Edukira joan

Michelle Bachelet

Wikipedia, Entziklopedia askea
Michelle Bachelet

Giza Eskubideetarako Nazio Batuen Goi-komisarioa

2018ko irailaren 1a - 2022ko abuztuaren 31
← Prince Zeid bin Ra'ad - Volker Türk →
Txileko lehendakaria

2014ko martxoaren 11 - 2018ko martxoaren 11
← Sebastián Piñera - Sebastián Piñera →
NBE Emakumeak zuzendari exekutiboa

2010eko irailaren 14a - 2013ko martxoaren 15a
← baliorik ez - Phumzile Mlambo-Ngcuka (en) Itzuli →
Unasurreko pro tempore Presidentea

2008ko maiatzaren 23a - 2009ko abuztuaren 10a
← baliorik ez - Rafael Correa →
Txileko lehendakaria

2006ko martxoaren 11 - 2010eko martxoaren 11
← Ricardo Lagos - Sebastián Piñera →
minister of National Defence of Chile (en) Itzuli

2002ko urtarrilaren 7a - 2004ko irailaren 29a
← Mario Fernández Baeza (en) Itzuli - Jaime Ravinet (en) Itzuli →
Txileko Osasun ministroa

2000ko martxoaren 11 - 2002ko urtarrilaren 7a
← Álex Figueroa (en) Itzuli - Osvaldo Artaza (en) Itzuli →
kontsultorea

Bizitza
JaiotzaLa Cisterna, 1951ko irailaren 29a (75 urte)
Herrialdea Txile
BizilekuaQuintero
Antofagasta
San Bernardo
Bethesda
Australia
Leipzig
Potsdam
Potsdam
New York
Geneva
Washington
Santiago
Lehen hizkuntzagaztelania
Familia
AitaAlberto Bachelet
AmaÁngela Jeria
Ezkontidea(k)Jorge Dávalos  (1979 -  1984)
Seme-alabak
Familia
Hezkuntza
HeziketaWestland Middle School (en) Itzuli
(1962 - 1964)
Liceo Nº 1 Javiera Carrera (en) Itzuli
(1964 - 1969) high school diploma (en) Itzuli
Txileko Unibertsitatea
(1970 - 1983ko urtarrilaren 7a) : medikuntza
Leipzigeko Unibertsitatea
(1978 - 1978) : aleman
Berlingo Humboldt Unibertsitatea
(1978ko iraila - 1979ko otsaila) : medikuntza
Academia Nacional de Estudios Políticos y Estratégicos (en) Itzuli
(1996 - 1996) certification course (en) Itzuli
Inter-American Defense College (en) Itzuli
(1997 - 1998) graduondoko ikasketak : Defensa Continental (en) Itzuli
Chilean Army War Academy (en) Itzuli
(1998 - 1998) master : zientzia militar
Hizkuntzakalemana
ingelesa
frantsesa
portugesa
errusiera
gaztelania
Jarduerak
Jarduerakpolitikaria, zirujaua, epidemiologoa, pediatra eta medikua
Enplegatzailea(k)Nazio Batuen Erakundea
Jasotako sariak
KidetzaPuebla Group (en) Itzuli
Ideologia eta sinesmenak
Erlijioaagnostizismoa
Alderdi politikoa Txileko Alderdi Sozialista

michellebachelet.cl
IMDB: nm1905605 Facebook: MichelleBachelet X.com: mbachelet Discogs: 485959 Edit the value on Wikidata

Verónica Michelle Bachelet Jeria (Txileko Santiago, Txile, 1951ko irailaren 29) txiletar mediku pediatra eta politikaria da, eta Txileko lehen emakume presidentea izan zen, bi agintalditan: 2006–2010 eta 2014–2018. Diktaduraren garaian atxilotu eta torturatu zuten, eta erbestean bizi izan zen hainbat urtez. Demokrazia itzuli ondoren, Osasun ministro eta Defentsa ministro izan zen, azken kargu horretan Iberoamerikako lehen emakumea izanik.[1]

Presidente kargua utzita, nazioarteko lidergoan nabarmendu zen. UNASUR erakundeko lehen presidente pro tempore izan zen, eta baita ONU Emakumeak agentziaren lehen zuzendaria ere. 2017 eta 2018 artean, NBEren bitartekaritza‑kontseilu gorenean parte hartu zuen, aholkulari gisa.[2] 2018an, OMSren ASMRN aliantzaren (Ama, Jaioberri eta Haurren Osasunerako Aliantza) presidente izan zen[3] eta 2018tik 2022ra bitartean, NBEko Giza Eskubideen Goi Komisario gisa aritu zen, mundu mailako giza eskubideen egoeraren jarraipena eta salaketa-lanak gidatuz.

Michelle Bachelet haurtzaroan, gurasoekin eta anaia zaharrenarekin batera, Cáhuilen oporretan.

Michelle Bachelet Ñuñoan jaio zen, familia liberal eta laiko batean. Aitaren lanagatik, haurtzaroa Aire Armadako baseetan igaro zuen, eta bi urtez AEBetan. Han ingelesa ikasi zuen. Santiagoko Liceo Nº1 ikastetxean ikasi zuen. 1969an ikasle onena gisa graduatu zen.[4]

Michelle Bachelet gaztetan, bere aita Alberto Bachelet jeneralarekin batera.

Batxilergoa amaitu ondoren, Txileko Unibertsitateko Medikuntza Fakultatean sartu zen.[5] Garai hartan Alderdi Sozialistaren gazteriara hurbildu zen eta unibertsitateko mugimendu politikoan parte hartu zuen. 1973ko estatu kolpearen ondoren, bere aita, Alberto Bachelet, Salvador Allenderen Gobernuari fidel eustearren, torturatu egin zuten kartzelan. 1974an hil zen, bihotzekoak jota.[6]

1975eko urtarrilaren 10ean, Augusto Pinocheten polizia politkoak atxilotu zuten bere ama, Ángela Jeria -arkeologoa-rekin batera, eta DINAren (Dirección de Inteligencia Nacional) tortura-zentro nagusia zen "Villa Grimaldi"n atxilo atxiki zituzten hilabetez. Ondoren, erbesteratzeko baimena lortu zuten. Lehenik Australiara joan ziren, eta gero Michellek Alemaniako Errepublika Demokratikoan jarraitu zituen medikuntza ikasketak, Humboldt Unibertsitatean. Han ezkondu zen Jorge Dávalosekin eta bere lehen semea, Sebastián, jaio zen. 1979an Txilera itzultzeko baimena lortu zuen.

Zirujau-ikasketak egin zituen Txileko Unibertsitatean (1982), eta, ondoren, pediatrian espezializatu zen.[7]

Txilera itzultzea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
1985ean, Bachelet Larrialdi Egoerek Kaltetutako Haurren Babesa (PIDEE) GKEko mediku arloaz arduratu zen. Argazkia PIDEEk antolatutako bere omenezko afari bati dagokio, 2000. urtean osasun ministro izendatu ondoren.

1979an Txilera itzulita, Michelle Bacheletek Medikuntza ikasketak berrartu zituen eta 1983an mediku zirujau gisa titulatu zen.[8] Osasun publikoko lanpostu bat ukatu zioten arren, pediatria eta osasun publikoan espezializatzen hasi zen eta, aldi berean, PIDEE Gobernuz Kanpoko Erakundean lan egin zuen, errepresioaren biktima ziren haurren arretan. Garai hartan politikatik urrun mantendu zen, nahiz eta diktaduraren aurkako protestetan parte hartu eta giza eskubideen inguruko sareetan murgildu.

