Tornado

Wikipedia(e)tik

Urtaroak
Eguraldia
Klima epela Udaberria · Uda Udazkena · Negua
Klima tropikala Urtaro lehorra Urtaro hezea
Ekaitzak
Enbata · Trumoi-ekaitza Tornado · Traganarrua Zikloi tropikala (Haizerauntsia) Zikloi ez tropikala Elur-ekaitza · Bisutsa Izotz-ekaitza
Prezipitazioa
Lainoa · Zirimiria · Euria Euri izoztua · Elurbustia · Ihintza Txingorra · Elurra · Virga
Meteorologia
Eguraldiaren iragarpena Antizikloia · Depresioa Euskalmet
Artikuluak
Hodeiak · Haizea Presio atmosferikoa Klima · Tenperatura Klimatologia · Atmosfera Airearen kutsadura
ik • ezt • al

Tornado (latinezko tornare hitzetik ekarria: biratu) hodeietatik lur zorura doan eta bere buruaz biratzen duen aire-zurrunbilo bortitzaren itxura duen fenomeno meteorologikoa da. Bere haizeak 100 eta 400 kilometro orduko arteko abiadurakoak izan daitezke eta aldrebesko konoaren itxura dute.

[aldatu] Aldeak

Tornado bat Oklahomako Union Cityn, 1973ko maiatzaren 24.

Tornado batek hiru alde ditu:

Ama hodeia: tornadoa eskegita dagoen hodeitik.
Onila: ama hodeitik lurzorura doan aldea.
Zurrunbiloa: onilaren beheko partea, lurzorua ukitzen duena.

[aldatu] Sorrera

Tornado bat sortzeko hiru osagai beharrezkoak dira: aire-masa bero eta hezea, beste aire-masa hotz eta idorra eta goranzko haizea. Beharrezkoak badira ere, berez ez dituzte tornadoak sortzen, prozesua konplexuagoa baita.

Bere indarra neurtzeko Fujita-Pearson eskala erabiltzen da.

[aldatu] Kokapena

Tornadoak kontinente guztietan jazo dira, Antartikan izan ezik. Gehienak, hala ere, Ameriketako Estatu Batuetako Zabaldi handietan daude. Euskal Herritik gertu ere badaude, batez ere Mediterraneo aldean. Bestetik, Euskal Herriko kostaldetan bere itxura duten tragarroiak edo traganarruak daude, hau da, haize-zurrunbilo gehienetan indartsua, hodei zutabe gisa azaltzen dena eta behealdean itsasotik jasotako ur-tantak edo lurretik jasotako hauts, harea eta zaborra izan ohi dituena.^[1]