Forden agindupean, eta 2001etik 2006ra George W. Bushen agindupean Defentsako idazkari izan zen[1]. Kargu hori izan zuen pertsonarik gazteena eta bigarren zaharrena da. Gainera, Rumsfeld Illinoiseko hiru agintaldiko diputatua izan zen (1963-69), Ekonomia Aukeretarako Bulegoko zuzendaria (1969-70), presidentearen aholkularia (1969-73), Ameriketako Estatu Batuetako ordezkaria NATOn (1973-74) eta Etxe Zuriko burua (1974-75). Defentsa idazkari izan ez zen tartean, hainbat enpresatako zuzendari eta presidente izan zen.

Illinoisen jaioa, Rumsfeldek Princeton Unibertsitatean ikasi zuen, 1954an Zientzia politikoetan lizentziatua. Itsas Armadan hiru urtez aritu ondoren, Illinoiseko 13. Kongresu barrutiko Kongresurako kanpaina egin zuen, 1962an 30 urterekin irabaziz. Kongresuan, berriz, Informazioaren Askatasunaren legearen babesle nagusia izan zen. Rumsfeldek Richard Nixon presidentearen izendapena onartu zuen 1969an Ekonomia Aukeren Bulegoaren buru izateko; Nixonek aholkulari izendatu zuen eta kabinete-mailako estatusa izateko eskubidea eman zion. Ekonomia Estabilizazio Programa ere abian jarri zuen NATOren enbaxadore izendatu aurretik. 1974ko abuztuan Washingtonera deituta, Fordek Rumsfeld izendatu zuen bere kabinete buru. Rumsfeldek Dick Cheney izeneko gazte bat hartu zuen oinordeko Fordek 1975ean Defentsa idazkari izendatu zuenean. Fordek 1976ko hauteskundeak galdu zituenean, Rumsfeld negozio pribatura eta finantza bizitzara itzuli zen, eta G. D. Searle & Company farmazia-enpresako presidente eta zuzendari izendatu zuten. 1990etik 1993ra General Instrumenteko zuzendari izendatu zuten, eta 1997tik 2001ra Galead Scienceseko presidente.

Rumsfeld 2001eko urtarrilean bigarren aldiz izendatu zuten Defentsa idazkari George W. Bushen bitartez. Defentsa idazkari gisa, Rumsfeldek paper nagusia jokatu zuen Afganistanen eta Iraken inbasioan. Aurretik eta Irakeko gerran zehar, Irak suntsipen masiboko armen programa bat zuela esan zuen; hala ere, ez zen inoiz horrelakorik aurkitu[2][3]. Pentagonoko Inspektore Orokor batek Rumsfelden politika-arduradun nagusiak "Irak eta al Kaidaren arteko harremanari buruzko inteligentzia-ebaluazio alternatiboak garatu, egin eta zabaldu zituela" aurkitu zuen, ondorio horien artean, "Inteligentzia Erkidegoko adostasunekin bateraezinak ziren ondorio batzuk zeuden". Rumsfelden agintea gatazkatsua izan zen, tortura salaketak zirela eta Abu Ghraibeko tortura eta atxilotuen abusu eskandaluaren ondorioz[4]. Rumsfeldek laguntza politikoa galdu zuen eta dimisioa eman zuen 2006ko amaieran. Bere erretiroko urteetan, autobiografia bat argitaratu zuen: Known and Unknown: A Memoir eta Rumsfeld's Rules: Leadership Lessons in Business, Politics, War, and Life. 2021eko ekainaren 29an hil zen, 88 urte zituela.[5]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. (Ingelesez) «Donald H. Rumsfeld» history.defense.gov Noiz kontsultatua: 2021-06-30.
  2. «Why War? - In Their Own Words - Who Said What When | Truth, War And Consquences | FRONTLINE | PBS» www.pbs.org Noiz kontsultatua: 2021-06-30.
  3. (Ingelesez) Jackson, Brooks. (2005-09-26). «Anti-war Ad Says Bush, Cheney, Rumsfeld & Rice "Lied" About Iraq» FactCheck.org Noiz kontsultatua: 2021-06-30.
  4. (Ingelesez) Shanker, Thom. (2005-02-04). «Rumsfeld Says He Offered to Quit» The New York Times ISSN 0362-4331. Noiz kontsultatua: 2021-06-30.
  5. «Donald Rumsfeld Defentsa idazkari ohia zendu da» Berria 2021-06-30 Noiz kontsultatua: 2021-07-01.

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]