1985 eta 1987 artean Álex Vojkovic izan zuen bikotekide, FPMR (Frente Patriótico Manuel Rodríguez)ko bozeramailea, eta horrek zurrumurruak sortu zituen bere inguruan;[9] hala ere, Bacheletek ukatu egingo zuen erakunde armatuan parte hartu izana.[10] 1988ko plebiszituan, azkenean, “Ez” bozkatu zuen, eta demokraziarako trantsizioa hasi zenean osasun publikoko sisteman sartu zen epidemiologo gisa, CONASIDAn eta nazioarteko erakundeetan lan eginez.[11]

1990eko hamarkadan, bere ibilbide profesionala sendotu zen osasun arloan, eta 1994–1997 artean Osasun Ministerioaren aholkulari izan zen Eduardo Frei Ruiz-Tagleren gobernuan.[12] Garai berean, bere bizitza pertsonala ere egonkortu zen, eta 1992an bere alaba txikiena jaio zen.

Ibilbide politikoa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
1996ko udal-hauteskundeen kanpainarako Bacheleten argazkia. Bertan, Las Condeseko zinegotzi izateko hautagai gisa aurkeztu zen.

1990eko hamarkadaren erdialdean, Michelle Bacheletek osasun arloko ibilbidea utzi eta politika aktiboan parte hartzen hasi zen, Txileko Alderdi Sozialistako kide gisa. 1996an Alderdi Sozialistaren Batzorde Zentralean hautatu zuten, eta urte berean Las Condeseko zinegotzi izateko aurkeztu zen, baina ez zuen kargua lortu.[13]

Porrot haren ondoren, defentsa arloan trebatu zen: ANEPEn estrategia militarreko ikasketak egin zituen eta ondoren AEBetako Inter-American Defense College-en ikasi zuen beka batekin. 1998an Txilera itzulita, Defentsa Ministerioan aholkulari gisa lan egin zuen.[1]

Aldi berean, PSren zuzendaritzan indarra hartu zuen eta 1999an Ricardo Lagosen kanpainan parte hartu zuen. Lagos 2000ko presidentetzarako hauteskundeetan garaile atera zenean, Bachelet Concertación koalizioaren barnean figura politiko garrantzitsu bihurtu zen.

Osasun Ministroa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2000an, Ricardo Lagosek presidente kargua hartu zuenean, Michelle Bachelet Osasun ministro izendatu zuen, kargu hori hartu zuen lehen emakumea. Bere lehen erronka osasun zentroetako itxaron-zerrendak murriztea izan zen, eta hiru hilabetetan %90 gutxitzea lortu zuen, nahiz eta helburua guztiz bete ez. Hala ere, Lagosek karguan berretsi zuen.[14]

Ondoren, osasun publikoaren erreforma sakon bat diseinatzen hasi zen, hala nola: gaixotasun ohikoenetarako sarbide unibertsala, pazienteen eskubide eta betebeharren legea, tratamendu-programen hobekuntzak eta aseguru medikoaren hedapena.

Bere agintaldian, polemika handiak sortu ziren, batez ere “egun osteko pilularen” banaketa baimendu zuelako. Talde kontserbadoreek eta Eliza Katolikoak aurka egin zioten, eta 2001ean Auzitegi Gorenak botikaren banaketa debekatu zuen.[1]

Defentsa ministroa

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Michelle Bachelet Defentsa ministro gisa, 2002ko urrian Estatu Batuetara egindako bidaia ofizial batean.

2002an, Ricardo Lagosek Defentsa ministro izendatu zuen, eta horrela bihurtu zen Txileko eta Latinoamerikako lehen emakumea kargu horretan. Gainera, diktaduraren garaian torturatua izan zen lehen pertsona izan zen Defentsa Ministerioa gidatzen.[15]

Karguan, Indar Armatuen eta giza eskubideen biktimen arteko hurbilketa historikoa bultzatu zuen, eta “Inoiz ez berriro” mezua indartu zen. Halaber, armadaren modernizazioa, misio humanitarioetan parte-hartzea, emakumeen sarrera militarrean zabaltzea, eta zerbitzu militar derrigorrezkoaren erreformak sustatu zituen.

Defentsa ministro gisa egindako lanak Bacheleten ospea izugarri handitu zuen. Bere irudi hurbila eta krisi egoeretan erakutsitako lidergoak, adibidez, 2002ko uholdeetan tanke batean agertzea, herritarren artean oso ezagun bihurtu zuten.[1] 2003rako, gobernuko kiderik onenentzat jotzen zuten, eta jada presidentetzarako hautagai gogokoenetako bat zen.[1]

Lehen presidentetzarako hautagaitza

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Bacheletek telebistan emandako eztabaida batean parte hartzen du Soledad Alvearrekin, biak Hitzarmeneko presidente aurrekoak.

2004an, Ricardo Lagosek Michelle Bachelet eta Soledad Alvear gobernutik atera zituen, biak "Concertación" koalizioaren presidentetzarako hautagai izateko presta zitezen. Hauteskunde munizipaletan lortutako arrakastak bi emakumeen hautagaitzak indartu zituen, eta pixkanaka Bachelet faborito bihurtu zen.

Alderdi progresistek azkar babestu zuten Bachelet, eta 2005ean Alvearrekin batera primaria ireki batera aurkeztu zen. Kanpainan, biak telebista eztabaida batean aritu ziren, eta inkesten arabera Bachelet nagusitu zen, bere hurbiltasunagatik eta sinesgarritasunagatik. Horrela, Concertación koalizioaren presidentetzarako hautagai nagusi bihurtu zen 2005eko hauteskundeetarako.[16]

Concertación-eko hautagaia

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Michelle Bachelet «atez ateko» batean Andrés Zaldívarrekin, une horretan bere kanpainako buruarekin.

Bacheleten ospea handitzen joan zen eta 2005erako Concertación koalizioaren hautagai nagusi bihurtu zen. Inkestek argi erakusten zuten Alvearrekiko abantaila handia zuela, eta azken honek bere hautagaitza baztertu zuenean, Bachelet koalizioaren kandidatura bakarra izan zen.[17]

Hauteskunde kanpainan, hurbiltasuna eta “Estoy contigo” leloa erabili zituen. Bere programak hiru ardatz nagusi zituen:

  • Babes sozialaren indartzea (pentsio-erreforma, hezkuntza goiztiarra, AUGE planaren hedapena).
  • Garapen ekonomikoa (superabit fiskala, PyMEen sustapena, ingurumen ministerioa sortzea).
  • Sistema politikoaren demokratizazioa (errolda automatikoa, sistema binominala kentzea, diskriminazioaren aurkako legeak eta genero berdintasuna sustatzea).

Inkestek Bachelet faborito gisa mantendu zuten, nahiz eta bigarren itzulira joateko aukera handia egon.[18]

Hauteskundeen emaitzak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2005eko abenduaren 11n, Michelle Bacheletek %45,95 lortu zuen lehen itzulian, eta Sebastián Piñerarekin lehiatu zen bigarren itzulian. 2006ko urtarrilaren 15ean, Bacheletek %53,5 eskuratu zuen eta Piñeraren %46,5 gainditu zuen, horrela Txileko lehen emakume presidente bihurtuz. Latinoamerikan ere emakumezko estatuburu gutxietako bat izan zen.[1]

Garaipena baieztatu ondoren, Bacheletek gobernu paritarioa iragarri zuen, ministro, azpi-ministro eta intendenteen artean emakume eta gizonen kopuru bera izatea bermatuz. Bere garaipenak nazioarteko eta nazio barruko agintarien zorionak jaso zituen.[19]

Lehen gobernua (2006–2010)

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Michelle Bachelet presidentearen erretratu ofiziala 2006-2010 lehen gobernuan.

