Iruñeko Bidegorrien sarea

Wikipedia, Entziklopedia askea
Infobox Public Transport.png
IRUÑEKO BIDEGORRIAK Logo.svg Iruñeko Bidegorria
Iruñea Gipuzkoa etorbidea 1.jpg
Gipuzkoako etorbideko Buztintxuri-Trinitarioak igarobidea
Datu orokorrak
Garraio mota Bidegorria
Zerbitzatutako eskualdeak Iruña,  Nafarroa
 Euskal Herria
Line kopurua 10
Jabea Iruñeko Udala
Web gunea www.mugikortasunairuna.eus
Ustiapena
Ustiapenaren hasiera 2005 (15 urte)
Datu teknikoak
Luzera 37,62 km (2005)

Iruñeko Bidegorrien sarea (Iruñeko bidegorriak, Iruñeko bizikleta bideak edo Iruñeko bizibideak batzuetan) bereziki egokitutako bizikleta-ibilbideen sarea da, Iruñerritik igarotzen dena, eta, horrela, Iruñerriko herriguneak lotzen ditu.

Hiriko auzoak lotzen dituzten hainbat "igarobide" edo "linea" ditu, baita koroa metropolitarreko udalerriak ere.

Iruñerriko Mankomunitateak, Hiri Mugikortasun Iraunkorraren Planean, asmo handiko plan bat jasotzen du eskualdeari bizikleta-bide gehiago emateko, bai eta Metropoliko Bizikleta Ibilbideen Sarea sortzeko ere.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Aurekarriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2005. urtea baino lehen, ia ez zegoen hirian txirrindularientzat bereziki diseinatutako azpiegiturarik. Urte horretan hasi ziren Iruñean bidegorriak garatzen. Hala, Lezkairu eta Buztintxuri auzo berriak eraikita eta Ezkaban etxebizitza berriak eraikita, Iruñeko Udalak aukera aprobetxatu zuen gune horietan bizikleta azpiegiturak jartzeko. Ondorioz, auzo horiei bidegorriak eman zitzaizkien. Buztintxuriko bidegorria eta Ezkabako bidegorria, guztiak espaloitik doaz, ibilgailu motordunen eta oinezkoen zirkulaziotik bereizita. Lezkairuko bidegorria, bidegorrien eredu ezberdinak daude: "normalak", Buztintxurin bezala, eta "bizikleta espaloiak", oinezkoek eta bizikletek partekatzen dituzten espaloiak, baina hauek dute lehentasuna. "Bizikleta azpiegitura sortzeko" modu bat da, baina ia dirurik gastatu gabe.

Gainera, Gaztelugibel inguruan eta Fuente del Hierro kalean Donejakue Bideko igarobidea sortu zen, Donejakue Bidearen ibilbidea jarraituz, erromesei Iruñetik pasatzen laguntzeko. Hori dela eta, bereizitako bidegorri bat sortu zen, baina espaloitik, Buztintxuriko jardueren irudira. Hau bi zabalguneetatik abiatzen zen, Pio XII eta Baiona etorbideen arteko bidegurutzetik alde batetik eta Nafarroako Foruen plazatik bestetik, gotorlekua inguratuz eta Fuente del Hierro kalean elkartuz, handik Iruñetik Donejakue Bidearen gainerakoa elkarrekin zeharkatuz.[1]

Azken postuan Iruñerriko Ibai Parkea dago, sareko kilometroen ia erdia ematen duena, 12 kilometro garai hartan.

Hala, hiriak 38 kilometroko bizikleta-pistak zituen.

Iruñeko Bidegorrien sarea 2005. urtean

Iruñeko Mugikortasun Jasangarrirako Ituna[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2005ean, Iruñeko Udalak hiriaren garapen iraunkorra lortzeko erreferentzia izango zen dokumentu bat onartu zuen. Bere lehentasunezko helburuetako bat oinezkoa eta txirrindularia autoaren aurretik jartzea izan zen. Era berean, plan zuzentzaile bat aurkeztu zen, hurrengo urteetan egin beharreko urratsekin. Bertan, lehentasuneko eta garraiobideen sustapeneko hierarkia bat ezarri zen, honako hau:[2]

  1. Oinezkoak
  2. Garraio Publikoa
  3. Bizikleta
  4. Motozikleta
  5. Autoa

Itun horren helburuen artean zeuden, besteak beste, garraio publikoaren erabilera erraztea, ibilgailu pribatuaren erabilera murriztea, bizikleta garraio alternatibo gisa bultzatzea edo kutsadura atmosferiko eta akustikoaren mailak murriztea.

