Munduko xake txapelketa

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Gaur egungo munduko txapelduna den Viswanathan Anand.

Munduko Xake Txapelketak soilik XIX. mendearen azken laurdenetik aurreragoko kirol honetako munduko txapeldunak onartu edota aintzat hartzen ditu, garai hartan Wilhelm Steinitz jokalariak bere burua munduko txapelduntzat aldarrikatu zuen, batez ere 1866an Adolf Anderssen jokalaria garaitu ostean beste inork ez baitzion titulu hori eztabaidatu. Geroago, garai hartako lehiaketa indartsuena gisa jotzen zen Londoneko txapelketan hainbat jarraieko garaipen lortu ondoren txapeldun postuan erabat finkatu zelarik.

Handik aurrera hainbat txapeldun agertu dira, horien artean nabarmenenak hauek lirateke: Emanuel Lasker, Alexander Alekhine, José Raúl Capablanca, Mijaíl Botvínnik edo Bobby Fischer, hauen ondoren Sobietar Batasuneko xakelarien nagusitasun aroari hasiera eman zitzaion: 70eko hamarkadan Anatoli Karpov, eta 80 eta 70eko hamarkadan Gari Kasparov xake jokalariek munduko txapelketa lotzeko norgehiagoka interesgarriak mantendu zituzten.

1993an xake munduaren banaketa eman zen, une hartan Kasparov xakelariak Nazioarteko Xake Federakuntzari (FIDE) aurre egin, berak eratutako xake jokalarien elkartea sortu eta munduko txapelketa paralelo bat antolatu zituelarik. Egoera hau 2006 urterarte luzatu zen, orduan Vladímir Krámnik eta Veselin Topalov xake jokalarien norgehiagoka burutu eta munduko xake txapelketa tituluaren berbatzea lortzeko asmoa agertu zelarik.

Munduko xake jokalari onenak 1886. urterarte[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Izena Urtea Herrialdea Adina gutxi gorabehera
Francí de Castellví
Narcís Vinyoles
Bernat Fenollar
eta Francesc Vicent
~1475 Estandarte de la Corona de Aragon.png Aragoiko Koroa

~37
25
Luis Ramirez de Lucena ~1490 Estandarte de la Corona de Castilla.png Gaztelako Koroa ~25
Pedro Damiano ~1520 Flag Portugal (1495).svg Portugal ~40
Ruy López de Segura 1559–1575 Estandarte de la Corona de Castilla.png Gaztelako Koroa 19–35
El Morro ~1560–1575 Flag Portugal (1495).svg Portugal
Leonardo da Cutri 1575 Flag of the Kingdom of Naples.svg Napoliko Erresuma 33
Paolo Boi 1575 Bandiera del Regno di Sicilia 4.svg Siziliako Erresuma 47
Giulio Polerio ~1580 Flag of the Kingdom of Naples.svg Napoliko Erresuma ~32
Alessandro Salvio ~1600 Flag of the Kingdom of Naples.svg Napoliko Erresuma ~30
Gioachino Greco ~1620–1634 Flag of the Kingdom of Naples.svg Napoliko Erresuma ~20–34
Pietro Carrera ~1640 Bandiera del Regno di Sicilia 4.svg Siziliako Erresuma ~67
Alexander Cunningham of Block ~1700 Eskozia Eskoziako Erresuma ~45
Legall de Kermeur ~1730–1745 Pavillon LouisXIV.svg Frantziako Erresuma ~28–43
François-André Danican Philidor 1745–1795 Pavillon LouisXIV.svg Frantziako Erresuma 19–69
Johann Baptist Allgaier ~1795–~1815 Flag of the Habsburg Monarchy.svg Austriar Inperioa ~32–~52
Verdoni ~1795–~1804 ItaliaItalia FrantziaFrantzia
Jacob Henry Sarrat ~1805–~1815  Erresuma Batua ~33–~43
Alexandre Deschapelles 1815–1821 FrantziaFrantzia 35–41
Louis-Charles Mahé de La Bourdonnais 1821–1840 FrantziaFrantzia 26–45
Alexander McDonnell 1834 Coat of arms of Ireland.svg Irlanda 36
Pierre Charles Fournier de Saint-Amant 1840–1843 FrantziaFrantzia 40–43
Howard Staunton 1843–1851  Erresuma Batua 33–41
Adolf Anderssen 1851–1858 Flag of Prussia 1892-1918.svg Prusiako Erresuma 33–40
Paul Morphy 1858–1862 Ameriketako Estatu BatuakAmeriketako Estatu Batuak 21–25
Adolf Anderssen 1862–1866 Flag of Prussia 1892-1918.svg Prusiako Erresuma 44–48
Wilhelm Steinitz 1866–1878 Flag of Austria-Hungary (1869-1918).svg Austria-Hungariako Inperioa, Bohemia 30–42
Johannes Zukertort 1878–1886 PoloniaPolonia Flag of the German Empire.svg Alemaniar Inperioa 36–44