2006ko urtarrilaren 30ean, Hauteskundeetako Epaimahai Kalifikatzaileak ofizialki lehendakari hautatu izendatu zuen[20] eta horrekin Michelle Bacheleten lehen agintaldia 2006tik 2010era garatu zen. Txileko lehen emakume presidentea izan zen eta Latinoamerikako historiako seigarren emakumezkoa. Lehen 100 egunetan 36 konpromiso betetzen lan egin zuen, gizarte-babesetik hauteskunde-sistemaren erreformaraino.

Bacheleten politika sozialeko lorpen nagusiak izan ziren pentsio-sistema berritzea, "Chile Crece Contigo" programa sortzea, soldata‑berdintasunaren legea onartzea, liburu‑banaketa soziala egitea eta Ingurumen Ministerioa eratzea.[21]

Nazioartean, lehen bisita ofiziala Argentinara egin zuen, eta energia eta azpiegiturei buruzko akordioak sinatu zituen.

2006ko ikasleen protesten ondorioz, batzorde aholkulari zabala sortu zuen eta, prozesu horren emaitza gisa, 2009an hezkuntza‑erreforma sinatu zuen, Hezkuntza, Superintendentzia eta Kalitate Agentzia sortuz.

Bachelet, Brasilgo Luiz Inacio Lula da Silva eta Boliviako Evo Morales presidenteekin.

Ekonomian, 2006an kobrearen prezio altuek superabit fiskal handia sortu zuten, eta gobernuak dirua aurrezteari esker 2009ko krisiaren erdian 4.000 milioi dolarreko pizgarri ekonomikoa ezarri zuen. Bere agintaldian, ekonomia %3,3 hazi zen batez beste, langabezia %7–8 inguruan mantendu zen (2009an igoera batekin), inflazioa %4,5 ingurukoa izan zen, eta pobrezia %13,7tik %11,5era jaitsi zen.[22]

Kanpo politika

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Latinoamerikarekin harremanak sendotu zituen, bereziki Argentina eta Boliviarekin. 2008an UNASUR erakundeko lehen presidente pro tempore izan zen, eta Boliviako krisi politikoan bitartekaritza eta ikerketa misioak bidaltzea koordinatu zuen.[23][24]

2009an Kuba bisitatu zuen, 37 urteren ondoren Txileko lehen presidentea izanik; AEBetako blokeoaren amaiera eskatu zuen, baina disidenteekin ez biltzeagatik kritikak jaso zituen.[25]

Bachelet, Eduardo Frei eta Ricardo Lagos presidente ohiekin batera, Memoriaren eta Giza Eskubideen Museoaren inaugurazioan, 2010eko urtarrilean.

Giza eskubideak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Bere agintaldian Memoriaren Museoa inauguratu zuen,[26] Giza Eskubideen Institutu Nazionala sortu, LGTBI eta eskubide sexualen aldeko legeak bultzatu.

Lurrikara eta populartasun-mailak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2010eko otsailaren 27an, Bacheleten lehen gobernua amaitzeko 13 egun falta zirenean, lurrikara eta tsunami handiak jo zuten Txile. ONEMIk eta SHOA-k ez zuten garaiz alerta eman, eta horrek hainbat hildako eragin zituen, bereziki Dichaton eta Juan Fernández uhartedian. Ondoren, ikerketa eta kereilak ireki ziren, eta sei funtzionario zigortu zituzten; Bacheleten erantzukizuna ere eztabaidatu zen, nahiz eta ardura penalik ez zitzaion egotzi[27].

Michelle Bacheleten lehen gobernua %60tik gorako babesarekin hasi zen, baina 2006–2007an Transantiago[28] eta ikasle-mugimenduaren krisiak eraginik, bere onarpena %40 ingurura jaitsi zen, eta une batzuetan desgogokoak gogokoak gainditu zituen.

2009tik aurrera, ordea, bere irudia nabarmen indartu zen:

  • 2009ko ekainean %74ko onarpena.[29]
  • 2009ko urrian %80.[29]
  • 2010eko urtarrilean %81.[30]
  • Kargua uztean, 2010eko martxoan, %84ko onarpen historikoa, Txilen inoizko altuenetakoa.[31]
  • Ipsosen arabera, 2010eko apirilean %88,5.

Bachelet gobernu amaieran Ameriketako agintaririk onartuena bihurtu zen inkesta askoren arabera.

Lehenengo presidente-ondokoa (2010-2014)

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Bachelet NBE Emakumeak-eko zuzendari 2012ko otsailean.

Michelle Bacheletek 2010ean amaitu zuen lehen agintaldia, eta handik gutxira nazioarteko eta nazio mailako jarduera politiko eta sozialetan murgildu zen. Giza eskubideen alde egindako lanagatik, Pompeu Fabra Unibertsitateak ohorezko doktoretza eman zion, eta Txilen "Fundación Dialoga" sortu zuen,[32] eztabaida demokratikoa eta politika sozial-demokratikoak sustatzeko. Urte berean, NBEk ONU Emakumeak erakundearen lehen zuzendari izendatu zuen,[33] eta bere kargualdian emakumeen eta neskatoen aurkako indarkeria desagerrarazteko nazioarteko akordio garrantzitsu bat bultzatu zuen. 2013an, erakundea utzi eta Txilera itzuli zen.[34]

Bigarren hautagaitza (2013)

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Txileko itzulerak bere bigarren presidentetzarako hautagaitza markatu zuen. 2013ko martxoan iragarri zuen ofizialki,[35] eta berehala jaso zuen "Nueva Mayoría" koalizio osoaren babesa. Primarioetan botoen %70 baino gehiago lortu zituen, eta horrek hautagai nagusi bihurtu zuen. Bere kanpaina herritarren parte-hartzean eta hurbiltasunean oinarritu zen, “Yo quiero Chile” lelopean. Proposamen nagusiak honakoak izan ziren: konstituzio berria, hezkuntza doakoa eta unibertsala, eta erreforma fiskal bat, hezkuntza-sistema finantzatzeko. Halaber, 2011ko ikasleen mugimenduko hainbat lider bildu zituen bere proiektura, aldaketa sozialaren aldeko mezua indartuz.[36]

2013ko kanpainan lehen itzulian irabaztea helburu izan arren, Michelle Bacheletek %46,67 lortu zuen azaroaren 17an, eta bigarren itzulira igaro zen Evelyn Mattheirekin. Abenduaren 15ean egindako balotajean, Bacheletek %62,16 eskuratu zuen.[37]

2014ko urtarrilaren 10ean presidentetzarako hautetsi izendatu zuten ofizialki.[38] Handik gutxira, urtarrilaren 24an, bere lehen gobernu-kabinetea aurkeztu zuen, eta hurrengo asteetan hainbat izendapen osatu zituen: aurrekontuen zuzendaria, komunikazioetako arduraduna eta hainbat ministro-orde. Hala ere, izendapen horietako batzuek dimisio goiztiarrak izan zituzten, eta Bacheletek ordezkoak izendatu behar izan zituen. Azkenik, kargua hartu aurreko orduetan, probintzia-gobernadoreen zerrenda ere eman zuen.[39]

Odebrecht auziarekin loturiko ustezko harremanak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Michelle Bachelet bere bigarren agintaldia amaitu ondoren, Odebrecht auziaren testuinguruan aipatu zuten Brasilen egindako ikerketa judizialetan. OAS enpresako exekutibo ohia zen Léo Pinheirok adierazi zuen, deklarazio batean, ustez Bacheleten kanpainarako funtsak eman zituela, Brasilgo presidente ohia zen Luiz Inácio Lula da Silvaren eskaeraz. Hala ere, Bacheletek erabat ukatu zuen lotura hori, esanez inoiz ez zuela harremanik izan ez OASekin, ez beste enpresa antzekorekin.[40]

2017an, fiskaltzako Ximena Chong Brasilera joan zen Pinheirori galderak egiteko, baina hark isilik egoteko eskubidea baliatu zuen, eta ez zuen informaziorik eman. Horren ondorioz, auziak ez zuen aurrerapauso erabakigarririk izan, eta ez da frogatu Bacheletek inolako lotura zuzenik izan zuenik.[41]

Isabel Allende Senatuko presidentea, Bachelet eta Sebastian Piñera presidente ohia Kongresu Nazionalean karguaz jabetu ziren egunean, 2014ko martxoaren 11n.

