Puma

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Puma
Fosilaren garaia:
Pleistozeno - Holozeno, 0,3 Ma-0 Ma

Iraute egoera
Sailkapen zientifikoa e
Erreinua: Animalia
Filuma: Chordata
Klasea: Mammalia
Ordena: Carnivora
Familia: Felidae
Generoa: Puma
Espeziea: Puma concolor
(Linnaeus, 1771)
Azpiespezieak
  • P. c. anthonyi
  • P. c. cabrerae
  • P. c. concolor
  • P. c. coryi?
  • P. c. costaricensis
  • P. c. couguar
  • P. c. puma
Hedapen mapa
Sinonimoak

Puma (Puma concolor) felidae familiako espeziea da. Ameriketan jatorria duen bigarren felidorik handiena, jaguar eta gero. Espezie jeneralista da, kontienenteko ia habitat guztietan bizi dena[2].

Ezaugarriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Pumak katu lirain eta bizia da, gorpuza luzea du eta bere tamaina txikiagoagatik ez balitz lehoi emeen antza handia duen katua da, horregatik Amerikako lehoia edota mendi lehoia izenengatik ere ezagutzen da. Burua gorputzarekin konparatuz nahiko txikia da, beste katu handiak baino txikiagoa du burua gorputzarekiko konparaketa eginez gero.

Sorbalderainoko altuera 60-80 zm bitartekoa da eta sudurretik isats ertzarainoko luzeera 2,4 metrotan neurtu ohi da, dena den 1,5-2,75 m-ko tartearen bueltan dago.

Iparraldeko pumak hegoaldekoak baino handiago eta pisutsuagoak dira.

Arren batezbesteko pisua 53-72 kg-koa da eta emeena 34-48 kg. Puma munduko laugarren felido handiena da (lehoinabar afrikarraren parean), lehoinabar afrikarrak batezbestez pisutsuagoak eta sendoagoak izan arren. Pumak ez dira panteratzat jotzen orro egiteko gaitasunik ez daukatelako. Pantera familiako deskribapen zehatzean, pantera gisa hartzen da orro egiteko gai den felidoa, eta sailkapen fin horretan tigreak, lehoiak, jaguarrak eta lehoinabarrak daude soilik.

Elikadura eta ehiza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Puma harrapatu dezakeen edozein harrapakinaz elikatu daiteke, intsektuetatik ungulatu handietaraino. Bere harrapakin gogokoenak oreinak eta tamaina antzekoko ungulatuak dira. Armadiloak, txerri basatiak, altzeak, narrastiak eta hegaztiak ere ehizatzen ditu.

Puma oso animali bizkorra eta malgua da, eta felido guztien artean jauzirik luzeenak eta altuenak eman ditzakeena da, abilezia hori aprobetzatuz jauzi batekin harrapakinaren lepoa heldu eta airerik gabe zein odol fluxurik gabe utzik hiltzen du; behar izanez gero muturra estaliz ere ito ditzake harrapakin handiak.

Pumak harrapari trebe eta indartsuak dira, beraiek baino 5 aldiz handiagoak diren animaliak hiltzeko gai izanik, altze ar handiak horren adibide dira.

Hedapen geografikoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Puma Ipar-ameriketatik (Alaska eta Kanadako iparraldea izan ezik) Hego-ameriketaraino hedatzen da eta kontinente horretako herrialde askota aurki daiteke, nahiz eta hamarnaka urterekin konparatuz gero bere kopurua eta presentzia nabarmen jaitsi den.

Bizi-zikloa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Pumak ez du harrapari naturalik, lehian dabiltzan etsai asko bai ordea. Iparraldeko gunetan artz marroiekin eta otso taldeekin lehiatzen da, artza askoz ere handiagoa izanik eta otsoak taldetan ibiltzen direla kontutan izanik (otso bakarti batek ez du arriskurik suposatzen). Hegoaldean berriz, Jaguar katu handiago eta indartsuarekin lehiatzen du.

Dea den, lehia bizien duen animaliarekin otsoa da, biek ala biek harrapakin berberak dituztelako, eta bi animali hauen arteko borrokak eta elkar hilketak ugariak izaten dira. Pumak otso bakartiak sarritan hiltzen dituzte lehia horren borrokagatik, baina otsoak taldetan daudenean egoera erabat aldatzen da, eta sarritan pumak hilik edo desplazaturik suertatzen dira.

Pumak pisu garrantzitsua du bere habitateko kate trofikoan.

Iraute egoera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Arriskuan edo arriskuan sartzeko aukera duten animalien zerrendak Puma kezka txikitik ia arriskuan dagoen espeziera aldatu du sailkapenean, ikerketa berriek arrisku ahulera igotzeko aukera baztertu gabe. Izan ere, azkeneko urteotan jasaten ari den desplazamendua kontutan hartu beharrekoa da.

Azpiespezieak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Pumak hainbat azpiespezie ditu:

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Puma Aldatu lotura Wikidatan
Wikispezieetan informazioa gehiago aurki dezakezu: Puma_concolor


Biologia Artikulu hau biologiari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.