Bizikleta ordezko bidetzat hartzen duten jarduerei dagokienez, honako proposamen hauek jaso dira:

  • Bizikleten trafikorako azpiegiturak sortzea (bidegorriak, bizikleta-aparkalekuak, bizikleta-erreiak hiri-inguruko ibilbideekin lotzea, autoak eta txirrindulariak batera dauden abiadura txikiko eremuak, bizikleta-espaloiak mugatzea, zirkulazio pribatuarentzako espazioa murriztuz alternatiba gisa, etab.)
  • Zerbitzu osagarriak sortzea (bizikletak alokatzeko eta garraio publikoan eta igogailu publikoetan bizikletak garraiatzeko sarea)

2009ko ziklikagarritasun-plana[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2009an, Mugikortasun Iraunkorraren Itunarekin bat etorriz, Nafarroako hiriburuko auzo guztiak lotuko zituen "bidegorri-sare" bat sortuko zela iragarri zen. Planak asmo handia zuen ordurako, eta gehienez ere 6 urtean, hau da, 2016a baino lehen, auzo guztiak lotzea aurreikusi zuen, txirrindularientzat bereziki dedikatutako 103 kilometro bide sortuz, "Modu eroso eta seguruan Iruñean bizikletaz mugitzeko aukera emanez".

Bi fasetan egituratuta, 2010era arte hiriko auzoak elkarren artean lotzea aurreikusten zuen. 2011 eta 2013 artean, auzo bakoitzaren barne-konexioen txanda izango litzateke. Udalaren asmoa "bizikletentzako sare handi bat" sortzea zen, "Bizikletaren irudi erakargarria eskainiko duena, hiriko joan-etorrietarako garraiobide gisa".[3]

2009ko ziklikagarritasun-planako Lehen Fasea

Fase hau "erabiltzaile gehiagorentzat baliagarriak diren" bideak eraikitzearekin hasi zen. Hori dela eta, lau korridore nagusi proposatu ziren, lehendik dauden baina isolatuta dauden bizikletentzako bideguneak lotzeko. Hauek izan ziren proiektatutako jarduketak:[4]

Tartea Hasiera Ibilbidea Amaiera Luzera
Iparraldeko Konexioa
Sanduzelai - Txantrea Sanduzelai Sanduzelai etorbideaSandua pasealekuaMartzelo Zelaieta etorbideaKanala kaleaArantzadi parkea Txantrea 3 674 m
Arrotxapea - Antsoain Arrotxapea Bernardino Tirapu kaleaJulio Caro Baroja plazaNoain Anaien kalea Antsoain 991 m
Sanduzelai - Buztintxuri Sanduzelai Sandua pasealekuaSanta Luzia pasealekua Buztintxuri 577 m
Biurdana - Arrotxapea Donibane Orkoien kaleaPlazaolako bide berdeaIbaiaren parkea • Bernardino Tirapu kalea Arrotxapea 893 m
Arrotxapea - Alde Zaharra Arrotxapea Bernardino Tirapu kaleaOinutseen igogailuaEslava kalea Alde Zaharra 369 m
Donejakue Bideko Konexioa
Iturrama - Magdalena Iturrama Pio XII etorbideaBasotxo kaleaKale nagusiaEstafeta kaleaVergel kaleaMagdalena zubia Magdalena 2 253 m
Magdalena - Burlata Magdalena Magdalena zubiaKaparrotsu bideaBurlata bideaBizkarmendia kalea Burlata 1 406 m
Hegoaldeko Konexioa
Arrosadia - Lezkairu Arrosadia Blas de Laserna kaleaMonjardin kaleaSarriguren errepideaBadoztaine errepidea Lezkairu 1 686 m
II Zabalgunea - Arrosadia II Zabalgunea Askatasunaren plazaMutiloagoiti kaleaTaxoare kaleaSadar kalea Arrosadia 1 036 m
II Zabalgunea - Lezkairu II Zabalgunea Medialuna parkeaBexe Nafarroa etorbideaEguesibar kaleaBadoztaine errepidea Lezkairu 504 m
II Zabalgunea - Azpilagaña II Zabalgunea Nafarroako Foruen plazaAbejeras kaleaIturrama kaleaIñigez kalea Azpilagaña 818 m
Iturrama - Azpilagaña Iturrama Ezkirotz kaleaIturrama kaleaAzpilagañako ingurubideaIruñeko Orfeoia parkea Azpilagaña 744 m
Iturrama - Unibertsitatea Iturrama Fuente del Hierro kaleaUnibertsitateko errepideaOtsandazubia Nafarroako Unibertsitatea 646 m
Mendebaldeko Konexioa
Iturrama - Ermitagaña Iturrama Pio XII etorbideaBarañain etorbideaAntso Azkarra etorbideaVaguada parkea Ermitagaña 1 536 m
Ermitagaña - Alde Zaharra Ermitagaña Vaguada parkeaIratxeko Monasterioa kaleaTakonera parkeaIruñeko harresiakSanto Domingo aldapa Alde Zaharra 2 293 m
Ermitagaña - Azpilagaña Ermitagaña Vaguada parkeaArcadio Mª Larraona kaleaAntso Azkarra etorbideaNafarroa etorbideaIñigez kalea Azpilagaña 2 672 m
Ermitagaña - Barañain Ermitagaña Nafarroa etorbideaBarañain etorbideaIruñea etorbidea Barañain 834 m
2009ko ziklikagarritasun-planako Bigarren Fasea