Bigarren gobernua (2014–2018)

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Michelle Bacheletek 2014ko martxoan hartu zuen kargua berriro, programa progresista eta erreformista batekin. Bere agintaldiko lorpen nagusien artean, abortua hiru kausatan despenalizatzea,[42] hezkuntza doakoa ezartzea eta eskoletako hautaketa eta kopagoa ezabatzea nabarmendu ziren. Aldi berean, hezkuntza-sistema “desmunizipalizatzeko” prozesua abiatu zen.[43]

Ekonomian, erreforma fiskalak enpresen zerga %20tik %25era igo zuen,[44] eta hazkunde motelak eta ziurgabetasun ekonomikoak desadostasun handia sortu zuten,[45] 2015ean kudeaketa ekonomikoak %72ko desadostasuna izateraino.[46]

Gobernukideak Haitiko etorkinekin batera 2015ean.

Arlo politikoan, Bacheletek prozesu konstituziogilea jarri zuen martxan, herri-kabildoak eta eztabaida publikoak barne. Halaber, sistema binominala ezabatu eta horren ordez ordezkaritza proportzionala ezarri zen, baita kanpoan bizi diren txiletarrek botoa emateko eskubidea ere.[47]

Migrazioari dagokionez, herrialdeak immigrazio-boom historikoa bizi izan zuen: 2014ko 410.000 etorkinetatik 2017an 1,1 milioira igaro zen. Bereziki handitu zen haitiarren eta venezuelarren etorrera,[48] eta horrekin batera, tratu txarrak eta trafiko irregularra ere agertu ziren. Gobernuak ikuspegi humanitarioa aldarrikatu zuen, eta "Chile Reconoce" programaren bidez, atzerritar gurasoen seme-alabei nazionalitatea bermatu zien.[49]

Agintaldia, hala ere, ustelkeria kasuek markatu zuten, bereziki Caso Caval auziak, non bere semea eta erraina nahastuta egon ziren.[50] Horrek Bacheleten irudia nabarmen kaltetu zuen, eta 2015etik aurrera bere onarpen-maila beherakada historikoa izan zen. 2016an %15era jaitsi zen, eta 2017an ere baxu mantendu zen.

2018an kargua utzi zuenean, Bacheletek %39ko onarpena zuen, 2010ean izan zuen %84tik oso urrun.[51]

Bigarren presidente-ondokoa (2018 -)

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2018an kargua utzi aurretik, Michelle Bacheletek Munduko Osasun Erakundearen menpeko ASMRN aliantzaren zuzendaritza onartu zuen, eta urte bereko maiatzean hartu zuen ardura hori.[52] Martxoan, bigarren aldiz, Sebastián Piñerari eman zion banda presidentziala. Handik gutxira, "Fundación Horizonte Ciudadano" sortu zuen, herritarren parte-hartzea eta politika publikoen garapena sustatzeko.[53]

Bachelet Goi-Komisario gisa Venezuelan izan zen 2019an, Venezuelan "tortura kasuak" eta "epaiketaz kanpoko exekuzioak" daudela esanez.

Giza Eskubideetarako Goi-Komisarioa (2018-2022)

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Urte berean, NBEko idazkari nagusiak Giza Eskubideen Goi-Komisario izendatu zuen, eta Asanblada Orokorrak aho batez berretsi zuen.[54] 2018ko irailean hartu zuen kargua, eta lau urteko agintaldian nazioarteko giza eskubideen arloan jarduera esanguratsuak garatu zituen.[55] Bere lehen ekintzetako bat izan zen Myanmarreko bi kazetariren askatasuna eskatu izana,[56] eta ondoren hainbat herrialdetako egoera larriak salatu zituen, hala nola Indian homosexualitatea despenalizatzea txalotuz[57] edo Egiptoko heriotza-zigorrak kritikatuaz.[58]

Bere lanik ezagunenetako bat izan zen Venezuelako giza eskubideen egoerari buruz egindako txosten sorta, torturak, exekuzioak eta desagerpenak dokumentatu zituena.[59] Txosten horiek NBEren Giza Eskubideen Kontseiluaren babesa jaso zuten eta herrialdean misio berezi bat ezartzea ahalbidetu zuten.

Agintaldia amaitzeko, Bacheletek Txinako haurren aurkako abusuei buruzko txosten garrantzitsu bat argitaratu zuen, Pekinen jarduerak “giza eskubideen aurkako krimenak” izan zitezkeela adieraziz.[60] 2022ko abuztuaren 31n amaitu zuen ofizialki bere mandatua, eta ez zuen berriro aurkeztea erabaki.[61]

NBEko idazkari nagusi izateko izendapena

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

2025eko irailaren 23an, Gabriel Boric Txileko presidenteak Michelle Bachelet izendatu zuen Nazio Batuen Erakundeko Idazkari Nagusi kargurako hautagai, António Guterresen 2026ko agintaldia amaitu ondoren lekukoa hartzeko.[62]

2026ko otsailaren 2an, Boricek hautagaitza ofizialki aurkeztu zuen, Mexiko eta Brasilgo gobernuekin batera egindako izen-emate bateratu baten bidez.[63]

Hala ere, 2026ko martxoaren 24an, José Antonio Kasten gobernuak jakinarazi zuen Txilek Bacheleten hautagaitzarako babesa kentzea erabaki zuela. Horren ondorioz, hautagaitzak Mexiko eta Brasilen sostengua soilik mantendu zuen.[64][65]

Sariak eta Ohoreak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ohore nazionalak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • Bernardo O'Higgins Ordenaren Maisu Handia (Txile, 2006–2010 eta 2014–2018).[66]
  • Txileko Merituaren Ordenaren Maisu Handia (Txile, 2006–2010 eta 2014–2018).[67]
  • Txileko Meritu Aeronautikoaren Gurutzearen Ohorezko Kantziler Handia (Txile, 2006–2010 eta 2014–2018).[68]

Atzerriko Ohoreak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • Uruguaiko Errepublika Orientalaren Domina (Uruguai, 2006ko martxoaren 15a).[69]
  • Askatzaileren Ordenaren Koilare Handia (Venezuela, 2007).
  • Arrano Aztekaren Ordenaren Koilarea (Mexiko, 2007).
  • Arrosa Zuriaren Ordenaren Gurutze Handia, Koilarearekin (Finlandia, 2007).
  • Askatasunaren Ordenaren Koilare Handia (Portugal, 2007).
  • Infante Don Enrique Ordenaren Koilare Handia (Portugal, 2007).
  • Kristoren Ordenaren Koilare Handia(Portugal, 2007).
  • Italiako Errepublikaren Merituaren Ordenaren Koilare Handia, Kordoi Handiarekin apaindua (Italia, 2007).[70]
  • Vitaŭtas Handiaren Ordenaren Koilare Handia (Lituania, 2008).[71]
  • Erresumako Koroaren Ordenaren Dama (Malaysia, 2009).[72]
  • Herbehereetako Lehoiaren Ordenaren Gurutze Handia (Herbehereak, 2009).[73]
  • San Martín Askatzaileren Ordenaren Koilarea (Argentina, 2010).
  • San Lorenzoren Ordena Nazionalaren Koilare Handia (Ekuador, 2010).[74]
  • Isabel Katolikoaren Ordenaren Koilarea (Espainia, 2010).[75]
  • Australiako Ordenaren Laguna (Companion) (Australia, 2012).[76]
  • Carlos III.aren Ordenaren Koilarea (Espainia, 2014).[77]
  • Serafinen Ordenaren Dama (Suedia, 2016).[78]

