Tetrapoda

Wikipedia, Entziklopedia askea
Jump to navigation Jump to search
Tetrapoda
Extant tetrapoda.jpg
Sailkapen zientifikoa
ErreinuaAnimalia
FilumaChordata
Goiklasea Tetrapoda
ezezaguna 1912ra arte
Azpibanaketa

Tetrapoda (grezieraz lau hanka) animalia ornodun klado bat da, lau adarrekin. Anfibio, narrasti, ugaztun eta hegaztiak tetrapodoak dira, baita sugeak edo hankarik gabeko anfibioak. Sarcopterigii taldetik eboluzionatu zuten Devoniar garaian.

Lau luzakin dituzten animalia ornodunez esaten da. Tetrapodoen luzakinak agerikoak edo atrofiatuak izan daitezke. Arrainak izan ezik gainerako ornodun guztiak dira tetrapodoak, anfibioak, narrastiak, hegaztiak eta ugaztunak alegia.[1]

Filogenia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erroko tetrapodoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Erroko tetrapodoak Tetrapodatik Dipnomorpha arrainetatik baino gertuago dauden animaliak dira, baina tetrapodoen koroa-taldea kenduta. Kladograma honek erroko tetrapodoen arteko harremana erakusten du[2].


Rhipidistia

Dipnomorpha Protopterus dolloi Boulenger2.jpg


Tetrapodomorpha 

Kenichthys




Rhizodontidae Gooloogongia loomesi reconstruction.jpg



Canowindridae

Marsdenichthys




Canowindra




Koharalepis



Beelarongia






Megalichthyiformes

Gogonasus Gogonasus BW.jpg




Gyroptychius




Osteolepis Osteolepis BW.jpg




Medoevia



Megalichthyidae






Eotetrapodiformes
Tristichopteridae

Spodichthys




Tristichopterus




Eusthenopteron Eusthenopteron BW.jpg




Jarvikina




Cabbonichthys




Mandageria



Eusthenodon










Tinirau




Platycephalichthys


Elpistostegalia

Panderichthys Panderichthys BW.jpg


Stegocephalia


Tiktaalik Tiktaalik BW.jpg



Elpistostege





Elginerpeton Elginerpeton BW.jpg




Ventastega




Acanthostega Acanthostega BW.jpg




Ichthyostega Ichthyostega BW.jpg




Whatcheeriidae Pederpes22small.jpg




Colosteidae Greererpeton BW.jpg




Crassigyrinus Crassigyrinus BW.jpg




Baphetidae



Tetrapodoak Seymouria BW.jpg




















Koroa-taldea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Tetrapodoen koroa-taldea gaur egun bizirk dauden tetrapodo guztien (anfibio, narrasti, hegazti eta ugaztun) azken arbaso komunaren eta bere ondorengo guztiak biltzen dituen taldea da.

Talde honetan hainbat desagertutako tetrapodo sartzea edo ez gaur egungo anfibioek edo Lissamphibiaren arteko harremanak zehaztearen araberakoa da. Gaur egun hiru hipotesi nagusi daude Lissamphibiari dagokionez. Temnospondyli hipotesian (TH), lissanbifioak Temnospondyli dissorofoideekin harremanduta daude, eta honek temnospondiloak tetrapodoen barnean kokatzea ekarriko luke. Lepospondyli hipotesian (LH), lisanfibioak talde honen ahizpa-taxoia lirateke, lepospondiloak tetrapodo eginez eta temnospondiloak erroko tetarpodo eginez. Hipotesi polifiletikoan (PH) igelak eta uhandreak bere kabuz eboluzionatu zuten temnospondilo dissorofoideetatik eta Apoda taldea Microsauria taldeko lepospondiloengandik; azken honetan bai lepospondiloak bai temnospondiloak tetrapodo izango lirateke[3][4].

Temnospondyli hipotesia (TH)[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hipotesi hau hainbat bariante kontuan hartuta egiten da, gehienetan lissanfibioak temnosponyli dissorofoideengandik etortzen direlarik, askota anfibamidae eta branchiosauridae aipatuz[5].

Temnospondyli hipotesia gaur egun babesle gehien dituena da, besteak beste Ruta et al (2003a,b), Ruta eta Coates (2007), Coates et al (2008), Sigurdsen eta Green (2011), eta Schoch (2013,2014)[6].

Kladograma honen jatorria Coates, Ruta eta Friedman (2008) da[7].

Tetrapoda koroa-taldea 


 



Temnospondyli

 




Lissamphibia koroa taldeaThe tailless batrachians of Europe (Page 194) (Pelobates fuscus).jpg 









EmbolomeriArcheria BW (white background).jpg 




GephyrostegidaeGefyrostegus22DB.jpg 




SeymouriamorphaKarpinskiosaurus1DB.jpg 





DiadectomorphaDiadectes1DB (flipped).jpg 



Amniota koroa taldeaZoology of Egypt (1898) (Varanus griseus).png 





MicrosauriaHyloplesion.jpg 




LysorophiaLysorophus.jpg 




Adelospondyli 




NectrideaDiplocaulus BW (flipped).jpg 




Aistopoda 













Lissamphibia talde totala
Amniota talde totala

Lepospondyli hipotesia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kladograma hau Laurinen How Vertebrates Left the Water liburutik moldatu da[8]:

Stegocephalia ("Tetrapoda") 

AcanthostegaAcanthostega BW (flipped).jpg 



IchthyostegaIchthyostega BW (flipped).jpg 




TemnospondyliEryops1DB.jpg 




EmbolomeriArcheria BW (white background).jpg 




SeymouriamorphaKarpinskiosaurus1DB.jpg 



Reptiliomorpha

AmniotaZoology of Egypt (1898) (Varanus griseus).png 



DiadectomorphaDiadectes1DB (flipped).jpg 



Amphibia


Aistopoda 



Adelogyrinidae 





NectrideaDiplocaulus BW (flipped).jpg 




LysorophiaLysorophus.jpg 




LissamphibiaThe tailless batrachians of Europe (Page 194) (Pelobates fuscus).jpg 











Erroko tetrapodoak
Amniota talde totala
Lissamphibia talde totala

Hipotesis polifiletikoa (PH)[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Hipotesi honen arabera batrazioak (igelak eta uhandreak) temnospondilo dissoropfoideengatik eboluzionatu zuten, eta apodoak mikrosaurio lepospondiloetatik. Bi bariante daude, bata Carrollek eginekoa[9], eta bestea Andersonek[10].

Kladograma hau Schoch, Frobisch, (2009) lanetik moldatu da[11].

Tetrapoda 

stem tetrapods




Temnospondyli

basal temnospondyls


Dissorophoidea


Amphibamidae



Igelak The tailless batrachians of Europe (Page 194) (Pelobates fuscus).jpg





Branchiosauridae Eryops1DB.jpg



Uhandreak Deutschlands Amphibien und Reptilien (Salamandra salamdra).jpg






Lepospondyli

Lysorophia Lysorophus.jpg




Apoda Syphonops annulatus cropped.jpg



Microsauria Hyloplesion.jpg









Seymouriamorpha Karpinskiosaurus1DB.jpg




Diadectomorpha Diadectes1DB (flipped).jpg



Amniota Zoology of Egypt (1898) (Varanus griseus).png







Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Lur entziklopedietatik hartua.
  2.   Swartz, Brian (2012-03-20), «A Marine Stem-Tetrapod from the Devonian of Western North America», PLOS ONE (3): e33683, doi:10.1371/journal.pone.0033683, ISSN 1932-6203, http://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0033683. Noiz kontsultatua: 2017-11-26  .
  3. (Ingelesez)  SIGURDSEN, TROND; GREEN, DAVID M. (2011-06-01), «The origin of modern amphibians: a re-evaluation», Zoological Journal of the Linnean Society (2): 457–469, doi:10.1111/j.1096-3642.2010.00683.x, ISSN 0024-4082, https://doi.org/10.1111/j.1096-3642.2010.00683.x. Noiz kontsultatua: 2017-11-26  .
  4.   J.), Benton, M. J. (Michael, Vertebrate palaeontology (Fourth edition. argitaraldia), ISBN 9781118407646, https://www.worldcat.org/oclc/867852756  .
  5.   Hearing and sound communication in amphibians, Springer, 2007, ISBN 9780387477961, https://www.worldcat.org/oclc/209922758  .
  6.   The timetree of life, Oxford University Press, 2009, ISBN 9780191560156, https://www.worldcat.org/oclc/320914412  .
  7.   Coates, Michael I.; Ruta, Marcello; Friedman, Matt (2008-10-31), «Ever Since Owen: Changing Perspectives on the Early Evolution of Tetrapods», Annual Review of Ecology, Evolution, and Systematics (1): 571–592, doi:10.1146/annurev.ecolsys.38.091206.095546, ISSN 1543-592X, http://www.annualreviews.org/doi/10.1146/annurev.ecolsys.38.091206.095546. Noiz kontsultatua: 2017-11-26  .
  8.   Michel,, Laurin, (2010), How vertebrates left the water, University of California Press, ISBN 9780520266476, https://www.worldcat.org/oclc/673431014  .
  9.   Carroll, Robert L. (2007-05-01), «The Palaeozoic Ancestry of Salamanders, Frogs and Caecilians», Zoological Journal of the Linnean Society (suppl_1): 1–140, doi:10.1111/j.1096-3642.2007.00246.x, ISSN 0024-4082, https://academic.oup.com/zoolinnean/article/150/suppl_1/1/2630837. Noiz kontsultatua: 2017-11-26  .
  10. (Ingelesez)  Anderson, Jason S. (2008-12-01), «Focal Review: The Origin(s) of Modern Amphibians», Evolutionary Biology (4): 231–247, doi:10.1007/s11692-008-9044-5, ISSN 0071-3260, https://link.springer.com/article/10.1007/s11692-008-9044-5. Noiz kontsultatua: 2017-11-26  .
  11.   Fröbisch, Nadia B.; Schoch, Rainer R. (2009-06-01), «Testing the Impact of Miniaturization on Phylogeny: Paleozoic Dissorophoid Amphibians», Systematic Biology (3): 312–327, doi:10.1093/sysbio/syp029, ISSN 1063-5157, https://academic.oup.com/sysbio/article/58/3/312/1611888. Noiz kontsultatua: 2017-11-26  .
Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Tetrapoda Aldatu lotura Wikidatan