Jena

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Jena

 Turingia
Merkatu-plaza
Merkatu-plaza

Jenako armarria

Izen ofiziala Jena
Herrialdea
Estatua
 Alemania
 Turingia
Alkatea Albrecht Schröter (SPD)
Koordenatuak 50°55′38″N 11°35′10″E / 50.92722°N 11.58611°E / 50.92722; 11.58611Koordenatuak: 50°55′38″N 11°35′10″E / 50.92722°N 11.58611°E / 50.92722; 11.58611
Jena non dagoen adierazten duen Alemania-ko/-go/-eko mapa
Jena
Eremua 114,30 km2
Posta kodea 07701–07751
Biztanleria 105.129 bizt.
Dentsitatea 919,76 bizt./km²
Matrikula J
http://www.erfurt.de/


Jena[1] Alemania erdialdeko hiria da, Saale ibaiaren ertzean dagoena (Gerako eskualdea, Turingia). 105,129 biztanle ditu (2010-12-31).

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jena Saale ibarrean kokaturik dago Berlindik 200 kilometro hego-mendebaldera eta Munichetik 350 kilometro iparraldera.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1182koa da Jenari buruzko lehen aipamena. 1230ean jaso zuen hiri-gutuna eta berehala harresiak jaso zituen, izan ere herri eslaviarrekiko mugan baitzegoen hirira.

Frantziar gudarosteak Jenako batailan. Henri Chartierren marrazkia (1895)

XVI. mendean hiru monastegi zeuden Jenan eta berehala onartu zuen Jenak Erlijio Errefoma. Martin Lutero bera ere sarritan izan zen hirian. Garai hartakoa da Unibertsitate ospetsua ere. Unibertsitateak ikasleak erakarri zituen eta 1800 artean Alemaniako erdigune kulturala bihurtuz joan zen. 1806an, Napoleonen gusarosteak Prusiako eta Saxoniako armaden aurrean nagusitu ziren Jenan.

XIX mendean industrializazioa iritsi zen. Fama handia hartu zuen besteak beste Carl Zeiss-en mikroskopio eta tresna optikoen fabrikak. 1876an trena iritsi zen eta 1903an tranbia ezarri zuen Jenak. 1919 eta 1926 artean hiru behatoki astronomiko eraiki zituen Carl Zeissek.

Bigarren Mundu Gerran kalte handiak nozitu zituen hiriak, eta gerraren ondoren berriro eraiki zuten. 1945ean Sobiet Batasunaren okupazio eremuan gelditu zen eta Ekialdeko Alemanian sartu zuten Turingia estatuarekin batera.

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Garrantzitsuak dira optika-gaiak, argazki-kamerak, kimika-industria eta kristalgintza.

Ondasun nabarmenak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Unibertsitate ospetsua du, 1558. urtean sortua; han izan ziren irakasle Hegel, Fichte, Schelling, Schlegel eta Schiller.

Garai gotikoko eraikuntza bikainak ditu: Bigarren Mundu Gerrako triskantzak gorabehera, eraikin bikainak kontserbatu ditu, halere, Jenak, XIV. mendeko udaletxea eta Sant Michael eliza (XV. m.), bereziki. Aipatzekoak dira era berean hirian dauden 15 museoak

Hiri senidetuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jena ondorengo hiriekin senidetua dago:

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Jena Aldatu lotura Wikidatan

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]