Lekaroz

Lekaroz
	Euskal Herria
	Lekaroz herriaren ikuspegi orokorra.
Kokapena
Herrialdea	Nafarroa
Udalerria	Baztan
Posta kodea	31795
Herritarra	lekaroztar
Geografia
Koordenatuak	43°08′46″N 1°32′23″W / 43.14611°N 1.53972°W
Demografia
Biztanleria	215 (2020)

Lekaroz^[1]^{[oh 1]} Nafarroa Garaiko iparraldeko lekua da, Baztango udalerrian dagoena. Hiru auzo ditu: Aroztegia, Uharte eta Oharriz. 2022 hasieran, 285 biztanle zituen.^[2]

Biztanleria

Lekarozko biztanleria^[2]^{[oh 2]}
1940	1950	1960	1970	1981	1991	2000	2010	2020
807	808	701	539	424	345	347	341	302

Ekonomia

Lekarozko kanpusa, kultura, hezkuntza eta ekonomiarekin lotutako ekimenak biltzeko eremua. 2012an prestatu zuten, Lekarozko ikastetxea eraitsi ostean. 28.000 metro koadro eraikigarriak ditu enpresak kokatzeko.^[3]
Kortariko gasnategia, gasna lehiaketa anitzetan saritua izan dena.^[4]^[5]

Bestak eta ospakizunak

Lekarozko bestak abuztuaren 24an ospatzen dira, San Bartolomeetan.^[6]

Historia

1366. urtean, Baztango bailaran 164 "su" (etxe bizileku) dokumnetatzen dira.^[7]

1835. urtean Guda karlistak zirela eta Francisco Espoz Mina jeneralak 30 lekaroztar hil zituen herriko plazan. Ondotik su eman zion herriari, eliza eta 3 etxe bakarrik hondamenditik kanpo gelditu zirelarik.

Ondarea

Kaputxinotarren Aholku Onaren ikastetxea edo Lekarozko ikastetxea, 1888an sortua.
XVI. mendeko Aroztegia jauregia.
XVIII. mende hasierako Oharriztarren jauregia.
Perurena baserria.
San Martzial ermita.

Lekaroztar ezagunak

Agustin Jauregi (1711-1784), militar eta politikaria, Peruko erregeordea izana.
Lino Plaza (1939-2009), arkitektoa eta errugbilaria. Madrilgo Club de Rugby Arquitectura taldean jokatzen hasi zen, eta gero entrenatzaile, hautatzaile eta sustatzaile ere izan zen.
María Jesús Perurena Santesteban (1940-2012), irakaslea, EAJ eta EAko politikaria, udal zinegotzia, Senaturako hautagaia eta euskara eta euskal kultura eragilea.^[8]^[9]^[10]^[11]
Juan María Amiano (1947-), futbolari profesional ohia. 1970etik 1981ra, Espanyol, UD Salamanca eta Real Sociedaden aritu zen.
Xarre Bidegain Danboriena, AEBko San Frantziskon paperik gabeko ume etorkinen irakaslea.^[12]
Julen Arburua, 2018an eta 2019an Ordiziako Ardi Latxen Gazta Txapelketako txapelduna Kortariko bordako "Infernuko Gasna" markarekin.^[4]^[13]^[14]

Lekarozko ikastetxea

Sakontzeko, irakurri: «Lekarozko ikastetxea»

Lekarozko ikastetxeak garrantzi handia izan zuen euskararen eta euskalgintzaren historian. Bertako ikasle ohi batzuk, bai Euskal Herrikoak, bai beste herrialde batzuetakoak, nabarmendu ziren arlo ezberdinetan. Besteak beste, aipagarriak dira: Jesus Aizpun eta Jesus Maria de Leizaola politikariak, Jorge Oteiza eskultorea, Nicanor Zabaleta eta Aita Donostia musikariak, Pedro Miguel Etxenike fisikaria, Karmelo Balda pilotaria, Zaldua, Jones eta Glaría futbolariak, Martin Berasategi sukaldaria, Xabier Euzkitze bertsolaria, Patxi Ondarra, Damaso Intza, Andrés Espinosa…^[15]

Aroztegia proiektu urbanistikoa eta aurkako protestak

Sakontzeko, irakurri: «Aroztegia (proiektua)»

