McDonald's

Wikipedia, Entziklopedia askea
McDonald's
Flag of the McDonald's Corporation.svg
McDonald's Golden Arches.svg
I'm loving it, Ich liebe es, C'est tout ce que j'aime, вот что я люблю, Me encanta, 我就喜欢 eta Gosto tanto
Datuak
Izen ofiziala
McDonald's Corporation
Motajanari lasterreko jatetxe-katea, negozioa, enpresa, marka erregistratua eta kapital irekiko enpresa
Jarduera sektoreaquick service restaurant sector (en) Itzuli, foodservice (en) Itzuli, accommodation and food service activities (en) Itzuli eta food and tobacco industry (en) Itzuli
HerrialdeaAmeriketako Estatu Batuak
IzengoitiaMickey D's, Megges, McDo, Mekáč, Мак; Макдак, マック, マクド, 麥記, Meki, Mekdi eta McDo
Jarduera
Honen parteS&P 500, Dow Jones Industrial Average eta S&P 100 (en) Itzuli
Eskumendekoak
Enplegatuak200.000 (2020ko abenduaren 31)
Ekoizpena
Negozio dibisioak
Agintea
Zuzendari exekutiboaChris Kempczinski (en) Itzuli
Egoitza nagusi
Legezko formakapital irekiko enpresa
JabeaThe Vanguard Group (en) Itzuli, BlackRock eta State Street Corporation (en) Itzuli
Zeren jabe
Ekonomia
Aktiboak52.626.800.000 US$ (2020)
Kapital berekia−7.824.900.000 US$ (2020)
Diru-sarrerak19.207.800.000 US$ (2020)
Irabazi garbia4.730.500.000 US$ (2020)
Ustiapen-mozkina7.324.000.000 US$ (2020)
Burtsa-kapitalizazioa173.430.000.000 US$ (2021eko apirilaren 8a)
Balore-burtsaNew Yorkeko burtsa eta Tokioko burtsa
Historia
Sorrera1940ko maiatzaren 15a
Sortzailea
SorlekuaSan Bernardino (Kalifornia)
Jasotako sariak
webgune ofiziala
IMDB: co0057113 Facebook: mcdonalds Twitter: mcdonalds Instagram: mcdonalds LinkedIn: 2677 Youtube: UCRI5ZedBs0_BYY4PlxD6m7w Pinterest: mcdonalds TikTok: mcdonalds Flickr: 47242818@N02 Souncloud: mcdonalds-deutschland Edit the value on Wikidata

McDonald's Corporation munduko janari azkarra zabaltzen duen jatetxe frankizia handiena da. Batik bat hanburgesak, oilakiak eta patata frijituak saltzen ditu jatetxeetan, baina azkenaldian entsaladak, fruta eta azenario makilatxoak ere bai. Izan ere, janari azkarreko ikur bihurtuta, kritika andana jaso du gizentasuna bultzatzeagatik nahiz langile eta kontsumitzaileekiko jarrera etikorengatik.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lehen McDonalds jatetxea 1940 urtean sortu izan zen Richard eta Maurice anaiengandik San Bernardo-n(California). Jatetxea leku estrategiko batean jarria zegoen Ruta 66 famatua bertatik pasatzen zelako eta horrek asko lagundu zuen hasieran. 1954 urtean Ray Krock estatubatuarrak jatetxean bazkaldu  zuen, eta anaiek zuten efizientzia eta lan egiteko erak txundituta utzi zuen Ray bezeroa. Hori dela eta 1955 urtean anaiekin batera enpresaren bazkide izatera pasa zen. Kroc-ek anaiei ideia bat proposatu zien, enpresaren frankiziak zabaltzea AEB osoan zehar, horretarako Harry J. Sonneborn kontratatu zuen finantza gerente moduan honen laguntzaz McDonald's Systems, Inc  estruktura legala sortuz, gertakuzin hau hartuz enpresaren jaulkitze data.

1960 urtean Donald anaiek enpresa Kroc-i saldu zioten eta honek urte berean izena aldatu zion McDonald's Corporation izen berria ezarriz. Salmenta hau 2.7milioi dolar-ekoa izan zen. Honez gain, 60-70 hamarkadetan  AEB-tik kanpo zegoen lehen McDonalds-a ezarri zen Columbian (Kanada), handik gutxira Hego-Amerikan ere lehenengoa ezarriz Costa Rican, baita 500 jatetxe zabalduz AEB-n. Bestalde, 60. hamarkadan hain famatua den Ronald McDonald pailasoa kontratatu zuen Kroc-ek telebistan lehengo iragarki hain famatua eginez.

Frankiziaren datu ekonomikoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Munduan zehar gutxi gorabehera 40.000 McDonald´s jatetxe daude, 118 herrialdeetan sakabanatuta.[1] Estatu Batuetan 13.000 jatetxe daude, munduan jatetxe gehien dituen herrialdea izanda; Espainian guztira 483 jatetxe daude.[2]

Sortutako lanari dagokionez, frankizia honek 23.000 lanpostu inguru sortu ditu Espainia mailan[3] eta 700 lan postu Euskadi mailan[4].

