Arga

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Arga
Rio Arga.JPG
Arga ibaia Iruñean.
Watershed of the Arga-fr.png
Arga (Euskal Herriko ibaiak)
{{#if: I   I   Arga
I
{{#if: A   A   Arga
A
Arga (Euskal Herriko ibaiak)
Kokapena Nafarroa Garaia
Luzera 145 km
Arroa 2.759 km²
Emaria 51,4 m³/s
Iturburua
Koordenatuak
Urkiaga, Kintoa
43°1′4″N 1°28′11″W / 43.01778°N 1.46972°W / 43.01778; -1.46972
Ibai ahoa
Koordenatuak
Aragoi, Funesen
42°17′45″N 1°47′8″W / 42.29583°N 1.78556°W / 42.29583; -1.78556

Arga[1] mediterraneorako isurialdea duen Nafarroa Garaiko ibaia da. Aldude mendian dagoen Urkiagaren hegoaldeko mazelan, Erroibarko iparraldean, jaio eta, 145 km egin ondoren, Aragon ibaira isurtzen da, Funestik gertu. Iruñea zeharkatzen du. Eugiko urtegiak Argako urak gordetzen ditu, Iruñerria hornitzeko.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Argaren iturburua Urkiagako lepoaren hegoaldeko isurialdean dago, Erroibarko ipar-mendebaldean. Esteribarren sarturik, Erdizaga erreka lotzen zaio eta Eugiko urtegian barneratzen da. Handik behera, Esteribar hego-mendebalderako norabidean zeharkatzen du, Urtasun, Saigots, Zubiri, Urdaitz, Larrasoaña, Zuriain, Antxoritz, Irotz, Zabaldika eta Ollokitik igaroz[2].

Azken herri honetatik behera Iruñerrian sartzen da. Uharten Urbi ibaia hartzen du, eta Ultzama Atarrabian. Handik aurrera Burlata, Iruñea, Barañain eta Ororbiatik igarotzen da, eta Iberotik hurbil Arakil ibaia batzen zaio. Handik behera hegoalderako norabidea hartzen du, Sarbil eta Erreniega mendilerroen artetik. Garesen Robo hartzen du, eta Mendigorritik gertu Nekeas erreka eta Riosalado. Muruzabal Andion, Larraga, Berbintzana, Miranda Arga, Faltzes eta Peralta bainatu ondoren, Funestik hurbil Aragon ibaira isurtzen da[2].

145 kmko luzera du eta 2.759 km²ko eremua drainatzen du, %96 Nafarroan eta gainerakoa (Arakil ibaiaren goialdea) Araban.

Ibaiadarrak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Argaren eskuineko ertzeko ibaiadar nagusiak hauek dira:

Ezkerreko ertzekoak hauek dira:

Zeharkatzen dituen udalerriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Arga gaineko zubia Garesen.

Hurrengo udalerrietatik igarotzen da Arga ibaia:

Hidrometria[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Arga ibaiaren emaria 1912-2010 bitartean neurtua izan da Funesen[3]. Gune horretan, drainatutako azalerak 2.759 km² du, arro osoaren % 100. Urteko batez besteko emaria 51,4 m³ segundoko da. Emari handiena urtarrila eta otsailean du (84,2 m³/s), eta txikiena abuztuan (11,7 m³/s).

Arga ibaiaren batez besteko emariak (/s), Funesen neurtuak
Datuak: 1912 eta 2010 artean


Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Euskaltzaindiaren 166. araua: Euskal Herriko ibaiak Euskaltzaindia.org.
  2. a b Río Arga Enciclopedianavarra.com
  3. Arga ibaia Funesen Hercules.cedex.es

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Arga Aldatu lotura Wikidatan
Portal.svg
Euskarazko Wikipedian bada atari bat, gai hau duena:
Euskal Herriko Wikiatlasa