Halloween
Halloween gaua urriaren 31ko gauean ospatzen den jaia da, batzuen arabera jatorria Irlandan omen du, handik Estatu Batuetara esportatua izan omen zen, baina denborarekin eta estatubatuarren kulturaren hedapenarekin batera beste herrialde batzuetara ere azkar hedatuz joan da. Halloween eguna zelta herrietako jaia bat da. Jai hau Jack-o'-lantern pertsonaiaren inguruan ospatzen da, kondairaren arabera hau hil zenean eta bizi izan zen denboraldian oso gaiztoa izan zenez, ez zeruan ezta infernuan ere ez omen zuten onartu.
Historia [aldatu]
 |
Artikulu hau ez dator bat formatu hitzarmenekin. Zure esku dago artikulu hau egokituz Wikipediari laguntzea. |
 |
Artikulu honek edo artikulu zati honek gramatika, estilo, lotura edota ortografia akatsak ditu. Lagundu ahal eta nahi baduzu, zuzendu ezazu. |
Orain dela milaka urte zeltek gaur egungo Britainian eta Frantzian azaroaren 1ean hasten zuten urteberria. Urriaren 31an hasten ziren ospatzen urte berria (edo neguko solstizioa). Baina asko aldatu da zeren lehengo jendeak oso serio hartzen zuen gaua. Samhaini, hildakoen soldaduari, dedikatzen zioten.
Su handiak egiten ziren eta zaldiak edo batzuetan pertsonak sakrifikatzen zituzten sorginak edo espiritu txarrak usatzeko. Zeltek uste zuten hildakoak Samhain gauean etortzen zirela elikaduren bila eta janaririk ez bazenion ematen hilko zintuztela (hortik, agian, geroko trik or treat hori). Italiatik etorri ziren erromatarrak, bazeukaten egun horietan pomoma izeneko jai bat, fruituak daukaten zuhaitzeko jainkoari dedikatua. Pentsatu zuten Zeltei engainatzeko era, beraiek zeukatela lehenetik ohitura haiek, nahasten horrela beraien ohituretan sorginak eta arima txarrak.
Kristauek ere nahi izan zuten jaia bereganatu eta kristautu egin zuten azaroaren 1ean ospatzen den Santu Guztien Eguna. Ingalaterran egun hori "all hallow's day" deitu zuten, eta bezperako egunaren izena "all hallow's eve" zen, azkenean halloween bihurtuko zena.
Bidelapurrak lapurretak egiten zutenean mamu gisa janzten ziren, haiei errua botatzeko. Horra hor mozorroen ohitura. Amerikara heltzean, katoliko multzo txiki batez jazarpena zegoen. Irlandarrak sartu zuten 1840ean, sartu zuten " Jac-o-lanterm" (kalabaza bat kandela batekin barnealdean) . Jack-i ez zioten uzten sartzea ezta zeruan, ezta infernuan, eta paseatzen zen linterna batekin kalabaza baten barruan.
Estatubatuarak izan ziren azaren ordez kalabaza erabiltzen hasi zirenak; askoz errazago!
Minnesotan hasi zen zabaltzen, 1921.ean, Halloween horrela ospatzearena. Eta gero beste estatu batzuk jarraitu zioten.
Bestalde, sorginak hegan egiten zutela erratz baten gainean Salen herrian asmatu zuten. Han egin zen sorginen itzelezko ehizaldia eta norbaiti bururatu zitzaion esatea hegan egiten zutela erratz baten gainean. Eta orain ere, hori da Salen herriko logotipoa. Herri askoetako eraginagatik egina dago Halloween jaia.
Gau bitxia da mozorro itsusi eta beldurgarriak erabiltzen badira.