Honoris Causa Doktorea

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • Brasilia Unibertsitatea — Brasil (2006).
  • Siena Unibertsitatea — Italia (2007).[79]
  • San Carlos de Guatemala Unibertsitatea — Guatemala (2007).[80]
  • Federico Santa Maria Unibertsitate Teknikoa — Txile (2007).[81]
  • Essex Unibertsitatea — Erresuma Batua (2008).[82]
  • Moskuko Nazioarteko Harremanetarako Estatuko Institutua — Errusia (2009).[83]
  • Ewha Emakumeen Unibertsitatea — Hego Korea (2009).[84]
  • Pompeu Fabra Unibertsitatea — Espainia (2010).[85]
  • Córdoba Unibertsitate Nazionala — Argentina (2010).[86]
  • Córdoba Unibertsitate Katolikoa — Argentina (2010).[86]
  • Menéndez Pelayo Nazioarteko Unibertsitatea — Espainia (2010).[87]
  • Santo Domingoko Unibertsitate Autonomoa — Errepublika Dominikarra (2010).[88]
  • Sorbona Berria – Paris 3 Unibertsitatea — Frantzia (2010).[89]
  • Columbia Unibertsitatea — Estatu Batuak (2012).[90]
  • Montrealgo Unibertsitatea — Kanada (2012).[91]
  • Cayetano Heredia Unibertsitate Perutarra — Peru (2012).
  • Freiberg Unibertsitatea — Alemania (2014).[92]
  • San Carlos de Guatemala Unibertsitatea — Guatemala (2014).[93]
  • Paris VIII Unibertsitatea — Frantzia (2014).[94]
  • El Salvador Unibertsitatea — El Salvador (2015).[95]
  • Leuven Unibertsitate Katolikoa — Belgika (2015).[96]
  • Defentsa Interamerikar Kolegioa — Estatu Batuak (2016).[97]
  • Buenos Aires Unibertsitatea — Argentina (2017).[98]
  • Évora Unibertsitatea — Portugal (2017).[99]
  • Unibertsitate Teknologiko Metropolitarra — Txile (2018).[100]
  • Guadalajara Unibertsitatea — Mexiko (2023).[101]
  • Santiago de Chile Unibertsitatea — Txile (2024).[102]
  • Mexikoko Unibertsitate Nazional Autonomoa — Mexiko (2025).[103]

Bestelako sariak eta aitortzak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  • Forbes-en arabera munduko 17. emakumerik boteretsuena (2006)[104] (2009an 22.[105], 2008an[106] 25., eta 2007an 27. postuan[107]).
  • Demokraziaren eta Askatasunaren Defentsaren Saria, Ramón Rubial Fundazioa (2007).[108]
  • Munduko 15. pertsonarik eraginkorrena, Time aldizkariaren arabera (2008).[109]
  • Shalom Saria, Munduko Kongresu Judua (2008).
  • Lidergo Gorena Saria (Argentina, 2008).
  • Vital Voices Global Pioneer Saria (2008).
  • Hego Amerikako Futbolaren Merituaren Ohorezko Ordena, Gran Collar mailan, CONMEBOLek emana (2009), aitorpen hori jasotzen lehen emakumea izan zen.[110]
  • Lisboako hiriko giltzak (2009).
  • Bicentenario Emakumea Saria, Chilectra (2010).[111]
  • Emakume Aurrerakoien Federazio Internazionalaren Saria (Espainia, 2010).
  • Miamiko hiriko giltzak (2010).
  • Leadership in Global Trade Award, The Association of Bi‑National Chambers of Commerce (AEB, 2010).
  • Giza Eskubideen Saria, Washington Office on Latin America (2010).[112]
  • Newsmaker of the Decade Award, Women’s eNews (2011).[113]
  • Generala Juana Azurduy kondekorazioa, Argentinako Defentsa Ministerioa (2012).[114]
  • Eisenhower Fellowships erakundearen Lidergo eta Zerbitzu Domina (2012).[115]
  • Iberoamerikako 10 intelektual eraginkorrenetako bat, Foreign Policy (2012).[116]
  • Lurraren Txapeldunak Saria, Nazio Batuen Ingurumen Programak emana (2017).[117]
  • Aliantza Progresista Saria (2018).[118]
  • NatGeo Planetary Leadership Award (2018).[119]
  • Hillary Clinton Saria (2019). Hillary Rodham Clinton sariak Georgetown Institutua for Women, Peace and Security erakundeak ematen ditu.[120]
  • "Los estudios comparados y la relación civil-militar. Reflexiones tras una década de consolidación democrática en Chile" (2002). "Fuerzas Armadas y Sociedad" aldizkaria, 17(4): 29-35.[121]

Michelle Bacheleten hauteskunde‑historiala

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
Urtea Hauteskunde mota Lurraldea Ituna Alderdia Botoak % Emaitza
1996 Udal hauteskundeak Las Condes Kontzertazioa PS 2.662 2,35% Ez hautatua[122]
2005 Presidentzialak

(1. itzulia)

Txile Kontzertazioa PS 3.190.691 45,96% 2. itzulira pasatzen da
2006 Presidentzialak

(2. itzulia)

Txile Kontzertazioa PS 3.723.019 53,50% Presidente hautatua.
2013 Primaria presidentzialak Txile PS‑PPD‑MAS‑PCCh‑IC PPD 1.563.208 73,06% Hautatua.[123]
2013 Presidentzialak

(1. itzulia)

Txile Gehiengo berria PS 3.070.012 46,67% 2. itzulira pasatzen da.[124]
2013 Presidentzialak

(2. itzulia)

Txile Gehiengo berria PS 3.468.389 62,16% Presidente.