Munduko xake jokalari onenak 1886–1993 artean[aldatu | aldatu iturburu kodea]

# Izena Urtea Herrialdea Adina
1 Wilhelm Steinitz 1886–1894 Flag of Austria-Hungary (1869-1918).svg Austria-Hungariako Inperioa, Bohemia
Ameriketako Estatu BatuakAmeriketako Estatu Batuak
50–58
2 Emanuel Lasker 1894–1921 Flag of the German Empire.svg Alemaniar Inperioa 26–52
3 José Raúl Capablanca 1921–1927 KubaKuba 33–39
4 Alexander Alekhine 1927–1935
1937–1946
FrantziaFrantzia
ErrusiaErrusia
35–43
45–54
5 Max Euwe 1935–1937 HerbehereakHerbehereak 34–36
6 Mikhail Botvinnik 1948–1957
1958–1960
1961–1963
Flag of the Soviet Union.svg Sobietar Batasuna (Errusia) 37–46
47–49
50–52
7 Vasili Smyslov 1957–1958 Flag of the Soviet Union.svg Sobietar Batasuna (Errusia) 36
8 Mikhail Tal 1960–1961 Flag of the Soviet Union.svg Sobietar Batasuna (Letonia) 24
9 Tigran Petrosian 1963–1969 Flag of the Soviet Union.svg Sobietar Batasuna (Armenia) 34–40
10 Boris Spasski 1969–1972 Flag of the Soviet Union.svg Sobietar Batasuna (Errusia) 32–35
11 Bobby Fischer 1972–1975 Ameriketako Estatu BatuakAmeriketako Estatu Batuak 29–32
12 Anatoli Karpov 1975–1985 Flag of the Soviet Union.svg Sobietar Batasuna (Errusia) 24–34
13 Gari Kasparov 1985–1993 Flag of the Soviet Union.svg Sobietar Batasuna (Errusia) 22–30

FIDEko munduko txapeldunak 1993–2006 artean[aldatu | aldatu iturburu kodea]

# Izena Urtea Herrialdea Adina
13 Anatoli Karpov 1993–1999 ErrusiaErrusia 42–48
14 Alexander Khalifman 1999–2000 ErrusiaErrusia 33
15 Viswanathan Anand 2000–2002 IndiaIndia 31–33
16 Ruslan Ponomariov 2002–2004 UkrainaUkraina 19–21
17 Rustam Kasimdzhanov 2004–2005 UzbekistanUzbekistan 25
18 Veselin Topalov 2005–2006 BulgariaBulgaria 30

Munduko txapeldun klasikoak 1993–2006 artean[aldatu | aldatu iturburu kodea]

# Izena Urtea Herrialdea Adina
13 Gari Kasparov 1993–2000 ErrusiaErrusia 30–37
14 Vladimir Kramnik 2000–2006 ErrusiaErrusia 25–31

Eztabaidatuak ez dauden munduko txapeldunak 2006-gaur egun artean[aldatu | aldatu iturburu kodea]

# Izena Urtea Herrialdea Adina
14 Vladimir Kramnik 2006–2007 ErrusiaErrusia 31
15 Viswanathan Anand 2007–2013 IndiaIndia 38
16 Magnus Carlsen 2013–gaur egun arte NorvegiaNorvegia 22


Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Munduko xake txapelketa Aldatu lotura Wikidatan