Kontabilitatea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

McDonald´s-ek 5.665 milioi $ fakturatu zituen 2022-eko lehen hiruhilekoan, behin gastuak kenduta mozkin totalak 3.050 milioi $ izan dira.[5] Gastuen portzentai handiena langileen soldatetara bideratuta dago. Espainia mailan batazbesteko soldata 1171€-koa da, eta 1274€-koa frankizia bateko arduradunarentzat.[6]

Big Mac Indizea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Big Mac Indizea erosmen ahalmena neurtzeko sortutako indize bat da, munduko ia frankizia guztietan produktu hau eskaintzen da eta honen balioa kontuan hartzen da erosmen ahalmena konparatzeko, baita herrialde horretan egondako inflazioa neurtzeko.[7]

Lehiakidetasuna[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Munduan zehar hainbat janari lasterreko jatetxe-kate daude McDonald´s enpresarekin lehian daudenak, haien artean; Subway , Domino´s, KFC... Baina, historian zehar lehia nagusia Burguer King jatetxe-katearekin izan da. Askotan ikus daiteke McDonald´s jatetxe baten ondoan Burguer King-eko jatetxe bat, honen zergatia, lehiakidetasun zuzena da eta joko-teoria-ren arabera erabaki hau optimoa da, konpetentzia zuzena dagoenean zerbitzu berbera eskaintzeko enpresen Nash oreka elkarren ondoan jartzea da, ahal dituzten bezero gehien irabazteko eta ez joateko beste jatetxera.[8]

Ronald McDonald haurrentzako fundazioa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1974. urtean ireki egin zen lehen Ronald McDonald etxea, honen helburu nagusia diru-sarrera baxuko familien ume gaixoak tratatzea edota diru-laguntzak ematea zen. Hurrengo urteetan hainbat etxe berri egin ziren munduan zehar eta Ronald McDonald haurrentzako fundazioa sortu egin zen etxe hauek finantzatzeko eta hobetzeko.

Ez zen izan 1997. urtera arte non fundazioaren lehen egoitza ireki egin zen eta gaur egun ezagutzen dugun karitate fundazioa ezarri egin zen. Honen finantzazioa enpresak lortutako mozkinetik datoz, baina, parte bat bezeroetatik dator, jatxetzean jateko orduan aukera dago dohaintza egiteko eta fundazio honi bideratzeko. [9]

Gaur egun, fundazio honek 500.000 boluntario inguru ditu eta 62 herrialdeetan lan egiten dute. Guztira, estimatzen da zerbitzu hauei esker famileek 930 milioi $ inguru aurreztu dutela osasungintzan eta etxebizitzan.

Espainia mailan fundazio honek garrantzi handia izan zuen Covid-19-eko pandemian, diru-sarrera gutxiko familiei aterpea, lehengaiak, osasun eta hezkuntza zerbitzuak emanez. [10]

Jatetxeak Euskal Herrian[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Araba[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • GASTEIZ: Gamarra.
  • GASTEIZ: Armentia
  • ZIGOITIA: Foronda.

Bizkaia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • ABADIÑO
  • LEIOA: Artea merkataritza-gunea.
  • BARAKALDO: La Ribera Etorbidea eta MXOCIO Bilbao.
  • BASAURI: Bilbondo merkataritza-gunea.
  • BILBO: Zubiarte merkataritza-gunea.
  • SESTAO: Ibarzabal industrialdea.

Gipuzkoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • DONOSTIA: Garbera eta Bretxa.
  • LASARTE: Urbil merkataritza-gunea.
  • IRUN: Txingudi merkataritza-gunea.

Nafarroa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • IRUÑEA: Galaria merkataritza-gunea eta Barañain.
  • BERRIOZAR: Artiberri sektorea.
  • TUTERA: Colmar ibaia bidea.

Iparraldea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • DONIBANE LOHIZUNE
  • HENDAIA
  • ANGELU: Angelu-La Barre, RN eta BAB merkataritza-gunea
  • BAIONA: Espiritu Saindua

Argazki galeria[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. (Gaztelaniaz) «Número de restaurantes McDonald's en el mundo 2007-2021» Statista (Noiz kontsultatua: 2022-11-02).
  2. (Gaztelaniaz) «McDonald's: países con más restaurantes en el mundo» Statista (Noiz kontsultatua: 2022-11-02).
  3. (Gaztelaniaz) España, McDonald's. «mcdonalds.es» mcdonalds.es (Noiz kontsultatua: 2022-11-02).
  4. (Gaztelaniaz) RRHHpress.com. «McDonald’s crea 40 empleos en el País Vasco con un nuevo restaurante en Vitoria (Álava) - RRHH Press - Noticias de Recursos Humanos y empleo» www.rrhhpress.com (Noiz kontsultatua: 2022-11-02).
  5. (Gaztelaniaz) «Ingresos de McDonald’s (MCD) - Investing.com» Investing.com Español (Noiz kontsultatua: 2022-11-02).
  6. https://es.indeed.com/career/salaries?from=gnav-homepage or..
  7. (Gaztelaniaz) «Índice Big Mac por país del mundo en 2022» Statista (Noiz kontsultatua: 2022-11-02).
  8. (Gaztelaniaz) admin. (2021-09-07). «✅ ¿Por qué empresas rivales abren sus tiendas una al lado de la otra?» Desconocimiento (Noiz kontsultatua: 2022-11-04).
  9. «Historia» Fundación Infantil Ronald McDonald® (Noiz kontsultatua: 2022-11-04).
  10. «Noticias» Fundación Infantil Ronald McDonald® (Noiz kontsultatua: 2022-11-04).

Ikus gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]