Hiria bidegorrien bidez egituratu ondoren, planak auzoen barne egituraketa aurreikusten zuen, barne ibilbideetarako. Hauek izan ziren proiektatutako jarduketak:[5]

Tartea Hasiera Ibilbidea Amaiera Luzera
Txantreako Konexioa
San Kristobal Ezkaba Alfonso Beorlegui kaleaSan Kristobal kalea Magdalena 1 514 m
Ezkaba Ezkaba Ezkaba kaleaMugazuri kalea Magdalena 1 976 m
Maria Auxiliadora Arantzadi Maria Auxiliadora kaleaOibar kalea Burlata 1 228 m
Mendillorriko Konexioa
Badoztaine Badoztaine Badoztaine errepididea Mendillorri 1 639 m
Mendillorrigoiti Mendillorri Ustarrotzeko kontzejua kaleaUretako kaleaErantsusteko jaurerriko kalea Mendillorri 1 822 m
Mendillorribeiti Badoztaine Martin Zalba kaleaEtxalatzeko kontzejua kaleaEliako kontzejua kalea Mendillorri 1 248 m
Lezkairuko Konexioa
Katalunia NUP Katalunia kalea Lezkairu 1 636 m
Eguesibar Badoztaine Eguesibar kalea Lezkairu 2 637 m
Zabalguneko Konexioa
Erriberri Zezen-plaza Erriberri kaleaAgoitz kalea Arrosadia 1 528 m
Zangoza Bianako Printzea Zangoza kalea Iturrama 1 389 m
Arrosadiako Konexioa
Arrosadia NUP Arrosadia auzoko kale barrukoak Iturrama 3 139 m
Iturramako Konexioa
Iturrama Nafarroako Foruak Antso Azkarra etorbideaBarañain etorbidea Yamaguchi 2 662 m
Ermitagañako Konexioa
Ospitaleak Yamaguchi Azella kaleaBarañain etorbideaErrioxa kalea Ermitagaña 1 536 m

Bizikleta alokairua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Txirrindulariak Magdalenako Iruñeko oinzubien zeharkatzen

Iruñeko Udalak ordainpeko bizikletak alokatzeko bost gune zituen, Cemusa enpresa emakidadunaren bidez, hiri osoan banatuta. NBici-Biziz izen komertziala jasotzen zuten.[6]

Ordaintzeko bi modu zeuden: kreditu-txartela geltokietako jaulkitzaileetan edo udalaren txartel pertsonalizatua.

Tarifei dagokienez, lehen ordua doakoa zen, eta gainerakoak 1 €-tan banatzen ziren ordu gehigarrian.

Bizikletak alokatzeko gune horiek honako hauek ziren:

Bestalde, Cemusak etorkizunean 15 alokairu-puntu berri instalatzea aurreikusi zuen, egungo emaitzen arabera.

