Mamu

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Hamlet eta bere aitaren mamua.

Mamuak kultura askotako folkloreetan, ustezko izpiritu edo arima haragigabetuak dira, bizien artean modu nabarian (adibidez itxura ikusgarri bat hartuz, soinu edo usaiak sortuz edo objektuak mugituz, poltergeista) agertzen direnak (ez ordea modu sakratu edo hierofanian) bizi zirenean joaten ziren tokietan edo gertuko pertsonekin elkartuz. Sineskeriaren motarik ezagunenetako bat da.

Deskribapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikusi dituztela dioten pertsonek giza formako silueta edo itzal bezala deskribatzen dituzte, oro har ilun edo zurixkak, ez oso garbiak edo lainotsuak, giza formakoak, izaera immaterialekoak eta gardenak batzuetan, flotatzen dutenak eta euren oinetan soslai zehatz bat izan dezaketenak ala ez. Euren agerpenak ez du segundo batzuk baino askoz gehiago irauten, oso gutxitan minutu bat, eta gertatzen denean tenperatura nabarmenki jaisten da, batzuetan usai sarkorrekin, zarata, kolpe, musika edo ahotsekin batera. Euren agerpenak inguruan dauden gizakiengan ondoren nolabaiteko nekea edo depresioa eragiten du; neur daitekeen karga elektromagnetiko bat dute.

Elezahar etiologikoak bezala, toki, elezahar edo mito batekin lotuta daude; batzuk, hondarrekoak deritzenak, beti gauza berberak egiten dituzte modu errepikakorrean, eta horien jarrera ez da komunikatiboa; beste batzuetan bai da kontzientea, baina iheskorra izaten amaitzen du, bizidunen aurrean beldurra edo ezinegona izan dezaketela esateko punturaino; gutxi batzuk baino ez dira ongileak edo gaiztoak. Batzuetan harresi solidoak zeharkatzen ikusi eta grabatuak izan dira; batzuk arinak diren objektuak mugitu edo garraia ditzakete. Perspektibaren legeak jarraitzen dituzte, ikusiak diren tokiaren arabera; askok solidoak eta opakoak dirudite, filmatuak izan daitezkeelarik; ispiluetan islatzen dira eta euren mugimenduekin sinkronizatutako hotsak sortzen dituzte (pausoak etab...). Oro har pertsona biziak bezain errealak dirudite, baina tarte mugatu batean baino ez.

Helena Petrovna Blavatski (1831 - 1891) idazlea, okultista, teosofoa errusiarra eta Elkarte Teosofikoaren sortzaileetako bat (1877ko erretratua New Yorken).

Pertsonaren batzuk, iragarle, medium, azti edo xaman deiturikoak, sarri ikusten dituztela edo haiekin hitz egin dezaketela diote; era berean, nekromantzia edo nigromantzia deritzen praktikek hildakoak laburki berriz haragizta ditzaketela diote. Tradizioaren arabera mamuak jantzi ezberdinekin agertzen dira, gutxi gora-behera euren heriotzarekin lotutakoa (mendebaldeko literaturaren klasikoa krobitxeta edo hil izara da); unea ezberdina izan daiteke, arrunki ilunabarrean, gauerdian, ilbetean, ordu zehatz batean edo data zehatz batean izaten da, oro har gauez, baina badaude agerpenen batzuk ustekabean edozein unetan agertzen direnak, baita eguerdian ere. Parapsikologoek hondarrekoak eta kontzienteak bezala sailkatzen dituzte. Hondarrekoek beti gauza berbera egiten dute eta ikusten dituztenekiko erabat arrotz agertzen dira. Kontzienteek, berriz, izaera komunikatiboa dute eta pertsona biziekin elkarreragina izan dezakete. Zeremoniaren batzuk, exorzismoek kasu, denbora batez edo behin betiko urruntzeko ahalmena dute.

Fenomenoaren ikastunek pertsona bizien mamuak ere badaudela diote (bilokazioa, doppelgangerra, fetcha) eta animalien mamuen agerpena ere dokumentatzen dute (Zakur beltza, Dipa, Pesanta eta Cadejoa beste batzuen artean), baita itsasontzi, tren, hegazkin, etxe eta herri mamuak, baita objektu mamuak ere, tsukumogami japoniarrak edo linterna (chōchinobake eta eguzkitakoen karakasa etxetarrak.

Bakarrik ager daitezke, arruntena dena, edo taldeak osatuz, kopuru handian. Euren agerpena batzuetan gertatu behar den zeozer positibo edo negatiboaren adierazle da. Hezur-haragizkoak ere badaude: 1937an Zora Neale Hurston folklorista estatubatuarrak Haitin Felicia Félix-Mentorren kasua entzun zuen, 1907an hil eta lurperatua izan zena, eta hogeita hamar urte beranduago oraindik bizirik zegoena zombi erdikontziente bezala animismo vuduan ohi erabiltzen diren tetradotoxina, datura edo estramonio droga/pozoien dosi erdihilgarrien erabileraren ondorioz, denbora baterako paralisia eta eromen iraunkorra eragiten dituztenak. Eskizofrenia bezalako gaitzek edo drogek eragindako beste haluzinazio bisual edo auditiboek edo amorrua edo katalepsia bezalako gaitzek eragindako bat-bateko berpizteek ere badirudi agerkarien, revenanten, banpiroen eta ez hildakoen elezaharrak sortu dituztela aurreiritzi kognitiboen eta tradizio kulturalen ondorioz horretara aurreprestatutako pertsonengan. Beste alde batetik, desagertutako edo anputatutako giza gorputzeko zatiak garunak zati-mamu bezala nabari ditzake. Mamu bat, deien, aztikerien edo arima herratu baten bidez gure munduan harrapatuta dagoen izpiritu bat ere izan daiteke.

Fenomeno honi buruzko azalpen batek, egungo fisikaren eta naturaz gaindiko sineskeria honen arteko bateratze arin bat ahalbidetzen duena, 1945etik aurrera munduko zenbait tokitan tresneria fidagarriarekin eginiko esperimentuetan oinarritua, pertsona bat hiltzen den unean, nolabait informazio kuantikoa mantentzen dela iradokitzen du, bizidunaren eredu molekularra, zein, espazio, toki eta energia faktore egokien bidez (ioi positiboen motako energia maila egokiak dituzten tokiak) gorputz bat balu bezala agertzen den (arrunki ektoplasma bezala ezagutzen den forma material lausoa) ekintza batzuk egin ahal ditzakeelarik (zaratak, objektuak mugitzea, agerpenak), neurri handi batean toki horretan dagoen ioi positiboen eremuaren boltajea eta intentsitatearen araberakoa dena. Teoria honen funts nagusia espazioan eginiko edozein ekintzak energia iturri bat behar duela da, hau, nolabait, espektroak karga elektroniko askeez elektromagnetikoki saturatutako toki hauetan "birkargatzen" duelarik (airean edo beste substantzia batzuetan dauden elektroi solteak). Aipaturiko gorputz lauso horrek espektroari pertsona bizi batenaren antzeko sentsazioak emango lizkioke, jakina bere mugekin, baina sentsazioak edozein kasutan, honek espiritismoko sesioetan hartutako psikofoniek eta beste anomalia batzuk "hotza dut" edo "zer egiten ari naiz hemen?" bezalako esaldi amaigabe edo zentzugabeak eragiten dituzten kasuak azalduko lituzkeelarik. Edonola ere, hau aspaldi hildako pertsona baten isla holografiko-elektronikoa baino ez litzateke izango.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]


Commons-logo.svg
Commonsen fitxategi gehiago dago honi buruz:
Mamu