Palacio de Aroztegia egitasmoak 228 etxebizitzako bizigune berria sortu nahi du Lekarozen. 750 biztanle inguruko bizigunea hain zuzen, 2017an 322 biztanle zituen herri batean. Horrekin batera golf zelaia eta hotela ere bai. Hasieratik sortu ziren kontrako erantzunak herrian: Aroztegia eta gero zer? Plataforma, Sustrai Eraikuntzak, eskualdeko hainbat alkate, herri-kontsulta, 900 sinadura...^[16] Plataformak hainbat elkarretaratze eta ekimen antolatu ditu herri kontsulta eskatuz, Aroztegiko lurrak kudeatzen dituen Konpentsazio Batzordeak obrak publikoki esleitzeko prozedura prentsaren bidez jasotzeagatik, epaitegi auziak konpondu gabe daudenean eta abar. ^[17] ^[18]^[19] ^[20]

Argazki galeria

Lekarozko ikastetxearen eraikin berriak eta errugbi zelaia.
San Bartolome eliza
Txiki Polita frontoia
Balkoia

Oharrak

↑ Lekauz bertako hizkeran
↑ Herriguneko, Aroztegiko, Uharteko eta Oharrizko biztanleen batura.

Erreferentziak

↑ Euskaltzaindia: Euskal Onomastikaren Datutegia.
↑ ^a ^b Nomenclátor. Relación detallada de las entidades y núcleos de Población. nastat.navarra.es (kontsulta data: 2023-12-9).
↑ «Lekarozko kanpusa enpresak hartzeko prestatua dago» https://erran.eus (kontsulta data: 2023-12-18).
↑ ^a ^b «Kortariko 'Infernuko gasna' irabazle Espainiako gazta lehiaketan» https://erran.eus (kontsulta data: 2018-08-31).
↑ Elkoroberezibar Beloki, Mikel. «Infernuko urrezko gazta» Berria (kontsulta data: 2018-09-06).
↑ «Lekarozko bestak abuztuaren 23tik 27ra bitarte» https://erran.eus (kontsulta data: 2018-08-31).
↑ Imízcoz Beunza, José María. «4. LOS PRINCIPALES CAMBIOS MODERNOS CON RESPECTO AL SISTEMA ANTIGUO. Organización colectiva» Historia de Baztan.
↑ «Doneztebe/Santesteban - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (kontsulta data: 2019-03-05).
↑ «Fotos glosadas (14)» Iñaki Anasagasti (kontsulta data: 2019-03-05).
↑ (Gaztelaniaz) (pdf) Juntas electorales provinciales: Candidaturas presentadas para las elecciones al Congreso de los Diputados y Senado convocadas por Real Decreto 2057/1982 de 27 de agosto.. .
↑ Perurena Santesteban, Maria Jesus. «Euskara irakaskuntzan azken 23 urteotan Doneztebe eta Malerrekan» (pdf) Euskaltzaindia.
↑ ««Nire ahotsa aurkitzeko utzi nuen herria»» https://erran.eus (kontsulta data: 2018-09-01).
↑ «Ordiziako Gazta Lehiaketa irabazi duen artzainik gazteena bihurtu da Julen Arburua, 8.750 euroan enkantean saldutako gazta batekin» www.euskadi.eus 2018-09-06 (kontsulta data: 2019-09-11).
↑ (Gaztelaniaz) «Lekarozko Kortaria, Ordiziako gazta txapelketan nagusi. Noticias de Gipuzkoa» Noticias de Gipuzkoa (kontsulta data: 2019-09-11).
↑ «Lekarozko kolegioaren historia bildu du Fermin Goñi idazleak» https://erran.eus (kontsulta data: 2018-09-01).
↑ «Lekarozko Aroztegiako proiektuaz - Erran.eus» erran.eus (kontsulta data: 2018-09-01).
↑ (Gaztelaniaz) SA, Baigorri Argitaletxea. (2016-03-30). «Aroztegia eta gero zer? busca que el 10% del censo apoye la consulta popular en Baztan» GARA (kontsulta data: 2020-04-10).
↑ (Gaztelaniaz) «'Aroztegia eta gero zer?' hace un llamamiento a participar en las movilizaciones» El Diario Vasco 2020-02-16 (kontsulta data: 2020-04-10).
↑ Anbustegi, Fernando, Ondikol, Juan Mari. (2019). «Aroztegia... eta gero zer? clama contra el proyecto urbanístico.» www.noticiasdenavarra.com (kontsulta data: 2020-04-10).
↑ «"Nafarroan ez dago aroztegiak besteko inpaktu ekologikoa duenik"» Argia (kontsulta data: 2020-06-20).