2018ko azaroaren 23an, Iruñeko Udalak bizikleten alokairu zerbitzua bertan behera uztea erabaki zuen, alokairu geltokiak eta mailegu bizikletak kenduz. Hala ere, bizikleta elektrikoak mailegatzeko sare berri bat eskualde osoan zabaltzeko plana iragarri dute.

2019ko Mugikortasun Ordenantza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2019an, Iruñeko Udalak Mugikortasun Ordenantza berria onartu zuen, jada indarrean dagoena, hiriko kaleetan aldaketa garrantzitsuak aurreikusten dituena.

V. kapituluan, bizikleten zirkulazioari eta erabilerari buruzkoan, legeak ezartzen du bizikleten zirkulazioa baimenduta dagoen bideak eta, ondorioz, Iruñeko Txirrindularitza Sareak igaro behar duen bideak honako hauek direla:[7]

  • Espaloiak
  • Bizikleta-bideak (bidegorriak, errepidean, edo bizikleta-espaloian badago, espaloian badago)
  • Bizitegi-kaleak
  • Parkeak eta pasealekuak
  • Bizikletentzako bidezidorrak
  • Ibai parkea

Legeak jasotzen duenez, bizikletek debekatuta dute espaloietatik ibiltzea, bizikleta-espaloiek izan ezik.

Txirrindulariek, gainera, kaskoa erabili beharko dute nahitaez, eta ikuspen gutxiko kasuetan, hala nola gauean, txaleko islatzailea eta argia eraman beharko dituzte.[8]Igarobide jasangarriak

Igarobide jasangarriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sanduzelai, hortik igarobide jasangarri bat igaroko da.

Hiriko mugikortasunaren arloko jarduera berrietan txirrindulariari mesede egiteaz gain, 2015 eta 2019 urteen artean "igarobide jasangarriak" sortu ziren, hiriko zati ezberdinak erdigunearekin lotuko zituztenak. Asmoa da, zirkulaziotik bereizitako bidegorriak sortzen diren aldi berean, oinezkoentzako konexioak hobetzea (espaloiak zabaltzea, bidegurutzeak egokitzea, etab.) eta ibilgailu pribatuentzako lekua kentzea, garraio publikoa indartuz (erreiak kenduz edo billabesetarako erreserbatuz). Horrela sortu ziren "igarobide jasangarriak". 2020rako martxan jarriko zela iragarri zen lehenak Sanduzelaikoa eta Txantrea-Labritekoa izan ziren. Azken hori Txantreetarako biztanleek luzaroan eskatu zuten.[9]

Koronabirusaren krisia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Artikulu nagusia: «COVID-19 pandemia Euskal Herrian»

2020ko martxoan, Wuhanen koronabirus bidezko pandemiarekin mundu erdia geldiaraziz, proiektu guztiak gelditu ziren. Hala ere, konfinamenduaren amaieran, ia geldirik egon zen mugikortasuna suspertzen hasi zen pixkanaka. Orduan konturatu ziren agintariek garraio publikoa gutxiago erabiliko zutela, kutsatzeko aukera gehiago baitago. Jende askok mugitzeko ibilgailu pribatua erabil ez dezan, Bizikletaren aldeko Hirien Sarea bezalako elkarteek neurriak hartzea eskatzen dute, pertsona gehiagok bizikleta aukeratu dezaten eta ez autoa. Ondorioz, Iruñeko Udalak mugimendu horrekin bat egitea eta bizikletaren erabilera edo oinezkoen mugikortasuna aholkatzea erabaki zuen, #AskeZara kanpainarekin.

