Eulalia Abaitua

Wikipedia, Entziklopedia askea
Eulalia Abaitua
Eulalia de Abaitua y Allende-Salazar.jpg
Bizitza
Jaiotzako izen-deiturakEulalia de Abaitua y Allende-Salazar
JaiotzaBilbo1853ko urtarrilaren 25a
Herrialdea Bizkaia, Euskal Herria
HeriotzaBilbo1943ko irailaren 16a (90 urte)
Hezkuntza
Hizkuntzakgaztelania
Jarduerak
Jarduerakargazkilaria

Eulalia Abaitua Allende-Salazar (Bilbo, 1853ko urtarrilaren 25a - Bilbo, 1943ko irailaren 16a) argazkilari nabarmen bat izan zen.

Bizitza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Begoñako etxea

María Elvira Juliana izenarekin bataiatu zuten, Bilboko San Nikolas elizan.[1] Handik hilabetera ama hil zitzaion, Maria Eulalia Allende-Salazar Egia,[2] eta senideak Eulalia deitzen hasi zitzaizkion, amaren oroimenez.

Lehen ikasketak Katalunian egin zituen, Bartzelonako Sarriako Jesusen Bihotzean. 1872. urtean Juan Narciso Olano Pikabea Lesakakoa ontzigilearekin ezkondu zen, eta 1873. urtean Liverpoola joan ziren Bigarren Karlistalditik ihesi. Gerora, Bilbora itzuli zen, eta argazki laborategia osatu zuen bere etxean, Begoñako basilikatik gertu. 1941ean Bilboko zabalgunera aldatu zen.[3][4]

Argazkingintza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ingalaterran ikasi zuen argazkilaritza. Guztira berak egindako milatik gora argazki gordetzen dira, eta horietako asko Euskal Herriko jende, tradizio eta jaiei buruzkoak dira. Senideak eta persona xume, apal eta ia beti anonimoak izan ziren bere argazkietan protagonista. Abaituak bere argazkietan begirada sentibera eta adeikorrez landa zein hiri esparruetako bizitza eta bere garaiko emakumeak bistaratu zituen.[5]

Argazki gehienak plaka estereoskopikoetan eginak dira, eta zuri-beltzean, gehien atsegin izan zuen materiala beirazko xafla esteroskopikoak izan baitziren, positiboak eta negatiboak, 4,5 x 10,7 cm formatuek eta gelatinobromuro-emulsiodunak.[6][7]

Erakusketak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Eulalia Abaitua kalea, Bilbon

Omenaldiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Eulalia Abaituaren izena duten kaleak:[5]

  • Eulalia Abaitua kalea, Bilbo (Bizkaia)[12]
  • Eulalia Abaitua kalea, Gudalajara (Espainia)[13]
  • Eulalia Abaitua biribilgunea, Valdemoro (Madril)[14]
  • 2022an Mira Hadi. Eulalia Abaitua andre-begietan ikuskizuna aukertu zen Bilboko Loraldia festibalaren barruan[15][16]

Argazkiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Eulali Abaituak egindako zenbait argazki

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. «SIGA-AKIS .:. AHEB-BEHA» internet.aheb-beha.org (Noiz kontsultatua: 2022-03-19).
  2. «SIGA-AKIS .:. AHEB-BEHA» internet.aheb-beha.org (Noiz kontsultatua: 2022-03-19).
  3. «Abaitua Allende Salazar, Eulalia» Auñamendi Eusko Entziklopedia (Noiz kontsultatua: 2019-04-17).
  4. (pdf) Eulalia Abaitua, argazkilaria. 2010.
  5. a b (Gaztelaniaz) Sereno, El. (2020-07-07). «Eulalia Abaitua (1853-1946), la primera fotógrafa vasca de la que se tiene constancia» Investigart (Noiz kontsultatua: 2022-03-19).
  6. gaztezulo. «Eulalia Abaitua: argazkiak» Gaztezulo (Noiz kontsultatua: 2019-04-17).
  7. «Eulalia Abaituaren 16+16 estereoskopiak» sustatu.eus (Noiz kontsultatua: 2019-04-17).
  8. «Eulalia Abaitua bilbotarra, Euskal Herriko lehen emakume argazkilaria» www.eitb.eus (Noiz kontsultatua: 2019-04-17).
  9. «Eulalia Abaitua. Argazkilaria - Euskal-Museoa» www.euskal-museoa.eus (Noiz kontsultatua: 2019-04-17).
  10. «‘Estereoskopiak 16+16’ 2017 EMAKUMEEN NAZIOARTEKO EGUNA Euskal-Museoa» www.euskal-museoa.eus (Noiz kontsultatua: 2019-04-17).
  11. «‘Estereoskopiak 16+16’ erakusketa ireki dute Bilboko Euskararen Etxean» naiz: 2017-04-12 (Noiz kontsultatua: 2019-04-17).
  12. «Calle Eulalia Abaitua Kalea» Calle Eulalia Abaitua Kalea (Noiz kontsultatua: 2021-02-11).
  13. «Calle Eulalia Abaitua» Calle Eulalia Abaitua (Noiz kontsultatua: 2021-02-11).
  14. «Glorieta Eulalia Abaitua» Glorieta Eulalia Abaitua (Noiz kontsultatua: 2021-02-11).
  15. «MIRA HADI. EULALIA ABAITUA ANDRE-BEGIETAN» Loraldia (Noiz kontsultatua: 2022-03-19).
  16. SL, TAI GABE DIGITALA. (2022-03-14). «Eulalia Abaituaren bizipen ezezagunak eszenara eramango ditu Loraldiak» naiz: AGENDA (Noiz kontsultatua: 2022-03-19).[Betiko hautsitako esteka]

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]