Erreferentziak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]
  1. 1 2 3 4 5 6 (Gaztelaniaz) «Michelle Bachelet» Wikipedia, la enciclopedia libre. 2026-05-10 (kontsulta data: 2026-05-16).
  2. ↑ (Gaztelaniaz) PULSO. (2017-09-14). «ONU nombra a Bachelet parte de Junta Asesora sobre Mediación» La Tercera (kontsulta data: 2026-05-16).
  3. ↑ (Gaztelaniaz) «Michelle Bachelet asumió la presidencia de la Alianza para la Salud de la Madre, el Recién Nacido y el Niño - OPS/OMS | Organización Panamericana de la Salud» www.paho.org 2018-05-20 (kontsulta data: 2026-05-16).
  4. ↑ Chile, Gobierno de. «Gobierno de Chile» www.gobiernodechile.cl (kontsulta data: 2026-05-16).
  5. ↑ (Gaztelaniaz) «Michelle Bachelet Jeria - Universidad de Chile» uchile.cl (kontsulta data: 2026-05-16).
  6. ↑ (Ingelesez) «lnd.cl - This website is for sale! - Lnd Resources and Information.» www.lnd.cl (kontsulta data: 2026-05-16).
  7. ↑ (Gaztelaniaz) «Michelle Bachelet» Wikipedia, la enciclopedia libre. 2026-05-10 (kontsulta data: 2026-05-16).
  8. ↑ «Certificado» webserver.superdesalud.gob.cl (kontsulta data: 2026-05-17).
  9. ↑ (Gaztelaniaz) Cooperativa.cl. «Dirigentes de Movimiento Rodriguista confirmaron que Bachelet colaboró con FPMR» Cooperativa.cl (kontsulta data: 2026-05-17).
  10. ↑ (Gaztelaniaz) S.A.P., El Mercurio. (2003-04-17). «Michelle Bachelet niega tajantemente colaboración con el FPMR | Emol.com» Emol (kontsulta data: 2026-05-17).
  11. ↑ «Michelle Bachelet durante los 80s» www.luisvargas.5u.com (kontsulta data: 2026-05-17).
  12. ↑ (Gaztelaniaz) Microblau. «Michelle Bachelet Jeria / Chile / América del Sur / Biografías Líderes Políticos / Documentación / CIDOB home page» www.cidob.org (kontsulta data: 2026-05-17).
  13. ↑ «SISTEMA DE DESPLIEGUE DE COMPUTOS - MINISTERIO DEL INTERIOR» www.elecciones.gob.cl (kontsulta data: 2026-05-16).
  14. ↑ (Gaztelaniaz) Microblau. «Michelle Bachelet Jeria / Chile / América del Sur / Biografías Líderes Políticos / Documentación / CIDOB home page» www.cidob.org (kontsulta data: 2026-05-16).
  15. ↑ «Michelle Bachelet: mujer, izquierdista y agnóstica | elmundo.es» www.elmundo.es (kontsulta data: 2026-05-16).
  16. ↑ (Gaztelaniaz) «Últimas noticias de Argentina y el mundo - LA NACION» LA NACION (kontsulta data: 2026-05-16).
  17. ↑ nuevomundo.revues.org (kontsulta data: 2026-05-16).
  18. ↑ «Wayback Machine» www.cerc.cl (kontsulta data: 2026-05-16).
  19. ↑ (Gaztelaniaz) S.A.P, El Mercurio. (2006-01-15). «Michelle Bachelet: "Seré la Presidenta de todos los chilenos"» Emol (kontsulta data: 2026-05-16).
  20. ↑ «Wayback Machine» www.tribunalcalificador.cl (kontsulta data: 2026-05-16).
  21. ↑ (Gaztelaniaz) «Michelle Bachelet» Wikipedia, la enciclopedia libre. 2026-05-10 (kontsulta data: 2026-05-16).
  22. ↑ (Ingelesez) Chile: US$4.000 millones contra la crisis. 2009-01-06 (kontsulta data: 2026-05-16).
  23. ↑ «La cumbre de Unasur “abortó” un golpe contra Evo Morales, afirma Hugo Chávez - La Jornada» www.jornada.com.mx (kontsulta data: 2026-05-16).
  24. ↑ (Gaztelaniaz) S.A.P, El Mercurio. (2006-03-23). «Foxley: Chile no modificará "ni un ápice" tratados firmados con Bolivia» Emol (kontsulta data: 2026-05-16).
  25. ↑ (Gaztelaniaz) «Bachelet se reúne con Fidel Castro tras condenar el bloqueo» El País 2009-02-12 ISSN 1134-6582. (kontsulta data: 2026-05-16).
  26. ↑ «The Politics of Memory Museums» Newsweek 2010-04-01 (kontsulta data: 2026-05-16).
  27. ↑ (Gaztelaniaz) Copesa, Grupo. «Mandatario recibió en La Moneda el segundo informe de la Comisión Valech | Política | LA TERCERA» www.latercera.com (kontsulta data: 2026-05-16).
  28. ↑ (Gaztelaniaz) «Red Metropolitana de Movilidad» Wikipedia, la enciclopedia libre. 2026-05-16 (kontsulta data: 2026-05-17).
  29. 1 2 «Wayback Machine» www.adimark.cl (kontsulta data: 2026-05-17).
  30. ↑ (Gaztelaniaz) COPESA, Consorcio Periodistico de Chile S.A.. «Presidenta Bachelet logra histórico 81% de aprobación en estudio Adimark | POLÍTICA | latercera.com» latercera.com (kontsulta data: 2026-05-17).
  31. ↑ «Demanda Peruana» www.terra.cl (kontsulta data: 2026-05-17).
  32. ↑ (Gaztelaniaz) Ulloa, Gabriela. (2010-04-16). «Bachelet inaugura Fundación Dialoga en contrapeso a la concentración de poderes existente en Chile» BioBioChile - La Red de Prensa Más Grande de Chile (kontsulta data: 2026-05-16).
  33. ↑ (Ingelesez) «Secretary-General’s Press Encounter, Announcing Ms. Michelle Bachelet as Head of UN Women — UN Women» www.unwomen.org (kontsulta data: 2026-05-16).
  34. ↑ (Gaztelaniaz) «Chile: apuntan a Bachelet por muertes en tsunami» BBC News Mundo 2010-03-18 (kontsulta data: 2026-05-16).
  35. ↑ (Gaztelaniaz) Copesa, Grupo. Bachelet confirma repostulación a La Moneda: 'He tomado la decisión de ser candidata'. (kontsulta data: 2026-05-16).
  36. ↑ (Gaztelaniaz) Copesa, Grupo. Bachelet anuncia 50 medidas para sus eventuales primeros 100 días de gobierno. (kontsulta data: 2026-05-16).
  37. ↑ (Gaztelaniaz) Digitalproserver. (2026-04-08). «Bachelet: “Si nos movilizamos podemos ganar en primera vuelta”» CNN Chile (kontsulta data: 2026-05-16).
  38. ↑ «Wayback Machine» www.tricel.cl (kontsulta data: 2026-05-16).
  39. ↑ (Gaztelaniaz) S.A.P., El Mercurio. (2014-01-24). «Revive el anuncio de los 23 nombres del primer gabinete de Bachelet» Emol (kontsulta data: 2026-05-16).
  40. ↑ (Gaztelaniaz) Agencias. (2019-09-17). «Caso Odebrecht llega a Chile y salpica a expresidenta Bachelet» Diario Libre (kontsulta data: 2026-05-16).
  41. ↑ (Gaztelaniaz) T13. (2019-09-16). «Ex presidente de OAS asegura que entregó 100 millones de pesos a campaña de Bachelet» https://www.facebook.com/teletrece (kontsulta data: 2026-05-16).
  42. ↑ (Gaztelaniaz) diarioconstitucional. (2017-09-14). «Presidenta Michelle Bachelet promulgó Ley de Aborto en tres causales.» Diario Constitucional (kontsulta data: 2026-05-16).
  43. ↑ (Gaztelaniaz) Cooperativa.cl. «Presidenta Bachelet promulgó la "desmunicipalización" de los colegios» Cooperativa.cl (kontsulta data: 2026-05-16).
  44. ↑ (Gaztelaniaz) PULSO. (2013-06-17). «Michelle Bachelet plantea subir los impuestos a las empresas de 20% a 25% en un plazo de cuatro años» La Tercera (kontsulta data: 2026-05-16).