Horretarako, lau jarduera-ildo izango zituen plan bat onartu zuen, besteak beste, bizikleta bidezko mugikortasuna hobetzea. Orduan, igarobide jasangarrien lanak edo proiektuak berehala hasiko zirela iragarri zen, baita beste batzuk sortu eta oinezkoentzako eta txirrindularientzako guneak zabaldu ere. Horrela, Txantrea-Labrit, Sanduzelai eta Arrosadiako igarobideak aldi baterako elementuen bidez egingo lirateke, hala nola bolardoen edo pinturen bidez, oinezkoak eta txirrindulariak mugiarazten diren bitartean ibili ahal izateko, automobilisten kaltetan, eta denbora gutxian behin betiko bertsioa egingo litzateke. Era berean, Iturraman, Donibanen eta Ermitagañan igarobide berriak sortuko zirela iragarri zen, baita hirigunean zenbait bidegorri eraikiko zirela ere, igarobideak elkarren artean lotzeko. Aldi baterako neurri horiekin batera, espaloia zabaldu zen Nafarroako Gorteen kalearen eta Karlos III.a etorbidearen arteko elkargunean, eta Sarasate pasealekuaren hegoaldeko aldea oinezkoentzako bihurtu zen, pasealekua oinezkoentzako bihurtzeko hiru proposamenen arabera.[10][11]

Sarea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Igarobide jasangarriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Linea Izena Hasiera Azken
zabalkuntza
Kokapena Luzera (km) Alokairua
SD Lanak  Sanduzelaiko igarobide jasangarria 2020 (iragarrita) Sanduzelai eta Donibane, Iruña Ez
TX Lanak  Txantrea-Labrit igarobide jasangarria 2020 (iragarrita) Alde Zaharra/Txantrea, Iruña Ez
PX Pio XIIaren igarobide jasangarria 2019 Donibane/Iturrama, Iruña Ez

Igarobideak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Linea Izena Hasiera Azken
zabalkuntza
Kokapena Luzera (km) Alokairua
ARG Iruñerriko Ibai Parkea 2005 2005 Txantrea-Arrotxapea-Sanduzelai, Iruña 12,129 Ez
DJK Donejakue Bideko igarobidea 2005 2005 Iturrama, Iruña 2,690 Ez

Auzo bidegorriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Linea Izena Hasiera Azken
zabalkuntza
Kokapena Luzera (km) Alokairua
BUZ Buztintxuriko bidegorria 2005 2005 Buztintxuri, Iruña 5,611 Ez
EZK Ezkabako bidegorria 2005 2005 Txantrea, Iruña 2,393 Ez
LZK Lezkairuko bidegorria 2005 2005 Lezkairu, Iruña 11,777 Ez
UNI Nafarroako Unibertsitateko bidegorria 2005 2005 Iturrama, Iruña 3,022 Ez

Sailkapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biziketa espaloia Sanduzelain

Hiriko bidegorriak hainbat motatakoak dira, formaren eta galtzadan duten kokapenaren arabera. Hala, 5 bidegorri mota daude Iruñean, mapetan kolore-kode honen arabera seinaleztatuta:[12]

     Bizikleta espaloia     Bizikleta bidea     Ziklo-kalea     Bizikleta pista     Bizikleta bidexka

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. «Wayback Machine» web.archive.org 2016-03-22 . Noiz kontsultatua: 2020-05-25.
  2. Iruñeko Udalako Mugikortasun Jasangarrirako Ituna
  3. Iruñeko Udalako 2009ko Ziklikagarritasun-plana
  4. https://web.archive.org/web/20160321103025/http://pamplona.es/pdf/planociclabilidad02.pdf
  5. https://web.archive.org/web/20160321100147/http://pamplona.es/pdf/planociclabilidad03.pdf
  6. «Servicio Municipal de Alquiler de Bicicletas Nbici - Información general» web.archive.org 2009-12-30 . Noiz kontsultatua: 2020-05-26.
  7. Iruñeko Udalako 2019ko Mugikortasun Ordenantza berria
  8. (Gaztelaniaz) O, A.. (2019-11-14). «El Ayuntamiento de Pamplona busca destino para 65 bicis del servicio Nbici» diariodenavarra.es . Noiz kontsultatua: 2020-05-26.
  9. (Gaztelaniaz) «El Ayuntamiento de Pamplona adjudica más de 3,5 millones de euros en obras de construcción» NAVARRA INFORMACIÓN 2020-05-14 . Noiz kontsultatua: 2020-05-26.
  10. www.noticiasdenavarra.com . Noiz kontsultatua: 2020-05-25.
  11. www.noticiasdenavarra.com . Noiz kontsultatua: 2020-05-25.
  12. «Visor del Ayto. Pamplona» sig.pamplona.es . Noiz kontsultatua: 2020-05-26.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo estekak[aldatu | aldatu iturburu kodea]