Manioka

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Manioka
Landarea
Sailkapen zientifikoa e
Erreinua: Plantae
Kladoa: Angiospermae
Kladoa: Eudicotyledoneae
Kladoa: Rosidae
Ordena: Malpighiales
Familia: Euphorbiaceae
Generoa: Manihot
Espeziea: Manihot esculenta
Crantz

Manioka (Manihot esculenta) Euphorbiaceae familiako zuhaixka da, jatorria Hego Amerikan duena. Klima tropikal eta subtropikaletan landatzen da, jateko onak diren sustraiak lortzeko, karbono hidrato iturri garrantzitsua baitira. Sustraietatik egiten den irina tapioka da.

Ez da nahastu behar Yucca generoarekin.

Deskribapena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Manioka zuhaixka hosto iraunkorra eta monoikoa da, 2,5-3 metro luze izatera irits daitekeena. Tropikoko landarea denez gero, ezin du izotza jasan. Hezetasun eta tenperatura handiak behar ditu hazteko (etekin handiena 25º C eta 29º C artean).

Hostoak 15 cm inguru luze dira, palmatuak, eta 5-7 gingil izaten dituzte. Hosto-txortena 20-40 cm luze izaten da.

Sustraiak lodiak dira, zilindro formakoak, 80-100 cmko luzera eta 10 cmko diametroa izatera iristen ahal direnak. Azala gogorra eta egurkara da, janezina. Mamia karbono hidratotan, batez ere almidoitan, oso aberatsa da eta kaltzio (40 mg/100g), fosforo (34 mg/100g) eta C bitamina (19 mg/100g) ugari dauka[1].

Erabilera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Maniokatik ateratzen den janari ezagunena tapioka da. Tapioka hirugarren gluzido iturria da gizadiarentzat[2][3]. Maniokaren sustraiek toxikoak diren glukosido zianogenikoak (linamarina eta lotaustralina) izan ditzakete. Beraz, prozesatu egin behar dira toxikotasuna kentzeko[4].

Ekoizpena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Manioka sustraiak

Manioka, nyam eta batatarekin batera, herrialde tropikaletako elikagai labore garrantzitsuenetako bat da. FAOren arabera 2008an 233 milioi tona produzitu ziren munduan, gehiena Afrikan (122 milioi tona), Asian (76 milioi tona) eta Hego Amerikan (33 milioi tona)[5].


Ekoizpena tonatan. 2008ko datuak
Iturria: FAOSTAT (FAO)[5]

1 Nigeria 44.582.000 19,1 %
2 Brasil 26.703.000 11,4 %
3 Thailandia 25.155.800 10,8 %
4 Indonesia 21.593.100 9,2 %
5 Kongoko Errepublika Demokratikoa 15.013.500 6,4 %
6 Ghana 11.351.100 4,8 %
7 Angola 10.057.400 4,3 %
8 Vietnam 9.395.800 4,0 %
9 India 9.056.000 3,9 %
10 Mozanbike 5.409.880 2,3 %
11 Tanzania 5.392.360 2,3 %
12 Uganda 5.072.000 2,1 %
13 Txina 4.409.014 1,9 %
14 Kanbodia 3.676.230 1,6 %
15 Benin 3.611.210 1,5 %
16 Malawi 3.491.180 1,5 %
Denetara 233.359.379 100 %

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Infoagro: El cultivo de la yuca
  2. Phillips, T. P. (1983). An overview of cassava consumption and production. In Cassava Toxicity and Thyroid; Proceedings of a Workshop, Ottawa, 1982 (International Development Research Centre Monograph 207e). pp. 83-88 [F. Delange and R. Ahluwalia. editors]. Ottawa. Canada: International Development Research Centre.
  3. Claude Fauquet and Denis Fargette, (1990) "African Cassava Mosaic Virus: Etiology, Epidemiology, and Control" Plant Disease Vol. 74(6): 404-11. [1]
  4. Linley Chiwona-Karltun, Chrissie Katundu, James Ngoma, Felistus Chipungu, Jonathan Mkumbira, Sidney Simukoko, Janice Jiggins (2002) Bitter cassava and women: an intriguing response to food security LEISA Magazine, volume 18 Issue 4. Online version accessed on 2009-08-11.
  5. a b FAOSTAT: Producción

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikispezieetan informazioa gehiago aurki dezakezu: Manihot esculenta
Commons-logo.svg
Commonsen fitxategi gehiago dago honi buruz:
Manioka