Gasteizko tranbia

Wikipedia(e)tik
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Infobox Public Transport.png
Gasteizko tranbia
Euskotren Tranbia Logo.svg Logotipo euskotren tranbia.png
Vitoria - EuskoTran 1.jpg
Datu orokorrak
Garraio mota Tranbia
Zerbitzatutako eskualdeak Gasteiz
Leloa Zure bide berean
Linea kopurua 2
Geltoki kopurua 20
Bidaiariak urteko 7.699.814 (2015)[1]
Jabea Eusko Jaurlaritza
Egoitza Antso Jakituna, 9; 01008 Gasteiz
Web gunea Gasteizko tranbia
Ustiapena
Ustiapenaren hasiera 2008ko abenduaren 23a
Eragilea(k) Eusko Trenbideak S.A.
Ibilgailu kopurua 11
Maiztasuna 6' 7,5' 12' 15'
Datu teknikoak
Sarearen luzera 7,967 km[2]
Galiboa 1m
Abiadura maximoa 80km/h
Mapa
Mapa

Euskotren tranbia vitoriagasteiz.svg

Euskotren Tranbia Logo.svg Logotipo euskotren tranbia.png
Gasteizko tranbia
BSicon .svg BSicon .svg fKBHFa
Abetxuko
BSicon .svg BSicon .svg fSTR
1'
BSicon .svg BSicon .svg fBHF
Kristo
BSicon .svg BSicon .svg fSTR
2'
Ibaiondo
fKBHFa BSicon .svg fBHF
Kañabenta
1'
fSTR BSicon .svg fWBRÜCKE
2' Zadorra ibaia
Landaberde
fBHF BSicon .svg fBHF
Artapadura
2'
fSTR BSicon .svg fSTR
1'
Lakuabizkarra
fBHF BSicon .svg fBHF
Arriaga
1'
fSTR BSicon .svg fSTR
1'
Wellington
fBHF BSicon .svg fBHF
Gernikako Arbola
2'
fSTR BSicon .svg fSTR
2'
Txagorritxu
fBHF BSicon .svg fBHF
Forondako Atea
1'
fSTR BSicon .svg fSTR
1'
BSicon BUS1.svg Euskal Herria
fBHF BSicon .svg fBHF
Intermodala BSicon BUS1.svg
2'
fSTRlf vSTRg+r-STRg+l green fSTRrf
2'
BSicon .svg fvBHF BSicon .svg
Honduras
BSicon .svg fvSTR BSicon .svg
2'
BSicon .svg fvBHF BSicon .svg
Europa
BSicon .svg fvSTR BSicon .svg
1'
BSicon .svg fvBHF BSicon .svg
Antso Jakituna
BSicon .svg fvSTR BSicon .svg
1'
BSicon .svg fvBHF BSicon .svg
Lovaina
BSicon .svg fvSTR BSicon .svg
2'
BSicon .svg fvBHF BSicon .svg
Legebiltzarra
BSicon .svg fvSTR BSicon .svg
2'
BSicon .svg fvKBHFe BSicon .svg
Angulema

Gasteizko tranbia Gasteiz (Araba) udalerrian dagoen tranbia sarea da, Euskotren Tranbia enpresa publikoak kudeatuta. 2008an inauguratu zen eta bi lineaz osatzen da. Lehen linea, Angulemako geltokia eta Arriaga-Lakua eta Ibaiondo auzoak lotzen dituena, alegia, 2008ko abenduaren 23an inauguratu zen.[3] Bigarren linea, Angulemako geltokia eta Abetxuku auzoa artean, 2009ko uztailaren 10ean jarri zen martxan. Tranbiak Gasteizko zentroa urrunen dauden auzoekin lotzen ditu, tarte amankomun bat eta bi adarreko sarearen bidez, guztira 20 geltokirekin (Angulema - Ibaiondo linean 12 geltoki eta Angulema - Abetxuko linean 14), eta sareari zortzi geltoki gaineratuko zaizkiola luzapen-fase ezberdinetan dauden proiektuak gauzatu ondoren.

Egungo tranbia sarea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Lineak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Linea Nondik norakoak Luzera Geltokiak martxan Geltokiak guztira
ETooicono.png Angulema - Ibaiondo 4,967 km 12 16
EToooicono.png Angulema - Abetxuko 5,685 km 14 18
GUZTIRA 7,967 km(*) 20(*) 24(*)

(*) Geltoki eta kilometro amankomunak behin zenbatzen dira. Hala, Angulema - Honduras tartea amankomunda da bi lineentzako.