Kanpo estekak

Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Nafarroa

Lekarozko orrialdea Baztango webgunean (Gaztelaniaz)
Arostegia jauregia / Palacio de Jaureguia
Arostegia... eta gero zer plataformaren webgunea
Lekaroz, Baztan argazki bilduma
José María Imízcoz Beunza: Historia de Baztan

Datuak: Q3229254
Multimedia: Lekaroz / Q3229254

[2] Lekauz bertako hizkeran

[4] Herriguneko, Aroztegiko, Uharteko eta Oharrizko biztanleen batura.

[1] Euskaltzaindia: Euskal Onomastikaren Datutegia.

[nom-3] Nomenclátor. Relación detallada de las entidades y núcleos de Población. nastat.navarra.es (kontsulta data: 2023-12-9).

[5] «Lekarozko kanpusa enpresak hartzeko prestatua dago» https://erran.eus (kontsulta data: 2023-12-18).

[:0-6] «Kortariko 'Infernuko gasna' irabazle Espainiako gazta lehiaketan» https://erran.eus (kontsulta data: 2018-08-31).

[7] Elkoroberezibar Beloki, Mikel. «Infernuko urrezko gazta» Berria (kontsulta data: 2018-09-06).

[8] «Lekarozko bestak abuztuaren 23tik 27ra bitarte» https://erran.eus (kontsulta data: 2018-08-31).

[9] Imízcoz Beunza, José María. «4. LOS PRINCIPALES CAMBIOS MODERNOS CON RESPECTO AL SISTEMA ANTIGUO. Organización colectiva» Historia de Baztan.

[10] «Doneztebe/Santesteban - Auñamendi Eusko Entziklopedia» aunamendi.eusko-ikaskuntza.eus (kontsulta data: 2019-03-05).

[11] «Fotos glosadas (14)» Iñaki Anasagasti (kontsulta data: 2019-03-05).

[12] (Gaztelaniaz) (pdf) Juntas electorales provinciales: Candidaturas presentadas para las elecciones al Congreso de los Diputados y Senado convocadas por Real Decreto 2057/1982 de 27 de agosto.. .

[13] Perurena Santesteban, Maria Jesus. «Euskara irakaskuntzan azken 23 urteotan Doneztebe eta Malerrekan» (pdf) Euskaltzaindia.

[14] ««Nire ahotsa aurkitzeko utzi nuen herria»» https://erran.eus (kontsulta data: 2018-09-01).

[15] «Ordiziako Gazta Lehiaketa irabazi duen artzainik gazteena bihurtu da Julen Arburua, 8.750 euroan enkantean saldutako gazta batekin» www.euskadi.eus 2018-09-06 (kontsulta data: 2019-09-11).

[16] (Gaztelaniaz) «Lekarozko Kortaria, Ordiziako gazta txapelketan nagusi. Noticias de Gipuzkoa» Noticias de Gipuzkoa (kontsulta data: 2019-09-11).

[17] «Lekarozko kolegioaren historia bildu du Fermin Goñi idazleak» https://erran.eus (kontsulta data: 2018-09-01).

[18] «Lekarozko Aroztegiako proiektuaz - Erran.eus» erran.eus (kontsulta data: 2018-09-01).

[19] (Gaztelaniaz) SA, Baigorri Argitaletxea. (2016-03-30). «Aroztegia eta gero zer? busca que el 10% del censo apoye la consulta popular en Baztan» GARA (kontsulta data: 2020-04-10).

[20] (Gaztelaniaz) «'Aroztegia eta gero zer?' hace un llamamiento a participar en las movilizaciones» El Diario Vasco 2020-02-16 (kontsulta data: 2020-04-10).

[21] Anbustegi, Fernando, Ondikol, Juan Mari. (2019). «Aroztegia... eta gero zer? clama contra el proyecto urbanístico.» www.noticiasdenavarra.com (kontsulta data: 2020-04-10).

[22] «"Nafarroan ez dago aroztegiak besteko inpaktu ekologikoa duenik"» Argia (kontsulta data: 2020-06-20).

[1]

[oh 1]

[2]

[oh 2]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[15]

[16]

[17]

[18]

[19]

[20]