Frédéric Chopin

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Chopin, 1835

Frédéric François Chopin, jaiotzez Fryderyk Franciszek Szopen (Żelazowa Wola, Mazovia, 1810eko martxoaren 1aParis, 1849ko urriaren 17a) konpositore eta pianojole poloniarra izan zen, Erromantizismoaren garaikoa. Oso egile emankorra izan zen, batik bat pianorako lanak eginez: 57 mazurka, 27 estudio, 27 preludio, 21 nokturno, 20 baltse eta 17 polonesa, tartean. 1837tik 1847ra George Sand (Aurore Dudevant) idazle frantziarrarekin oso harreman gatazkatsua eduki zuen. Parisen hil zen, Frantziako hiriburuan, 39 urte besterik ez zuela, tuberkulosiak jota.

Biografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Fryderyk Franciszek Chopin Zelazowan jaio zen 1810ean eta Parisen hil zen 1849an. Frédéric Chopin konpositore poloniarra izan zen, eta piano-jole garrantzitsua ere bai. Bere modu artistiko bikaina Mozartenarekin konparatu da, antzinako musikaren eragina duelako. Chopin kasu arraroa da beste konpositoreen aldean, pianoa bakarrik jotzen baitu bere obretan. Haren lagunek beste musika mota batzuk ekartzera animatu zuten; Chopinek, berriz, zen bezalakoa zela esan zien. Chopinen karrerak 1831tik 1849ra arte iraun zuen. Bere bizitzaren zati handi bat erromantizismoak irudikatu zuen.

Oso gazterik hasi zen pianoa ikasten eta hasieratik erakutsi zituen musikarako dohain bereziak. Varsoviako Kontserbatorioan ikasten ari zela (1826-1829) ondu zituen bere lehen lanak. Hemeretzi urterekin Poloniako pianista nagusia zen. 1829an Berlinen eta Vienan eman zituen kontzertuak. Han hasieran arrakasta handia izan bazuen ere, Parisa erbesteratu behar izan zuen 1830ean. Frantzian, Heine, Liszt, Berlioz eta abarren laguntza jaso ondoren, Europako aristokraziaren piano irakasle nagusi bihurtu eta konposizio lanari ekin zion berriro; Varsovian onduriko hainbat eta hainbat lan berrikusi zituen garai hartan. Heriotza ekarri zion tisiaren lehen zantzuak agertu ondoren, Mallorca uharteko Valldemosako kartujoen komentura erretiratu zen 1838an, hamar urtez lotuko zitzaion George Sand idazlearekin. Parisen hil zen Chopin 1849ko urriaren 17an. '

Chopinek pianorako idatzi zituen bere lan gehienak: baladak, scherzoak, polonesak, mazurkak eta sonatak, sarritan, Poloniako herri doinuetan inspiratuak, eta Italiako eragin garbia dutenak; orkestra eta ganbera musikarako ere egin zituen lan batzuk. Formen eta gaien aniztasunak, melodiak eta hizkuntza teknikoak eskaintzen duten batasunak eta folklorearen erabilera ugari bezain zuhurrak piano estiloaren sortzaile nagusi bihurtu zuten Chopin, Schummann-ekin eta Liszt-ekin batera. Erromantikoa eta malenkoniatsua zen; berak jakin izan zuen, inork ez bezala, giza emozio sakonenak pianoaren bitartez adierazten.

Lan ezagunak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Étude in C minor edo "Iraultzailea" (Op. 10, Zb. 12).
  • Vals Minute (Op. 64, Zb. 1).
  • Piano Sonata Zb. 2 edo "Hileta-martxa" (Op. 35).
  • Fantaisie-Impromptu (Op. 66).
  • ``nokturnoak baladak´´
  • ``escherzo-ak´´
  • ``preludioak´´
  • ``balsak´´

Eponimoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Frédéric Chopin Aldatu lotura Wikidatan

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]