Egitasmoaren aurrekariak eta eraikuntza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gasteizko antzinako trena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gasteizko lehen tranbia 1960ko hamarkadan hiria iparraldetik hegoaldera zeharkatzen zuen Anglo-Vasco-Navarro konpainiaren trena izan zen. Tren horrek hiriaren kanpoaldean lan egiten zuten langileak garraiatzen zituen, Olarizu eta Gamarrara. Trenbide hura eraiki aurretik, Vasco-Navarro trenbidea hilzorian zegoen, eta erabilera gutxituz joan zen. Dena den, Arabako agintariek, material berria erosi zuten, hirian trenbidea eraikitzeko.

Bidea hark hiriaren iparraldea eta hegoaldea batzen zituen honako geltokiekin: Olarizu, Adurtza, Olagibel, Isuntzarrak, Forjas Alavesas, Betoñu, Osinegea, Eskalmendi, Durana eta Salinas. Trena elektrizitatedun errailen gainean zebilen, eta langileak garraiatzeaz gain, Gasteizko Gamarrako udal igerilekuetara iristeko aukera eskaini zieten gasteiztarrei. Horren adierazle, 1964ko abuztuko egun sargori batean igerilekuetara joateko saldutako 4.000 bidaia-txartelak.

Hasierako arrakasta horren ondoren, tranbiaren gainbehera etorri zen, eta azkenik 1967ko abenduaren 16an, Arabako Gobernu Zibilak, Madrilgo gobernuaren aginduz, tren zerbitzua bertan behera utzi zuen. Burdinbidea kentzeko lanei 1968. urtearen hasieran ekin zieten.

1995eko egitasmoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Tranbidea eraikitzeko lehen egitasmoa 1995. urtean aurkeztu zuen Eusko Jaurlaritzak. Orduan Jose Angel Cuerda zen Gasteizko alkatea eta udaletxeko beste alderdiak ez ziren ados jarri tranbia nola eraiki behar zen erabakitzeko, eta azkenik egitasmoa baztertu egin zen.

2004ko egitasmoa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gaur egungo proposamena 2004ean aurkeztu zen, aurreko egitasmoarekin alderatuz ibilbide luzeagoa eta geltoki gehiago ezarri ziren. Oraingoan alderdi guztiek onartu zuten proposamena. Eusko Jaurlaritzako garraio eta herrilanen sailak lehiaketa antolatu zuen, lanen eraikuntza esleitzeko. Tranbidearen eraikuntzako lehen aldiak hiriaren erdiguneko eta Lakuako tarteak eraikitzea suposatzen zuen, 27 milioi euroko kostuarekin. Guztira hamalau enpresa aurkeztu ziren lehiaketara, eta azkenean, bost izan ziren lehiaketako irabazleak.

Tranbiaren eraikuntza Lakua aurrean.

Eraikitze lanak 2006ko irailaren 12an hasi ziren ofizialki. Eusko Jaurlaritzako garraio sailburuaren arabera lanak 2008. urterako amaitzea aurreikusten zen, eta 2008ko eguberri aurretik ireki ahal izan zen Gasteizko tranbia.

2008ko urtarrilean tranbiaren erdiguneko tartea eta Lakuako tartea eraikitzeko lanak hasi ziren, Abetxukuko adarra hurrengo hilabeteetan hastea aurreikusi zelarik. Tranbiak 2008ko irailaren 30ean ailegatu ziren hirira[4], eta froga modura ibiltzen hasi ziren.

Tranbiaren lehen zatia, hau da, tarte komuna eta Lakuarako adarra, 2008ko abenduaren 23an ireki zen. Horrez gain, lehen egunetan, zehazki 2009ko urtarrilaren 6ra arte, tranbia dohainekoa izan zen. Abetxukuko adarra 2009. uztailaren 10ean jarri zen martxan.

