Artikulu hau "Kalitatezko 1.000 artikulu 12-16 urteko ikasleentzat" proiektuaren parte da

Ideologia

Wikipedia, Entziklopedia askea
Hona jauzi: nabigazioa, Bilatu

Ideologia, errealitatearen, sistemaren edo gizartearen ekonomia, zientzia, kultura, morala eta abarrei buruzko ideien multzoa da. Ideologia, dagoen sistemarekin gelditu (ideologia kontserbadoreak), sistema aldatu edo eraldatu (erradikalak, hau da, iraultzaileak, edo baketsuak, hau da, erreformistak) edo iraganeko sistemaren baten berrezartzea nahi du.

Ideologiek, bi alde desberdin izan ohi dituzte: sistemari buruzko irudikapena eta ekintza programa. Lehenengoak ikuspuntu propio bat sortzen du, bakoitzaren sinesteetan edo ideietan oinarrituta. Ikuspuntu hau hartuz, momentuko arazoak (gehienetan gizarte arazoak edo politikoak) kritikatzeko erabiltzen da, gehienetan sistema idealarekin konparatuz. Bigarren aldea, momentuko sistema, sistema idealerantz bideratzen duena da.

Bere aldaketaren kontrako harmenagatik, ideologia desberdinak daude: sistemaren kontserbazioa nahi dutenak –kontserbadoreak-, bat-bateko transformazio erradikalaren aldekoak – iraultzaileak-, aldaketa gradualagatik apostatzen dutenak –erreformistak-, edo aurretik zegoen sistemaren berreskuratzearen aldekoak –zaharberritzaileak-.

Bere jatorriagatik, irismenagatik eta asmoagatik, ideologiak gradualki gara daitezke behaketaren, elkarrizketaren, elkarrekiko doikuntzaren eta sozialki zuzentzat, desbideratuta edo kaltegarritzat hartzen denaren gaineko adostasunaren bidez. Edo talde batek inposa ditzake (indarkeria erabiliz), zeinari eragin sortzea edo kontrol kolektiboa izatea interesatzen zaion, hau talde soziala, erakundea edo mugimendu sozial, politiko, erlijioso edo kulturala den kontuan hartu gabe, edo bere asmoa ongizate erkidea edo interes partikularra bultzatzen duen aintzat hartu gabe.

Ideologia-kontzeptua kosmobisio-kontzeptutik bereizten da zeren eta hau, zibilizazio edo gizarte osora bideratzen da eta edonola ere, ideologia nagusiko kontzeptuarekin erlazionatuta dago, gizartearen espezifikoak diren sistema guztiak bere gain hartze dituenean eta populazioaren gehiengoek partekatzen dutenean. Bere izaera kolektiboagatik, gutxitan erlazionatzen da kontzeptua isolatutako pertsonaren pentsatzeko moduarekin.

Terminoaren jatorria[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ideologiaren esanahia formulatu zuena, Destutt de Tracy (Mémoire sur la faculté de penser, 1796) izan zen. Esan zuenez, ideologia ideiak aztertzen dituen zientzia da (beraien oinarriak, jatorriak eta abar).

Mende erdi beranduago, Karl Marx-en eraginez kontzeptua eduki epistemologikoaz dohatzen da. Berarentzat ideologia, ekoizpen-moduen arabera gizarte bakoitzeko mundua azaltzen duen ideien multzoa da, bizitzan ezinbestekoak diren ezagutza praktikoak erlazio sozialen sistemarekin erlazionatuz; errealitatearekiko harremana, erlazio sozialak mantentzea bezain garrantzitsua da.

[...] Ekoizpen-erlazio hauek gizartearen egitura ekonomikoa osatzen dute, non, oinarri honen gainean  gainegitura juridiko eta politikoa altxatzen diren. Bizitza materialaren ekoizpen-moduak bizitza soziala, politikoa eta espirituala baldintzatzen du. Ez da gizonaren konortea bere izakia zehazten duena baizik eta, aitzitik, izaki soziala bere konortea zehazten duena da.

Gizarte hezitzailearen ikuspuntutik[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gizarte Hezkuntzaren ikuspegitik, gizartea hobetzearen alde lan egingo dugun heinean, programa eta proiektu desberdinak burutzen, erakunde, elkarte edo enpresa baterako egingo dugularik, beti argi izan behar dugu zein den entitate honen ideologia, izan ere, ezarriko zaizkigun helburuak horrekin lotura zuzena izango dute. 

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Wikiesanetan artikulu bat dago honi buruz:
Ideologia