Andoni Sagarna

Wikipedia(e)tik
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Andoni Sagarna
Andoni Sagarna
Zientzialaria
Arloa Hizkuntzaren prozesamendua
Jaio 1947
Donostia ( Gipuzkoa)
Lan-erakundeak Euskaltzaindia
Plazagunea

Elhuyar Fundazioa

Elkar I+G+b

Lanak Hiztegiak: Fisika, Kimika, Kirola, Banka, Teknologia mekanikoa, Glotodidaktika
XX. mendeko euskararen corpus estatistikoa

Euskaltzaindiaren Lexikoaren behatokia


Andoni Sagarna Izagirre (Donostia, Gipuzkoa, 1947ko uztailaren 11) ingeniaria eta euskaltzaina da. Euskara modernizatzeko eta hainbat arlotara zabaltzeko asmoz XX. mendearen bukaeran bizi izan zen prozesuan aitzindari izan da, bai terminologiaren aldetik, bai hizkuntzaren teknologiaren aldetik.

Ikasketak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Goi-mailako industri ingeniaritza ikasi zuen elektrizitate-elektronika espezialitatean (Nafarroako Unibertsitatea, 1971). Gainera, 1988an letretako doktoretza ere eskuratu zuen Bartzelonako Unibertsitate Autonomoan, lexikoa modernizatzeko bideak aztertzen zuen tesia aurkeztuta.[1]

Euskararen normalizazioa eta terminologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskara batuaren oinarriak 1966an sortu eta gero, euskara batu horrekin unibertsitate mailako hizkuntza ulergarri, zehatz eta komunikatibo sortu behar izan zenean, Andoni Sagarna erronka hori gainditzeko sortu ziren aitzindari arrakastatsuetako bat izan zen. Gainera, euskaraz idazten trebakuntza lortzeko hainbat ikastaro eman zituenez, euskararen normalizazioko maisuen maisu izan zela esan daiteke.

Horrela, hasieran, 1972an, Elhuyar Kultur Elkartea sortu zuen taldeko kidea izan zen, besteak beste Mikel Zalbide eta Luis Bandresekin. Geroago 1985tik 1994ra bitarte elkartearen burua izan zen. Elhuyar Fundazioaren sortzaileetako bat ere izan zen geroago 2002an. Paraleloan UZEIko zuzendari teknikoa izan zen, eta bertan zuzeneko esku hartzea izan zuen hainbat hiztegi berriren sorkuntzan: Fisika (1980), Kimika (1980), Kirol-arloko Kirolkidea (1982), Banka (1983), Teknologia mekanikoa (1985, arduradun nagusia izan zen Sagarna), Kirola/1: futbola (1985), eta Glotodidaktika (1987).

Geroago, euskal kulturak hiztegigintzatik entziklopediagintzara pasatzeko urratsa egin ahal izan zuenean, 1992-1999 tartean Eusenor enpresan hurrengo urteetan funtsezko erreferentzia-lanak izango ziren argitalpen hauek sortu zituen: Hiztegi entziklopedikoa, Euskal Hiztegi Entziklopedikoa (8 tomo), Gazteen Entziklopedia, eta Entzikloklik CD-ROMa.

Paraleloan, irakasle izan da Euskara Zientifikoa irakasgaian Nafarroako Unibertsitateko Ingeniaritza Industrialeko Goi-mailako Eskola Teknikoan, baita Eusko Ikaskuntzak antolatu zuen Hiznet Hizkuntza Plangintzako ikastaroan ere 2004tik.

Normalizazio kontuetan aditua izanik, 1987tik aritu izan da Euskaltzaindian, eta 1989tik 1993ra EAEko Euskararen Aholku Batzordeko kide izateko deitu zioten Eusko Jaurlaritzatik.

Araba, Gipuzkoa eta Nafarroako Industri Ingeniarien Elkargoak omenaldia egin zion Donostian 1992an, euskararen alde egindako lanagatik.

Hizkuntzaren teknologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikerketa alor honetan erabiltzaile, ikertzaile eta dibulgatzailea da. Joseba Intxaustiren enkarguz UZEIren hiztegiak errazago kudeatzeko Klaudio Harluxetek garatu zuen aplikazio informatikoaren erabiltzaile aurreratua izan zen Andoni Sagarna. 1987an Udako Euskal Unibertsitatean eman zuen sarrera hitzaldian gai horri ekin zion Terminologi bankuak izeneko aurkezpen batekin.

XX. mendeko euskararen corpus estatistikoa sortzeko sustatzaile nagusia izan zen Sagarna.[2] Berak metodo oso zehatzak definitu zituen orduan, batetik hizkuntzaren erabileraren inbentarioa lortzeko, eta bestetik testu guzti horien "argazki ona" izan beharko zen lagin estatistikoa definitzeko. Ildo horretatik jarraituta bera da Euskaltzaindiaren Lexikoaren Behatokia egitasmoaren burua gaur egun.

1999tik 2004ra bitarte Plazagunea enpresan informatika arloko proiektuen arduraduna izan zen. Hor, besteak beste, Jalgi bilatzailearen sorkuntzan parte-hartze zuzena izan zuen. 2004tik erretiratu zen arte, aisia eta kulturako produktuen sorkuntzan jardun zuen Elkar enpresa-taldean. Talde horretako I+G+b arloko zuzendaria izan zenez beti ibili da erne hizkuntzaren teknologiako azken ekarpenen zain, eta horien berri zabaldu ditu Iparrorratza blogean.[3]

Euskaltzaindia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Andoni Sagarna euskaltzaina corpusgintzari buruzko aurkezpen batean Xavier Gómez eta Mirian Urkiarekin

Euskaltzain urgazle izendatu zuten 1987an, eta Euskaltzaindiaren barruan Hiztegi Batuko lan taldean dihardu ordutik. LEF (Lexiko "Erizpideen" Finkapena) batzordearen kide eta EEBS (Egungo Euskararen Bilketa Sistematikoa) batzordearen idazkari-arduradun izan zen. Euskaltzain osoa da 2006ko abenduaren 22tik eta Iker sailaren burua 2008ko azaroaren 28tik. Euskera agerkariaren Idazketa Kontseiluko kidea izan da. Azpimarratzekoa da Euskaltzaindian egin duen ekarpena, batez ere corpusgintzan, hiztegigintzan eta akademiaren modernizazioan teknologia integratuz.

Argitalpenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sagarnaren argitalpenak hainbat alorretakoak dira. Hauek dira nabarmenenak:

Baina sare sozialetan parte hartu du, eta artikulu ugari ere idatzi ditu. Horren froga moduan esan daiteke euskal komunitate zientifikoaren Inguma datu-basean, Andoni Sagarnak idatzitako 80 lan baino gehiago bildu direla.[4]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]