Klaudio Harluxet

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Klaudio Harluxet
Klaudio Harluxet
Klaudio Harluxet, 1984an
Zientzialaria
Arloa Informatika,
Hizkuntza-Teknologia
Jaio 1939ko irailaren 11
Duzunaritze-Sarasketa
( Nafarroa Beherea)
Hil 1993ko abenduaren 16a
Baiona ( Lapurdi)
Lan-erakundeak Bordeleko Unibertsitatea
UZEI

SEI Taldea

{{{beste erakundea3}}}

Lanak RTerm (UZEIko hiztegien informatika-sistema)


Klaudio Harluxet[1] (Duzunaritze, Nafarroa Beherea, 1939 - Baiona, Lapurdi, 1993) informatikaria, politikaria eta euskaltzalea izan zen, euskarazko informatikan aitzindaria. Parisen ingeniaritza ikasi zuen, eta irakasle izan zen Bordeleko Unibertsitatean.

Bizitza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Euskarazko informatikan aitzindaria izan zen. Berak idatzi zituen informatikari buruz euskaraz argitaratu ziren lehenengo artikuluak. 1975. urtean, Elhuyar aldizkarian argitaraturiko «Informatikaren hiztegi laburra» izeneko artikuluan,[2] 74 hitzeko bilduma proposatu zuen, informatikaren oinarrizko azalpenarekin batera. Lehenengo artikulu hartako azken esaldian argi geratu zen haren aitzindari papera:

« Xehekiago ikertzeko eta esplikatzeko zer den ordenadore bat, askoz gehiago hitz behar dira. Gure lana huntan bukatu edo bururatu baitzen, hitz hauek bakarrik ditugu eskaintzen irakurleari, bera deitzen dugularik gurekin lan hau osatzera.  »
Klaudio Harluxet[2]

Aldizkari berean bi urte geroago beste artikulu bat argitaratu zuen, René Harluxet lehengusuarekin. Han ekin zioten Claude E. Shannonen informazioaren teoriari (informatikaren oinarri den teoria), informatikarekiko euskararen balizko zailtasuna gezurtatuz. Euskal komunitate zientifikoaren Inguma datu-basean Harluxeten 14 ekarpen bildu dira, horietako 7 informatikari buruz.[3]. 1984an sarrera-hitzaldia eman zuen Udako Euskal Unibertsitatean, "Euskal Herri osorako Unibertsitatea noiz erdietsiko" tituluarekin. 2012ko Ibilaldian omenduetako bat izan zen Klaudio Harluxet "Teknologia eta euskara" arloan egindako ekarpenarengatik.[4]

Udako Euskal Unibertsitatean 1984ko sarrera-hitzaldia ematen. Eskuinekoa da Harluxet.

Euskararen tratamendu automatikoan ere izan zen aitzindaria. 1980an UZEIk bere hiztegiak sortzeko tresna informatikoak sortzeko aukera aztertu nahi zuen, Joseba Intxausti zuzendariak garaiko bost informatikari aditu bildu zituen gaia aztertzeko, eta denak bat etorri ziren zegoen problemaren zailtasun handiaz. Batetik fitxa kopurua handia erabili beharko zen, eta bestetik fitxa posibleen egitura oso heterogeneoa eta tamaina desberdin askotakoa zen. Baldintza haietan adituek ondorioztatu zuten 1980ko konputagailuetan, arrazoizko baldintza ekonomikoetan, ezin izango zela inolako aplikazio egokirik lortu; problemaren datuak ez baitziren garai hartako informatika komertzialak tratatzen zituen datu erregularrak. Baina handik bi hilabetera Klaudio Harluxet soluzio batekin itzuli zen UZEIra. Bere asmakizunaren giltza sinplea zen oso: zuhaitza datu-egitura erabiltzea. Datu-egitura hori erabiliz Klaudiok FORTRAN programazio-lengoaiaz inplementatu zuen hainbat urtetan UZEIren hiztegiak arrakastaz kudeatu zituen RTerm aplikazio informatikoa. Klaudio bera izan zen aplikazioaren kudeatzailea Donostian hainbat urtetan gero.[5]

Iruñean UEUn 1989an Hizkuntz Industriak eta Informatika izenburuko hitzaldia aurkeztu zuen, eta 1990ean hizkuntzaren prozesamenduari buruz Donostian egin zen VI SEPLN kongresuko mahai inguruan ere gai horretaz hitz egin zuen. Urte hartan bertan Hizkia enpresa sortu zen Baionako SEI taldearen babesean, Ixa Taldearekin batera 1993an XUXEN zuzentzaile ortografikoa plazaratu zuena.

Ipar Euskal Herrian kooperatibismoaren alde lan egin zuen, eta SEI enpresa-taldeko sortzaileetako bat izan zen.

Euskararen aldeko hainbat elkartetan (Seaska, Herrikoia, UEU...) aktiboki parte hartu zuen.

EHAS alderdi politikoko kide izan zen, eta geroago Euskal Batasunekoa. Baionako zinegotzi hautatu zuten 1989an.

Klaudio Harluxeten omenez sortu zen Harluxet Hiztegi Entziklopedikoa.

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Ofiziala frantsesezko idazkeran, Claude Harlouchet
  2. a b Klaudio Harluxet: «Informatikaren hiztegi laburra», Elhuyar zientzia eta teknologia, 1975.
  3. (Euskaraz) Klaudio Harluxeten produkzioa Inguma datu-basearen arabera (7 produktu)
  4. Ibilaldietan omenduak. Ikastolen Elkarteak gizarteko hainbat esparrutan euskararen eta euskal kulturaren zabalkundean lanean ibili diren lagunei ondo merezitako gorazarrea egiteko
  5. (Euskaraz) "Klaudio Harluxet, informatikaria". K. Sarasola. Elhuyar aldizkaria 1994/04/01