Theodor W. Adorno

Wikipedia, Entziklopedia askea
Theodor Wiesengrund Adorno» orritik birbideratua)
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu
Theodor W. Adorno
Adorno.jpg
Bizitza
Jaiotza Frankfurt am Main1903ko irailaren 11
Herrialdea  Alemania
 Ameriketako Estatu Batuak  (1943 -
Lehen hizkuntza alemana
Heriotza Visp1969ko abuztuaren 6a (65 urte)
Hobiratze lekua Frankfurt Main Cemetery
Hezkuntza
Heziketa Merton College
Tesi zuzendaria Hans Cornelius
Doktorego ikaslea(k) Alfred Schmidt
Hizkuntzak alemana
ingelesa
Jarduerak
Jarduerak filosofoa, musikagilea, musikologoa, soziologoa, unibertsitateko irakaslea, literatura-kritikaria eta musika-kritikaria
Enplegatzailea(k) Goethe University Frankfurt
Lan nabarmenak Gesammelte Schriften
Negative Dialectics
Aesthetic Theory
Dialectic of Enlightenment
Philosophie und Musik
Minima Moralia
Jasotako sariak
Nominazioak
Influentziak Walter Benjamin, Max Horkheimer, Georg Wilhelm Friedrich Hegel, Karl Marx eta Friedrich Nietzsche
Kidetza second Viennese School
Mugimendua Frankfurteko eskola
20th-century classical musica
IMDb nm2417309

Theodor W. Adorno (Frankfurt, 1903ko irailaren 11 - Visp, Suitza, 1969ko abuztuaren 6a) alemaniar filosofo, soziologo eta musikologoa. Judua izanik, nazien garaian AEBetara emigratu zuen. Bigarren Mundu Gerra amaitu ondoren, Alemaniara itzuli zen. 1949tik filosofia eta soziologia irakatsi zituen Frankfurten. Frankfurteko eskolaren teoria kritikoko bultzatzaile nagusietariko bat izan zen Ernst Bloch, Walter Benjamin, Herbert Marcuse eta Max Horkheimerrekin batera. Freud, Marx eta Hegelen lanak ezinbesteko iturri izan zituzten gizarte modernoari kritika gauzatzeko. Sari ugari jaso zituen XX. mendeko pentsalari entzutetsu gisa eta aintzatetsia izan zen estetika, filosofia eta estetikaren alorretan. Faxismoa eta berak izendaturiko kultur industria izan ziren kritikaren gai nabarmenenak. Bere idazlanetan—Philosophie der neuen Musik (1949), Minima Moralia (1951), Negative Dialektik (1966)— garaiko Europako ezker berriaren eragina nabarmentzen da.

XX. mende hasieran, Europan existentzialismoaren eta positibismoaren korronteak gailentzen ari ziren bitartean, Adornok historia naturalaren ikusmolde dialektikoan aurrerapausoa eman zuen, enpirismoaren eta ontologiaren erakargarri parekideak Kierkegaard eta Husserlen ikasketen bitartez kritikatuz. Vienako bigarren eskolako Alban Bergekin konposizioa ikasi zuen, bere ikasketa musikaletan zehar Arnold Schoenbergen hamabi tonutako teknikarekin hezia baitzen pianoan.

Biografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Frankfurteko familia burges batean jaio zen. Bere aita, Oscar Alexander Wiesengrund, ardo merkataria zen, ama, Maria Calvelli-Adorno soprano lirikoa. Bere arreba Agathak pianoa jotzen zuenez, amarekin batera arduratu zen Adornoren haurtzaroko heziketa musikalaz.

Ikasketak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kaiser Wilhelm Gymnasium ikastetxera joan zen, non bere adimenagatik nabarmendu zen gainontzeko ikaskideen artean. Gazte garaian Siegfried Kracauer ezagutu zuen eta lagun minak egin ziren, Kracauer bera baino hamalau urte zaharragoa zen arren.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Theodor W. Adorno