Sarre

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu

Sarre/Saarland
Saarland

Sarreko bandera
Bandera
Sarreko armarria
Armarria
Herrialdea AlemaniaAlemania
Hiriburua Saarbrücken
Koordenatuak 49°23′N 6°50′E / 49.383°N 6.833°E / 49.383; 6.833Koordenatuak: 49°23′N 6°50′E / 49.383°N 6.833°E / 49.383; 6.833
Eremua 2.569 km²
Biztanleria 1.044.000 (2006)
Dentsitatea 406 bizt / km²
Deutschland Lage des Saarlandes.svg
Land burua Annegret Kramp-Karrenbauer (CDU)
Bozak Bundesraten 3 (69tik)
ISO 3166-2
www.saarland.de

Sarre edo Saarland, Alemaniako hego-mendebaldeko estatua. Saarbrücken da hiriburua. Gainontzeko hiri nagusiak Neunkirchen, Homburg, Sankt Ingbert, Saarlouis eta Völklingen dira.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Muga hauek ditu: iparraldean eta ekialdean, Renania-Palatinatua; mendebaldean, Luxenburgo; hegoaldean, Frantzia.

Sarre ibaiak eratutako haranak hartzen du estatua. Haranaren iparraldean Hunsrück mendialdea dago, eta, hegoaldean, Lorrenako mendiak (695 m ditu mendi garaienak). Blies eta Prims ibai txikiek Sarre ibaian isurtzen dute ura. Klima kontinentala da, eta 800 mm euri-ur egiten du urtean batez beste.

Historia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Herri zeltak bizi ziren Sarre aldean erromatarren garaian, eta franko germaniarrak zabaldu ziren K.o. II. mendetik aurrera. Karolingiar inperioaren ekialdeko lurraldea izan zen, eta Berant Erdi Aroan jaurgo ugari osatu ziren.

Westfaliako bakearen ondoren (1648), Frantziako koroaren eraginpean egon zen; 1684-1697 bitartean, Frantzia barneko lurralde bihurtu zuten, eta, 1792-1815 bitartean, Frantziako departamendu izan zen. 1815-1870 bitartean Renaniari lotuta egon zen, eta, 1871. urtetik aurrera, industria azkar garatu zen hango ikatz-hobiei esker.

Lehen Mundu Gerraren amaieran (1918), beretzat eskatu zuen Frantziak Saarland, baina aliatuek ez zuten horrelakorik onartu eta Nazioen Ligaren babespean geratu zen. Frantsesen eskuetara igaro ziren, hala ere, ikatz-hobiak. 1935ean biztanle gehienek (% 90etik gora) Alemaniako Reich-ean sartzea aukeratu zuten erreferendumean. 1945ean frantses-armada sartu zen Sarren, eta 1947an Sarreko lurralde autonomoa eratu zuten Frantziari loturik. 1955ean, ordea, biztanle gehienek (% 68k) autonomia haren aurka eta Alemania Federalarekiko batasunaren alde eman zuten botoa erreferendumean. 1957ko urtarrilaren 1ean Alemania Federaleko 10. land edo estatu bihurtu zen.

Banaketa administratiboa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sarreko landa-barrutiak

Barrutiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Sei landa-barrutik (Landkreise) osatzen dute Sarre:

  1. Merzig-Wadern
  2. Neunkirchen
  3. Saarbrücken
  4. Saarlouis
  5. Saarpfalz
  6. Sankt Wendel

Hiri handienak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Datuak 2010ko abenduaren 31koak dira.

  1. Saarbrücken (175.810 biztanle)
  2. Neunkirchen (47.398)
  3. Homburg (43.808)
  4. Völklingen (39.626)
  5. Sankt Ingbert (37.195)
  6. Saarlouis (37.136)

Gizartea[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Biztanleak katolikoak dira, oro har. Hizkuntza ofiziala alemana den arren, frantses-hiztun asko daude.

Politika[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2012ko martxoaren 25an izan ziren Sarreko parlamenturako azken hauteskundeak eta CDU alderdiak dezente galdu arren, alderdi bozkatuena izatea lortu zuen.

Honako hauek izan ziren hauteskundeetako emaitzak:

Alderdia Bozkak Ehunekoak Diputatuak
Alemaniako Batasun Demokrata Kristaua (CDU) 169.594  % 35'2 27
Alemaniako Alderdi Sozialdemokrata (SPD) 147.160  % 30'6 17
Ezkerra (Die Linke) 77.612  % 16'1 9
Alemaniako Alderdi Pirata 35.646  % 7'4 4
90 Aliantza/Berdeak 24.248  % 5'0 2
Alemaniako Familiaren Alderdia (FAMILIE) 8.393  % 1'7 0
Alderdi Demokratiko Askea (FDP) 5.871  % 1'2 0
Alemaniako Alderdi Nazionaldemokrata (NDP) 5.604  % 1'2 0
Freie Wähler (Hautesle askeak) (FW) 4.172  % 0'9 0
Gainontzeko alderdiak 2.949  % 0'6 0

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikatz-arro garrantzitsua eta oparoa izan da, Saarlouisetik Saarbrückenera eta Saarbrückenetik Neunkirchena luzatzen diren ardatzak batez ere. Hala eta guztiz ere, XX. mendearen erdialdetik aurrera, nabarmen murriztu da ikatz-ekoizpena, eta industria (altzairugintza, metalurgia, tresneria elektrikoa eta mekanikoa, beiragintza, janari-industria, zurgintza, papergintza, industria kimikoa) da, egun, ekonomia-jarduera nagusia.

Pertsona famatuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Gizateriaren Ondare[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Völklingengo burdingintza izenarekin UNESCOk Gizateriaren Ondare izendatu zuen Völklingen hiriaren ondoan dagoen burdin lantegia.

Iruditegia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo-loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Sarre Aldatu lotura Wikidatan


Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]