Odonata

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Wikipedia:Taxotaula bat irakurtzeko eraTaxotaula bat irakurtzeko era
Odonata
Sympetrum fonscolombii, anisopteroa.


Sailkapen zientifikoa
Erreinua: Animalia
Filuma: Arthropoda
Azpifiluma: Hexapoda
Klasea: Insecta
Azpiklasea: Pterygota
Infraklasea: Palaeoptera
Goiordena: Odonatoptera
Ordena: Odonata
Fabricius, 1793
Azpiordenak

Odonatoak (Odonata, grezierazko odontos, "hortz" hitzetik dator) egun 5.900 espezie inguruz osatuta dagoen[1] intsektu-ordena da. Euskaraz, besteak beste, sorgin-orratz, burruntzi, txitxiburduntzi eta mariburduntzi deitzen zaie.

Gaur egungo odonatuak hiru subordenetan sailkatuta daude: Zygoptera (Sorgin-orratzak), Anisoptera (Burruntziak) eta Anisozygoptera. Azken honen barnean Japonia eta Himalaian bizi diren bi espezie besterik ez dago[2].

Odonatuak haragijaleak dira. Helduek, hegan dabiltzala harrapatzen dituzten intsektuak jaten dituzte. Larbek, berriz, urtar ornogabez eta ornodun txikiez (arrainkume eta apaburuez) elikatzen dira[2].

Ezaugarri fisikoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Austrolestes annulosus delakoa.

Odonatuek gorputza baino askoz zabalagoa den burua dute, gorputz luze eta estua eta mintzezko lau hego garden.

Egituraz oso antzekoak dira odonatu guztiak: oso buru higikorra, bi begi elkartu handi eta hiru ozelo txiki dituzte; antena laburrak; ahoa beheko ezpain oso garatu batez murtxikatzeko egokitua; mesotoraxa eta metatoraxa bat eginik, eta metatoraxa berriz askea; hiru hanka pare ia berdinak enborraren barrualdera giltzatuak, eta hiru tartsoko artexoak dituztela muturrean. Bi hego pare dituzte, lotunea hanken atzean dutenak, luzetarako zain askorekin eta hegal-estigma nabarmenak dituztela, eta sabelalde luzea, hamar segmentuz osatua.

Habitata[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ingurune urtarrei lotuta bizi dira, ura behar baitute haien ninfak garatzeko.

Odonatuak mundu guztian daude zabalduak, eskualde beroetan bereziki.

Ugalketa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Odonatuak arrautza bidez ugaltzen dira, baina arrautzatik atera eta heldutasunera iritsi bitartean larba eta ninfa aldaeratatik igarotzen dira. Larba eta ninfa horiek, itxuraz, diren motako odonato helduaren antzekoak dira, baina batzuk eta besteek alde handiak dituzte batez ere murtxikatzeko aparatuan eta arnasketakoan; larbek eta ninfek begi txikiagoak dituzte, bestalde, baina antena luzeagoak eta gorputz laburragoa.


Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Odonata Aldatu lotura Wikidatan