Txetxenia

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Txetxeniako Errepublika
Чеченская Республика
Нохчийн Республика
Txetxeniako bandera

Bandera
Txetxeniako armarria

Armarria
Ereserkia: Txetxeniako Errepublikako ereserki nazionala
Txetxeniako kokapena
Hiriburua Grozny
Sorrera 1991ko urtarrilaren 11
Antolaketa
Estatua
Subjetu mota
Barruti Federala
Eskualdea
 Errusia
Errepublika
Hegoaldea
Ipar Kaukaso
Kodea
ISO 3166-2
20
RU-CE
Informazioa
Azalera 15.300 km2
Biztanleria
Dentsitatea
1.103.686 biztanle
72,1 bizt/km2
Hizkuntza ofiziala(k) Errusiera, txetxenera
Gobernua
Presidentea Ramzan Kadirov
Legebiltzarra Parlamentua
Webgune ofiziala
Chechnya03.png

Txetxeniako Errepublika[1][2] (errusieraz: Чече́нская Респу́блика, Chechenskaya Respublika; txetxeneraz: Нохчийн Республика, Noxçiyn Respublika), Txetxenia gisa ezagutua, Errusiako Federazioko errepublika bat da. Hiriburua Grozny da. 1.141.362 biztanle zituen 2005ean.

Ipar-mendebaldean Stavropol kraiarekin muga egiten du, ekialde eta ipar-ekialdean Dagestango errepublikarekin, hegoaldean Georgiarekin, eta mendebaldean Inguxetia eta Alaniako (Ipar Osetia) errepublikekin.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Errusiako Sobietar Errepublika Sozialista Federatiboaren barruko eskualde autonomoa izendatu zuten Txetxenia eta 1936an, Inguxiarekin batera, Txetxenia-Inguxiako Errepublika Autonomoa bihurtu zen. 1944an, Stalinek Kazakhstan eta Kirgizistan aldera deportatu zituen txetxenak eta inguxak. 1957an, Nikita Khrustxevek itzultzeko baimena eman zienean, errepublika autonomoa eratu zen ostera.

1990. urtearen bukaeran, Txetxeniako Kongresu Nazionalak Txetxenia-Inguxiako Errepublikaren burujabetasuna adierazi zuen. 1991ko azaroan deitu ziren lehendakaritzarako hauteskundeak, eta Dzhojar Dudaiev hautatu zuten lehendakari. Honek, bere aldetik, Itxkeriako Txetxeniar Errepublika Sobietar Batasunetik eta Errusiako Federaziotik independente deklaratu zuen. Errusiak txetxenen aurkako gerra hasi zuen lurraldearen kontrola berreskuratzeko. Hiru hilabeteko borroken ondoren beretu zuen hiriburua, Grozni, erabat suntsitua. 1995ean, errusiarrek eta txetxeniarrek su-etena izenpetu zuten lehenengo aldiz, baina borrokak ez ziren eten, eta 1996ko abuztuan txetxeniarrek hiriburua berreskuratzea lortu zuten, Dudaiev gabe, errusiarren misil batek hil baitzuen. Hilabete horretan bertan, Errusiako Federazioak eta Txetxeniako Errepublikak lehenengo itunak izenpetu zituzten. 1997ko urtarrilean, Aslan Maskhadov hautatu zuten errepublika berriko lehendakari.

2014ko abenduaren 4an, gerrillarien eta Poliziaren arteko borroketan 19 lagunek bizia galdu zuten[3].

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Txetxenia Aldatu lotura Wikidatan