Etorkizunerako egitasmoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2017ko maiatzean, Arantxa Tapia sailburuak iragarri zuen tranbiaren orduko ibilbidea hegoalderantz luzatuko zela, lau geltoki berri izango dituen 1,4 km luzeko ibilbidean, Iradier Arena igaro eta Euskal Herriko Unibertsitatearen Arabako campuseko liburutegiraino. Adierazi zuen ibilbidea Angulema kaletik luzatuko zela, eta Florida kalea pasa ondoren burdinbidearen gaineko Triana zubia igaroko zuela, Iradier Arena paretik. Ondoren, Castro Urdiales eta Nieves Cano kaleak zeharkatu eta Domingo Martínez de Aragón kalean amaitu behar zuen ibilbidea, unibertsitatearen ondoan eta etorkizunean eraikitzekoa den igarotze azkarreko autobus (BRT) linearekin lotura eginda. Lanak 2017ko udazkenean hastekoak dira eta 21 hilabeteko epea izango dute, 10,5 milioi euroko kostuarekin.[5]

2017ko ekainean, Gorka Urtaran alkateak Salburuako luzapenari buruz berri eman zuen, 4 geltoki berri eta 1.960 metro luze izango den ibilbidearekin. Salburuako adarra Florida eta Los Herrán arteko bidegurutzean hasiko da, Floridako geltokia zeharkatu ondoren. Florida kaletik ibili ondoren Iliada ibilbidera helduko da tranbia, eta ondoren Salburuako Bulevarrera helduko da. Floridako geltokiaz gain, geltoki berriak izango dira Santa Lucía, Salburuako Gizarte Etxea, Salburuako Bulevarra (dorre gorriaren parean) eta La Unión plazan. Luzapena dela eta azpiestazio-elektriko berria eraikiko da.

Bide berriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Etorkizunari begira, Eusko Jaurlaritzak tranbia sustatu nahi du Gasteizen. Horretarako, bide berriak eraikitzeko hainbat ideia daude. Tranbiaren bigarren bide batek, Betoñu eta Mendizorrotz auzoak elkartuko lituzke, hiria hego-mendebaldetik ipar-ekialdera zeharkatuz. Horrez gain, adarra eraikiko litzateke mendebaldeko Zabalgana auzo jendetsuaren beharrizanak asetzeko.[6]

Geltokiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Legebiltzarreko geltokia Alaba Jeneralaren kaletik ikusia. Atzean, Katedral Berria.

Tranbiak 7,835 metroko ibilbidea egiten du 20 geltokitan zehar, tarte amankomun bat duela eta bi adar, bata Lakuara eta bestea Abetxukura. Luzapen lanak amaitu ondoren, hegoaldera 1,4 kilometro eta 4 geltoki berri gaineratuko zaizkio sareari,[7] eta ekialdera 1.960 metroko luzapena ere egingo da, beste 4 geltoki berri gehituz.[8]

Ekialdeko adarrak hurrengo geltokiak izango ditu:

  • La Unión plaza (lanak 2018an lizitatuko dira)
  • Bulevar Salburua (lanak 2018an lizitatuko dira)
  • Salburuako Gizarte Etxea (lanak 2018an lizitatuko dira)
  • Santa Lucía (lanak 2018an lizitatuko dira)

Hegoaldeko adarrak hurrengo geltokiak izango ditu:

  • Unibertsitatea (eraikitze-lanetan 2017ko udazkenetik)
  • Hegoalde (eraikitze-lanetan 2017ko udazkenetik)
  • Las Trianas (eraikitze-lanetan 2017ko udazkenetik)

Adar amankomuneko geltokiak honakoak dira:

Lakuako adarrak honako geltokiak ditu:

Abetxukuko adarrak honako geltokiak ditu:

Funtzionamendua eta zerbitzuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Guneak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gasteizko tranbiak Euskotren Tranbiaren sareko gune bat osatzen du, geltoki guztiak bere gain hartzen dituelarik.

Karnetak eta kontakturik gabeko txartela[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sakontzeko, irakurri: «BAT txartela»

BAT txartel bakarrarekin Gasteizko tranbian hobaridun prezioekin bidaiatu daiteke. Kolektibo berezien barruan dauden erabiltzaileek, hala nola familia ugariak, helduak, eta abar, argazkidun BAT txartela erabilita tarifa murriztuak erabil ditzakete. BAT txartel pertsonalizatua, hau da, argazkiduna, beti eraman behar da nortasun agiriarekin batera.

Txartel pertsonalizatuak tranbiaren informazio bulegoan eska daitezke, Antso Jakituna kaleko 9. zenbakian, eta baita Gasteizko Udalaren hiritarrenganako arreta bulegoetan ere.