  45. ↑ (Gaztelaniaz) marginedas, marc. (2014-09-06). «Bachelet pierde fuelle ante el freno económico que sufre Chile» El Periódico (kontsulta data: 2026-05-16).
  46. ↑ (Gaztelaniaz) «Gestión económica de la Presidenta Bachelet tiene un 72% de desaprobación» Bankinter (kontsulta data: 2026-05-16).
  47. ↑ Copesa, Grupo. Bachelet anuncia que en septiembre iniciará 'proceso constituyente' y da a conocer medidas anticorrupción. (kontsulta data: 2026-05-16).
  48. ↑ (Gaztelaniaz) Cooperativa.cl. «Más de 100 mil haitianos entraron a Chile en 2017» Cooperativa.cl (kontsulta data: 2026-05-16).
  49. ↑ (Gaztelaniaz) Sur, Revista. (2017-05-25). «Presidenta Bachelet encabeza lanzamiento del proyecto “Chile Reconoce”, para rectificar nacionalidad chilena de hijos de extranjeros transeúntes» Revista Sur (kontsulta data: 2026-05-16).
  50. ↑ (Gaztelaniaz) «Fiscal Luis Toledo, encargado del caso Caval: Investigación “será acuciosa”» El Periscopio Noticias 2015-02-17 (kontsulta data: 2026-05-16).
  51. ↑ (Gaztelaniaz) «Adimark: Bachelet finaliza su mandato con un 39% de aprobación» El Mostrador 2018-03-09 (kontsulta data: 2026-05-16).
  52. ↑ (Gaztelaniaz) «Bachelet acepta cargo en la OMS una vez terminado su mandato» Publimetro Chile 2026-05-16 (kontsulta data: 2026-05-16).
  53. ↑ (Gaztelaniaz) PM, La Tercera. (2018-08-02). «#Bachelenial: Con zapatillas y lenguaje inclusivo, ex Presidenta apunta a los jóvenes con su nueva fundación» La Tercera (kontsulta data: 2026-05-16).
  54. ↑ (Gaztelaniaz) Aste, F.. (2018-08-08). «ONU oficializa nominación de Michelle Bachelet como Alta Comisionada de Derechos Humanos» La Tercera (kontsulta data: 2026-05-16).
  55. ↑ (Gaztelaniaz) Online, Diario Financiero. «Bachelet es confirmada por unanimidad como Alta Comisionada en DD.HH. de la ONU» Diario Financiero (kontsulta data: 2026-05-16).
  56. ↑ (Gaztelaniaz) A. Vera y Reuters. (2018-09-03). «Michelle Bachelet insta a Myanmar a liberar a periodistas condenados - La Tercera» La Tercera (kontsulta data: 2026-05-16).
  57. ↑ Txantiloi:Es-cl Meganoticias. (2018-09-07). «Bachelet felicitó a India por despenalizar homosexualidad: "Estas leyes no caben en el siglo XXI"» meganoticias.cl (kontsulta data: 2026-05-16).
  58. ↑ Press, Europa. (2018-09-09). «Bachelet insta a Egipto a anular las "injustas" condenas a muerte para 75 personas por las protestas de 2013» www.europapress.es (kontsulta data: 2026-05-16).
  59. ↑ (Gaztelaniaz) ¿Qué dice el informe de la ONU sobre Venezuela que generó cruces en el Frente de Todos? - Chequeado. (kontsulta data: 2026-05-16).
  60. ↑ (Gaztelaniaz) Cifuentes, Cristina. (2022-08-31). «Bachelet se despide de la ONU entregando informe sobre Xinjiang: China pudo haber cometido “crímenes contra la humanidad”» La Tercera (kontsulta data: 2026-05-16).
  61. ↑ (Gaztelaniaz) Vega, Matías. (2022-08-30). «Bachelet se despide de la ONU pidiendo esfuerzos para "evitar una gran fractura" global» BioBioChile - La Red de Prensa Más Grande de Chile (kontsulta data: 2026-05-16).
  62. ↑ (Ingelesez) «Chile puts forward ex-president Bachelet for UN top job» France 24 2025-09-24 (kontsulta data: 2026-05-16).
  63. ↑ (Gaztelaniaz) https://magnet.cl.«Chile, Brasil y México oficializan a expdta. Bachelet para la ONU - Gob.cl» Gobierno de Chile (kontsulta data: 2026-05-16).
  64. ↑ (Gaztelaniaz) S.A.P, El Mercurio. (2026-03-25). «Carrera por la ONU: Cómo sigue la candidatura de Bachelet tras bajada de Chile y las figuras que compiten con ella» Emol (kontsulta data: 2026-05-16).
  65. ↑ Diaz, Waldo. (2026-03-24). «Kast retira apoyo a Bachelet: El inevitable fin de una larga cuenta regresiva» Ex-Ante (kontsulta data: 2026-05-16).
  66. ↑ (Gaztelaniaz) «Orden de Bernardo O'Higgins» Wikipedia, la enciclopedia libre. 2026-03-14 (kontsulta data: 2026-05-17).
  67. ↑ (Gaztelaniaz) «Orden al Mérito de Chile» Wikipedia, la enciclopedia libre. 2026-04-23 (kontsulta data: 2026-05-17).
  68. ↑ (Gaztelaniaz) «Cruz al Mérito Aeronáutico de Chile - Wikipedia, la enciclopedia libre» es.wikipedia.org (kontsulta data: 2026-05-17).
  69. ↑ «Resolución N° 222/006» www.impo.com.uy (kontsulta data: 2026-05-17).
  70. ↑ (Italieraz) Segretariato generale della Presidenza della Repubblica - Servizio sistemi informatici - reparto web. «http://www.quirinale.it/elementi/DettaglioOnorificenze.aspx?decorato=244583» www.quirinale.it (kontsulta data: 2026-05-17).
  71. ↑ (Lituanieraz) «Lietuvos Respublikos Prezidentas» www.lrp.lt (kontsulta data: 2026-05-17).
  72. ↑ (Ingelesez) «Bahagian Istiadat dan Urusetia Persidangan Antarabangsa» www.istiadat.gov.my (kontsulta data: 2026-05-17).
  73. ↑ (Ingelesez) «Typepad | Network Solutions» www.networksolutions.com (kontsulta data: 2026-05-17).
  74. ↑ (Gaztelaniaz) Redacción. (2010-06-12). «Ex presidenta Bachelet fue condecorada» El Universo (kontsulta data: 2026-05-17).
  75. ↑ «Wayback Machine» www.boe.es (kontsulta data: 2026-05-17).
  76. ↑ «Wayback Machine» www.gg.gov.au (kontsulta data: 2026-05-17).
  77. ↑ «Wayback Machine» www.boe.es (kontsulta data: 2026-05-17).
  78. ↑ (Suedieraz) «För dig som älskar kungligt och kändisar» www.svenskdam.se (kontsulta data: 2026-05-17).
  79. ↑ (Gaztelaniaz) «Bachelet recibe Doctor Honoris Causa» www.prensa.com 2007-10-17 (kontsulta data: 2026-05-17).
  80. ↑ (Gaztelaniaz) Hora, Diario La. «Honoris causa a Bachelet» www.lahora.com.gt (kontsulta data: 2026-05-17).
  81. ↑ (Gaztelaniaz) noticias.universia.cl. «Michelle Bachelet encabeza conmemoración de los 75 años de la Universidad Santa María» Noticias Universia Chile (kontsulta data: 2026-05-17).
  82. ↑ (Ingelesez) «404 | University of Essex» www.essex.ac.uk (kontsulta data: 2026-05-17).
  83. ↑ (Gaztelaniaz) «La presidenta chilena es investida "doctor honoris causa" en Moscú» Última Hora 2009-04-03 (kontsulta data: 2026-05-17).
  84. ↑ Txantiloi:Es-CL Electrónico, Editora Diario. (2009-11-11). «Michelle Bachelet nombrada doctora Honoris Causa en visita a Corea del Sur» Diario y Radio Universidad Chile (kontsulta data: 2026-05-17).
  85. ↑ (Ingelesez) Fabra, Universitat Pompeu. (2010-05-26). «UPF awards Michelle Bachelet with a degree honoris causa» www.upf.edu (kontsulta data: 2026-05-17).
