Ametzagainako parkea

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Ametzagainako parkea
Ametzagaina parkea martxoa okaranondoak loretan.jpg
Martxoan aranondoak loretan
Kokapena
kokapenmapa
Helbidea Intxaurrondo, Loiola eta Martutene
Koordenatuak 43° 18′ 32″ N, 1° 57′ 12″ W / 43.30880556°N,1.95345°W / 43.30880556; -1.95345Koordenatuak: 43° 18′ 32″ N, 1° 57′ 12″ W / 43.30880556°N,1.95345°W / 43.30880556; -1.95345

Ametzagainako parkea Gipuzkoako Donostia hiriburuko Intxaurrondo, Loiola eta Martutene auzoen artean banatua dagoen parke bat da, izena ematen dion Ametzagaina mendiaren magalean. Otxoki parkearen eta Loiola auzoaren arteko muinoan dago parke hau. Hiri barruko parkerik zabalena da Donostian Denera 380.000 metro karratu ditu parkeak.[1].[2]

Donostiako historian oso garrantzitsuak diren bi elementu daude parke barruan: Donostiako giza-aztarnategi zaharrena (orain dela 25.000 urtekoa) eta XIX. mendeko gerra karlistetan erabili zen gotorleku bat.

Hosto zabaleko baso aberatsa eta zelai zabalak ditu parkeak. Izenean jasota dagoen bezala, haritzaren generokoak diren ametzak dira zuhaitz aipagarrienak; ametsez osatutako hainbat multzo ikusgarri zeharkatzen dituzte parkeko bideek. 2010eko hamarraldiko hasieran Donostiako udalak muino osoa berrantolatu zuen, ordura arte zeuden kontrolik gabeko ortu eta zabortegiak kendu eta parkerako sarbide berriak, pasealekuak eta jolaslekuak prestatu zituen, 3 milioi euroko aurrekontuarekin.

Parkea inauguratu eta gero, hasieran mantentze-lanak ez ziren modu egokian egin. 2013an konpondu egin zen egoera hura parkea ondo garbitzeko eta txukuntzeko hainbat kexa plazaratu ondoren.[3]

Historiaurreko giza-aztarnategia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ametzagainan orain dela 25.000 urte egiten ziren aiztoak antza honetakoak ziren. (Aranzadi, 2016-11-26)

Donostia inguruan baziren giza finkapenak orain dela 25.000 urtetik gutxienez, garai horretako industria litikoa aurkitu izan baita Ametzagaineko goiko aldean. Lehen arrastoak Aranzadi elkarteko Paco Barriok aurkitu zituen, ezustean, 2005ean. Geroago ikerketa sakonagoak egin dituztenean harriz egindako industria litikoari dagozkion piezak berreskuratu dituzte.[4]

Aranzadi Zientzia Elkarteak duela hainbat urtetik zituen usteak baieztatu zituen: ehiztari biltzaileek Ametzagainako muinoa hartu ohi zuten aldi baterako bizilekutzat. 2014an Journal of Anthropological Research aldizkarian argitaratu zuten aurkikuntza gutiak azaltzen dituen artikulu zabal bat.[5]

Gerra karlistetako gotorlekua[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Parkeko bigarren elementu historikoa Karlistaldietako Ametzagainako gotorlekuaren aztarnak dira (XIX. mendekoak).[6][7]

Ametzagainako gotorlekua

Gerra karlista bakoitzean gotorleku bat antolatu zen Ametzagaineko gailurtxoan (123 m). Beraz, hasierako gotorlekua lehen gotorlekua 1833 eta1840 urteen artean eraiki eta erabili zen, Lehen Gerra Karlistan. Bigarrena aurrekoaren gainean eraiki zuten, azkeneko Gerra Karlistan (1873-1877) eta haren hondakinak dira gaur egunean bisitatu daitezkeenak.

Gotorlekua Liberalen esku egon zen, Donostiako defenditzeko bigarren lerroan. Tropa karlistei aurre egiteko erabili zen. Karlisten eskuetan hurbil zeuden San Markoseko (3,5 km ekialdera) eta Santiagomendiko (4 km hegoaldera) gotorlekuak kanoien bidez erasotzeko; baita, badaezbada ere, Ametzagainako magalean abandonatuta zegoen Uba komentua karlistek ez hartzeko ere,

Iruditegia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. (Euskaraz)  Parke eta lorategiak - Donostia Turismoa, https://www.sansebastianturismo.com/eu/egin/hondartzak-parkeak/parke-eta-lorategiak. Noiz kontsultatua: 2018-01-04 .
  2. (Euskaraz)  Donostia.eus - Ametzagainako parkea, https://www.donostia.eus/info/ciudadano/pyj_parquesjardinesguia.nsf/voWebContenidosId/NT000008FA?OpenDocument&idioma=eus&id=A509887513127&cat=&doc=D. Noiz kontsultatua: 2018-01-04 .
  3. (Gaztelaniaz)  Vasca, EiTB Radio Televisión Pública, El parque Ametzagaña de Donostia está abandonado, http://www.eitb.eus/es/videos/detalle/1283160/video-el-parque-ametzagana-donostia-esta-abandonado--ed/. Noiz kontsultatua: 2018-01-04 .
  4. (Euskaraz)  Berria.eus, «Duela 25.000 urte jada Donostian gizakiak bizi zirela egiaztatu du Aranzadik ikerketa batean», Berria, https://www.berria.eus/albisteak/93263/duela_25000_urte_jada_donostian_gizakiak_bizi_zirela_egiaztatu_du_aranzadiren_ikerketa_batek.htm. Noiz kontsultatua: 2018-01-04 .
  5.   Arrizabalaga eta beste zenbait, Alvaro (2014), «WHERE TO AND WHAT FOR? Mobility Patterns and the Management of Lithic Resources by Gravettian Hunter-Gatherers in the Western Pyrenees.», Journal of Anthropological Research, vol. 70, 2014 (New Mexico) 70, http://www.aranzadi.eus/wp-content/uploads/2014/06/2014_Arrizabalagaetal_Ametzagaina.pdf. Noiz kontsultatua: 2018-01-04 .
  6.   Ametzagaina gotorlekua (Donostia), Andres Urdaneta Euskal Geografi Elkargoa (INGEBA), http://www.ingeba.org/gipuzkoa/turis1/turis7/ametzage.htm. Noiz kontsultatua: 2018-01-04 .
  7. (Gaztelaniaz)  LAS FORTIFICACIONES LIBERALES, Andres Urdaneta Euskal Geografi Elkargoa (INGEBA), http://www.ingeba.org/curric/publica/bardocas/carlist3/carlist3.htm. Noiz kontsultatua: 2018-01-04 .

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]