2014ko abenduaren 22tik aurrera Gasteizko tranbiak Bizkaiko Barik txartela ere onartzen du.[9]

Bidaia-txartelak eta tarifak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2017ko otsailaren 1etik aurrerako bidaia-txartelak:[10]

  • Joanekoa: Pertsonal eta transferiezina. Bidaia bakarra egiteko, erosi eta 50 minutura iraungitzen da.
  • Egunekoa: Pertsonal eta transferiezina. Erositako egunean nahi beste bidaia egiteko.
  • Bat Arrunta: Bat euskarrian kargatzen den titulua da, hobaridun prezioak aplikatzen direlarik.
  • Bat Berezi: Bat euskarrian kargatzen den titulua da. Pertsonal eta transferiezina. 65 urtetik gorakoentzako eta %65eko edo gehiagoko minusbaliotasuna duten pertsonentzako. Titulu hau erabiltzeko argazkidun Bat Berezi txartela eta nortasun agiria eramatea beharrezkoa da.
  • 30D: Bat euskarrian kargatzen den titulua da. Pertsonal eta transferiezina. Erosi eta 30 egunetan nahi beste bidaia egiteko, bai Gasteizko tranbian zein TUVISA hiri-autobusetan ere. Titulu hau erabiltzeko argazkidun Bat txartela eta nortasun agiria eramatea beharrezkoa da.
  • 30D Gazte: Bat euskarrian kargatzen den titulua da. Pertsonal eta transferiezina. Gasteizen erroldatutako 26 urte baino gazteagoentzako eta OAEAP baino 2,5 aldiz Errenta txikiagoa dutenentzako. Erosi eta 30 egunetan nahi beste bidaia egiteko, bai Gasteizko tranbian zein TUVISA hiri-autobusetan ere. Titulu hau erabiltzeko argazkidun Bat txartela eta nortasun agiria eramatea beharrezkoa da.

2017ko otsailaren 1.tik aurrerako tarifak:[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Arrunta Familia Ugari Orokorra (F20) Familia Ugari Berezia (F50)
Joanekoa 1,45€ 1,15€ 0,75€
Egunekoa 5,00€ 4,00€ 2,50€
BAT euskarrian Arrunta
Barik / Mugi
0,73€ 0,58€ 0,36€
Berezi 0,30€ 0,24€ 0,15€
30D 30,00€ 24,00€ 15,00€
30D Gazte 25,50€ 20,40€ 12,75€

Maiztasuna[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bidaiariak
Urtea Bidaiariak

2008 111.180
2009 4.689.282
2010 6.977.841
2011 7.425.646
2012 7.275.965
2013 7.279.226
2014 7.296.725
2015 7.699.814

Maiztasuna adar bakoitzean 15 minutukoa da, tarte amankomunean adarren maiztasuna bikoiztuz, 7,5 minutura. Puntako orduetan maiztasuna 12 minutukoa da adarretan, eta 6 minutukoa tarte amankomunean. Angulema eta Ibaiondo arteko bidaiak 17 minutuko iraupena dauka. Iraupen bera dauka Angulema eta Abetxuko bitartekoak ere.[11]

Astelehenetik ostiralera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Tartea  06:00-07:00  07:00-21:00  21:00-23:30
Angulema - Honduras (Adar bateratua)  7,5'  6'  7,5'
Honduras - Ibaiondo (Lakuako adarra)  15'  12'  15'
Honduras - Abetxuku (Abetxukuko adarra)  15'  12'  15'

Larunbat, igande eta jaiegunetan[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Tartea  07:00-23:30
Angulema - Honduras (Adar bateratua)  7,5'
Honduras - Ibaiondo (Lakuako adarra)  15'
Honduras - Abetxuku (Abetxukuko adarra)  15'

Tranbiaren ezaugarriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Geltokien nasen luzera 30 metrokoa da, eta tranbia ibiltzen den trenbidearen zabalera metro batekoa. Ibilbide guztian zehar trenbide bikoitza dago. Guztira 11 unitate ibiltzen dira Gasteizko tranbia sarean. Tranbia unitate bakoitza 31 metro luze da eta 330 lagunentzako edukiera du (zeinetatik 170 zutik eta 160 eserita joan baitaitezkeen), horietatik 2 leku mugikortasun urriko pertsonentzako bereziak. Gainera, %100eko plataforma baxukoa da, mugikortasun arazoak dituzten pertsonen irisgarritasuna bermatuz. Tranbiak 30 km/h abiadura maximoa har dezake oinezkoentzako guneetan, eta 50 km/h-ko abiadura hiriko gainontzeko guneetan.[12]

  • Ateetako pasagune askea (mm): 1.300
  • Urruntasuna bogiearen erdialdera (mm): 11.040
  • Gurpilen diametroa (mm): 590
  • Kanpoaldeko zabalera (mm): 2.400
  • Tranbiaren luzera guztira (mm): 31.380
  • Tranbidearen zabalera (mm): 1.000
  • Zoruaren garaiera (mm): 350

Jakingarriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Tranbiaren burdinbideak hirian duen eragina gutxitzeko, ibilbidearen gehiena gune berde bihurtu da, hau da, tranbidea berdegune bihurtu dute. Tranbiak lehentasuna dauka trafikoaren gainean, hiri gehienetan bezala, eta erdiguneko kale batzuetan trafikoa murriztu behar izan dute.

