Bilboko setioa (1835)

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Artikulu hau lehendabiziko setioa buruzkoa da; beste esanahietarako, ikus «Bilboko setioa».
Bilboko setioa
Lehen Karlistada
Iparraldeko frontea
Bilbo setioa 1839 01.jpg
Bilboko eta inguruetako plano topografikoa, karlistej 1835eko ekainaren 10etik uztailaren 1era arte ezarritako setioa jasotzen duena. Zumalakarregi Museoko bilduma.
Data 1835ko ekainaren 10etik uztailaren 1era
Lekua Bilbo
 Bizkaia 43° 15′ 25″ N, 2° 55′ 25″ W / 43.25694°N,2.92361°W / 43.25694; -2.92361
Koordenatuak 43° 15′ 25″ N, 2° 55′ 25″ W / 43.25694444°N,2.92361111°W / 43.25694444; -2.92361111Koordenatuak: 43° 15′ 25″ N, 2° 55′ 25″ W / 43.25694444°N,2.92361111°W / 43.25694444; -2.92361111
Emaitza Liberalen garaipena
Gudulariak
Flag of Cross of Burgundy.svg Karlistak Flag of Spain (1785–1873, 1875–1931).svg Isabelinoak
Buruzagiak
Tomas Zumalakarregi
Francisco Benito Eraso
Rafael Arístegui Vélez
Baldomero Espartero
Luis Fernández de Córdova
Galerak
Ezezagunak 31 hildako
130 zauritu
11 preso

Bilboko lehendabiziko setioa 1835ko ekainaren 10 eta uztailaren 1en artean Bilbo inguruan gertatutako gudua izan zen.

Gudua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Zumalakarregik tiroa jaso zuen etxea, Begoñako basilikaren ondoan.

Zumalakarregi, Gipuzkoa eta Bizkaian zehar eramandako kanpaina arrakastatsuaren ondoren, Bilbo hartzera bidali zuten, hiri bat bereganatzea behar beharrezko baitzuten karlisten diplomazia eta finantzek. 1835eko ekainaren 10ean hasi zituen hiriaren blokeorako lanak. Ekainaren 12an hiriari errenditzeko aukera eskaini zion eraso bortitzaren mehatxupean. Mirasolgo kontea zegoen Bilboko agintari militar bezala eta ezezko borobila eman zion Zumalakarregiri. Ekainaren 14ean hasi zen bonbardaketa, baina hiriko bateriek karlistenak baino indar gehiago zuten, paradoxikoki setiatzaileen artean setiatuenean baino galera gehiago eraginez.

Zumalakarregi ekainaren 15ean Begoñako jauregian setioa antolatzen zegoela, belaunean zauritu zuten, agintea Erasoren eskuetan uztera behartuz. Zauri honen ondorioz hil zen Zegaman, ekainaren 24an, karlisten buruzagi ordezkaezina. Dena den, Bilboko bonbardaketak aurrera jarraitu zuen.

Zumalakarregik ez zuen hiriko gune zibilen aurkako tirorik agindu, harik eta inguratzen zuten gotorlekuak bereganatu arte. Erasok, aitzitik, ekainaren 16an hiri erdia bonbardatzea agindu zuen. Bitartean Bilbotarrak Donostia eta Santandertik bidalitako tropen laguntza espero zuten setioa apurtzeko.

Hilak 18an eta 24an saiatu ziren liberalak Portugalete aldetik Bilbora sartzen, baina karlistek eutsi egin zioten setioari, bonbardaketak gogortuz. Ordurako etxeak, elizak eta ospitalek ere bonbardatzen zituzten. Don Carlos ekainaren 26ean inguratu zen setioaren egoera aztertzera. Lau egun gehiagoz ihardun zuten Bilbo bonbardatzen, uztailaren lehenean setioa utzi behar izan zuten arte. Luis Fernández de Córdova, Latre, Espartero eta La Hera jeneralen tropak, Don Carlosenak baino ugariagoak, Bilbora sartu ziren.

Honela bukatu zen Bilboko lehen setioa, hirian 31 hildako, 130 zauritu eta 11 presoren galera izan zutelarik. Karlisten artean kopurua zehaztu gabe dago, baina Zumalakarregiren galera erabakikorra izan zen.

Ikus gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bibliografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Bacon, John Francis (1838): Six years in Biscay: comprinsing a personal narrative of the sieges of Bilbao, in June 1835, and Oct. to Dec. 1836, and of the principal events which ocurred in that city and the Basque provinces, during the years 1830 to 1837, Londres, Smith, Elder and Co..
  • Goicoechea, Sotero de (1835): Memoria histórica de los hechos ocurridos durante el memorable sitio de Bilbao desde el 10 de junio hasta el 4 de julio. Dedicado al Señor Conde de Mirasol, Comandante general de la Provincia de Vizcaya, Bilbo, Imp. de Nicolás Delmas, 1835 (berralgitalpena: Letras de Deusto, 30 (2000), 89, 215-236. ISSN 0210-3516).
  • Urquijo Goitia, José Ramón (1988): Los sitios de Bilbao, Vasconia: Cuadernos de historia - geografía, Nº 10, 9-36. ISSN 1136-6834.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]