  86. 1 2 (Gaztelaniaz) Cooperativa.cl. «Michelle Bachelet recibirá doble doctorado "honoris causa" en Argentina» Cooperativa.cl (kontsulta data: 2026-05-17).
  87. ↑ Txantiloi:Es-CL «Discurso de Michelle Bachelet al recibir Doctor Honoris Causa de la Universidad Internacional Menéndez Pelayo» www.dialoga.cl (kontsulta data: 2026-05-17).
  88. ↑ (Gaztelaniaz) «Diario Libre: Ultimas Noticias de República Dominicana» Diario Libre 2026-05-16 (kontsulta data: 2026-05-17).
  89. ↑ (Frantsesez) Erard, Frederic. «Université Sorbonne Nouvelle - Paris3 - Docteur Honoris Causa 2010 de l’Université Sorbonne Nouvelle – Paris 3» www.univ-paris3.fr (kontsulta data: 2026-05-17).
  90. ↑ (Ingelesez) «Michelle Bachelet 2012 Commencement Speech at Columbia University Mailman School of Public Health | UN Women» www.unwomen.org (kontsulta data: 2026-05-17).
  91. ↑ (Gaztelaniaz) UPI, Agencia. (2012-06-08). «Bachelet recibe grado de Doctor Honoris causa de la Universidad de Montreal» BioBioChile - La Red de Prensa Más Grande de Chile (kontsulta data: 2026-05-17).
  92. ↑ (Gaztelaniaz) UPI, Agencia. (2014-10-28). «Bachelet recibe doctorado honoris causa en Alemania por “compromiso a favor de la libre educación”» BioBioChile - La Red de Prensa Más Grande de Chile (kontsulta data: 2026-05-17).
  93. ↑ (Gaztelaniaz) S.A.P, El Mercurio. (2017-03-30). «Los siete doctorados Honoris Causa que ha recibido Bachelet en su segundo mandato» Emol (kontsulta data: 2026-05-17).
  94. ↑ (Gaztelaniaz) S.A.P, El Mercurio. (2017-03-30). «Los siete doctorados Honoris Causa que ha recibido Bachelet en su segundo mandato» Emol (kontsulta data: 2026-05-17).
  95. ↑ (Ingelesez) «Patron Saint’s Day 2015: KU Leuven to confer 5 honorary doctorates – KU Leuven» www.kuleuven.be (kontsulta data: 2026-05-17).
  96. ↑ (Ingelesez) «Patron Saint’s Day 2015: KU Leuven to confer 5 honorary doctorates – KU Leuven» www.kuleuven.be (kontsulta data: 2026-05-17).
  97. ↑ (Gaztelaniaz) S.A.P, El Mercurio. (2017-03-30). «Los siete doctorados Honoris Causa que ha recibido Bachelet en su segundo mandato» Emol (kontsulta data: 2026-05-17).
  98. ↑ (Gaztelaniaz) Argentina, El Ciudadano. (2017-04-24). «Michelle Bachelet recibió el título "Doctor Honoris Causa" de la Universidad de Buenos Aires» El Ciudadano (kontsulta data: 2026-05-17).
  99. ↑ Txantiloi:Pt-PT «Presidente chilena recebe doutoramento Honoris Causa em Évora» Jornal Expresso (kontsulta data: 2026-05-17).
  100. ↑ (Gaztelaniaz) T13. (2018-08-23). «Bachelet defiende su legado educacional, tras recibir grado de Doctor Honoris Causa en UTEM» https://www.facebook.com/teletrece (kontsulta data: 2026-05-17).
  101. ↑ «Expresidenta Michelle Bachelet recibe el Doctorado “Honoris causa” de la UdeG | CENTRO UNIVERSITARIO DE CIENCIAS SOCIALES Y HUMANIDADES» cucsh.udg.mx (kontsulta data: 2026-05-17).
  102. ↑ «Michelle Bachelet recibe grado de Doctora Honoris Causa: “Acepto pasar a formar parte de esta comunidad que se preocupa de los derechos humanos, la inclusión y la equidad de género” | Universidad de Santiago de Chile» www.usach.cl (kontsulta data: 2026-05-17).
  103. ↑ (Gaztelaniaz) «Michelle Bachelet recibe Doctorado Honoris Causa de la UNAM - Universidad de Chile» uchile.cl 2025-11-18 (kontsulta data: 2026-05-17).
  104. ↑ (Ingelesez) «Forbes List Directory» Forbes (kontsulta data: 2026-05-17).
  105. ↑ (Ingelesez) «#22 Michelle Bachelet - Forbes.com» www.forbes.com (kontsulta data: 2026-05-17).
  106. ↑ (Ingelesez) «Forbes List Directory» Forbes (kontsulta data: 2026-05-17).
  107. ↑ (Ingelesez) «Forbes List Directory» Forbes (kontsulta data: 2026-05-17).
  108. ↑ (Gaztelaniaz) País, El. (2007-01-11). «Bachelet y De la Vega estrenan los premios Ramón Rubial» El País ISSN 1134-6582. (kontsulta data: 2026-05-17).
  109. ↑ «Michelle Bachelet - The 2008 TIME 100 - TIME» www.time.com (kontsulta data: 2026-05-17).
  110. ↑ (Gaztelaniaz) Cooperativa.cl. «Bachelet recibió el "Gran Collar Extraordinario" del Fútbol Sudamericano» Cooperativa.cl (kontsulta data: 2026-05-17).
  111. ↑ (Gaztelaniaz) Cooperativa.cl. «Ex Presidenta Bachelet recibirá el premio "Mujer del Bicentenario"» Cooperativa.cl (kontsulta data: 2026-05-17).
  112. ↑ (Ingelesez) «WOLA's Human Rights Awards Ceremony and Benefit Gala | Washington Office on Latin America» www.wola.org (kontsulta data: 2026-05-17).
  113. ↑ (Ingelesez) «Remarks by Michelle Bachelet on Receiving Women’s eNews’ Newsmaker of the Decade Award | UN Women» www.unwomen.org (kontsulta data: 2026-05-17).
  114. ↑ «Bachelet recibe distinción del Ministerio de Defensa argentino por su lucha a favor de la igualdad de género» El Mostrador (kontsulta data: 2026-05-17).
  115. ↑ Delaney, John. «Mario Vargas Llosa Papers» libweb.princeton.edu (kontsulta data: 2026-05-17).
  116. ↑ «Wayback Machine» papeldigital.info (kontsulta data: 2026-05-17).
  117. ↑ Bachelet es la primera Presidenta sudamericana que recibe el premio ambiental más alto de la ONU. .
  118. ↑ (Gaztelaniaz) Cooperativa.cl. «Ex Presidenta Bachelet recibió el Premio Alianza Progresista» Cooperativa.cl (kontsulta data: 2026-05-17).
  119. ↑ (Gaztelaniaz) T13. (2018-06-14). «[VIDEO Bachelet agradeció premio de NatGeo por su contribución en protección de los océanos»] https://www.facebook.com/teletrece (kontsulta data: 2026-05-17).
  120. ↑ (Gaztelaniaz) Digitalproserver. (2026-04-08). «Bachelet recibe premio Hillary Clinton y es reconocida como “permanente luchadora en DD.HH. y equidad de género”» CNN Chile (kontsulta data: 2026-05-17).
  121. ↑ (Gaztelaniaz) [https://web.archive.org/web/20131220030619/http://www.fasoc.cl/files/articulo/ART40ed74340253d.pdf Los estudios comparados y la relación civil-militar. Reflexiones tras una década de consolidación democrática en Chile. ] Fasoc.
  122. ↑ «SISTEMA DE DESPLIEGUE DE COMPUTOS - MINISTERIO DEL INTERIOR» www.elecciones.gob.cl (kontsulta data: 2026-05-16).
  123. ↑ «Elecciones Primarias 2013» www.eleccionservel.cl (kontsulta data: 2026-05-16).
  124. ↑ Barrera Hurtado, Guillermo Enrique. (2010-09-30). «Una fuerza en transformación hacia la consolidación de la seguridad democrática» Revista de las Fuerzas Armadas (215): 14–19.  doi:10.25062/0120-0631.935. ISSN 2981-3018. (kontsulta data: 2026-05-16).

Kanpo estekak

[aldatu | aldatu iturburu kodea]