Kritikak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Tranbiaren erdiguneko tartea kritikatu dute hainbat herritarrek, batez ere Alaba Jenerala, Independentzia eta Angulema kaleetan ez dela ganoraz sartzen argudiatuz. Estutasunok larrialdietarako zerbitzuen balizko laguntza oztopatu eta atzeratuko luke.[13]

Istripuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Iruditegia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1.   Euskotren, «Memoria 2015» (PDF), 166. orrialdea, http://www.euskotren.eus/sites/www2.euskotren.es/files/EUSKOTREN_2015_MEMORIA_TXOSTENA_low.pdf. Noiz kontsultatua: 2017-06-09 .
  2.   Euskal Trenbide Sarea, «Tranbiak», http://www.ets-rfv.euskadi.net/v86-ets0014/eu/contenidos/informacion/programatranviario_ets/eu_tranvia/programa_tranviario.html. Noiz kontsultatua: 2013-01-28 .
  3. Noticias de Alava egunkariko albistea.
  4. Auzokide berria ongi etorri' Berria egunkariko albistea.
  5. (Euskaraz)  r01epd0124ddd405c0f66eb66553e9a3434a06831,r01epd0122e4edf39923e0db0b11fff216b637726 (2017-05-26), Vitoria-Gasteizko hego tranbia luzatzeko lanak udazkenean hasiko dira, http://www.ets-rfv.euskadi.eus/albistea/2017/vitoria-gasteizko-hego-tranbia-luzatzeko-lanak-udazkenean-hasi/v86-ets9999/eu/. Noiz kontsultatua: 2017-05-28 .
  6. El Correo Español egunkariko albistea.
  7. (Euskaraz)  r01epd0124ddd405c0f66eb66553e9a3434a06831,r01epd0122e4edf39923e0db0b11fff216b637726 (2017-05-26), Vitoria-Gasteizko hego tranbia luzatzeko lanak udazkenean hasiko dira, http://www.ets-rfv.euskadi.eus/albistea/2017/vitoria-gasteizko-hego-tranbia-luzatzeko-lanak-udazkenean-hasi/v86-ets9999/eu/. Noiz kontsultatua: 2017-06-06 .
  8. (Gaztelaniaz)  «El tranvía de Salburua llegará hasta la Plaza de la Unión y circulará cada 15 minutos», Gasteiz Hoy, 2017-06-29, http://www.gasteizhoy.com/el-tranvia-de-salburua-llegara-hasta-la-plaza-de-la-union-y-circulara-cada-15-minutos/. Noiz kontsultatua: 2017-07-03 .
  9. «Gasteizko tranbiak BAT eta Bizkaiko Barik txartelak onartzen ditu jada», EiTB, 2014-12-22
  10.   Euskotren Tranbia, «Tarifak 2017», http://www.euskotren.eus/sites/www2.euskotren.es/files/Tarifas%20tranvia%20Gasteiz%202017_0.pdf. Noiz kontsultatua: 2017-02-01 .
  11. [Euskotren Tranbia, Gasteizko tranbia, Sareko planoa http://www.euskotren.es/sites/www2.euskotren.es/files/docs/Plano%20Vitoria-Gasteiz.pdf]
  12. CAF enpresaren webgunea.
  13. (Gaztelaniaz) elcorreodigital.com: "Vecinos del centro piden suprimir el tranvía del Parlamento a Angulema"
  14. (Gaztelaniaz) elcorreodigital.com: El tranvía arrolla y hiere de gravedad a un hombre que cruzó mal e iba con cascos
  15. (Gaztelaniaz) El Correo: "El tranvía atropella a una ciclista de 43 años en Vitoria" (2009-09-10)
  16. (Gaztelaniaz) El Correo: "Herido grave un hombre al ser arrollado por el tranvía en la Avenida Gasteiz" (2009-10-21)
  17. (Gaztelaniaz) elcorreo.com (2010-8-28)

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Gasteizko tranbia Aldatu lotura Wikidatan