T. S. Eliot

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
T. S. Eliot
Thomas Stearns Eliot by Lady Ottoline Morrell (1934).jpg
Bizitza
Jaiotza Saint Louis1888ko irailaren 26a
Herrialdea  Ameriketako Estatu Batuak  1927)
 Erresuma Batua  (1927 -
Heriotza Londres1965eko urtarrilaren 4a (76 urte)
Heriotza modua berezko heriotza (Enfisema)
Familia
Aita Henry Ware Eliot
Ama Charlotte Champe Stearns
Ezkontidea(k) Vivienne Haigh-Wood Eliot
Valerie Eliot
Valerie Eliot  (1957ko urtarrilak 10 -  1965eko urtarrilak 4)
Hezkuntza
Heziketa Parisko Unibertsitatea
Oxfordeko Unibertsitatea
Merton College
Harvard Unibertsitatea
Milton Academy
Hizkuntzak ingelesa
Lanbidea
Lanbidea antzerkigilea, poeta, saiakeragilea, literatura kritikaria, gizarte-kritikaria, ipuingilea, unibertsitateko irakaslea, idazlea, gidoilaria, kanta-idazlea eta haur literaturaren idazlea
Enplegatzailea(k) Chicagoko Unibertsitatea
Birkbeck, University of London
Lan nabarmenak The Waste Land
Four Quartets
Jasotako sariak
Nominazioak
Influentziak Dante Alighieri, Kyriakos Charalambides, John Donne, Alfred Tennyson, James George Frazer, Virgilio, John Ruskin, Ezra Pound, Gilbert Keith Chesterton, Matthew Arnold, Robert Browning, Samuel Johnson, Paul Valéry, F. H. Bradley, Jules Laforgue, Charles Maurras, Evelyn Underhill, Richard Crashaw, William Butler Yeats, Charles Baudelaire, William Shakespeare, John Milton, Homero, Charles Dickens, Walt Whitman, Stéphane Mallarmé, Joseph Conrad, Immanuel Kant eta Francis Scott Fitzgerald
Kidetza Arteen eta Zientzien Ameriketako Estatu Batuetako Akademia
Linzeen Akademia
Bavarian Academy of Fine Arts
Ameriketako Estatu Batuetako Arte eta Letren Akademia
Mugimendua modernist literaturea
Genero artistikoa olerkigintza
Sinesmenak
Erlijioa Unitarianismoa
Anglo-Catholicisma
IMDb nm0253672
TS Eliot Signature.svg

Thomas Stearns Eliot, T. S. Eliot izenaz ezaguna, (St. Louis, 1888ko irailaren 26a - Londres, 1965eko urtarrilaren 4a) estatubatuar eta ingeles poeta, antzerkigile eta literatura-kritikari bat izan zen. XX. mendeko ingelesezko poetarik handienetariko bat izan zen eta 1948an Literaturako Nobel Saria irabazi zuen.

Ingalaterratik AEBetara joan zen familia batean jaio zen Thomas Stearns Eliot, Saint Louis hirian (Missouri), 1888an. Lehen ikasketak Harvard Unibertsitatean egin zituen, eta gero Sorbonan eta Oxforden jarraitu zituen. 25 urterekin Ingalaterrara joan zen, britainiar herritartasuna bereganatu baitzuen[1].

Literaturako Nobel Saria eman zioten 1948an. Gero ere, idazten jarraitu zuen, hil zen arte (1965), baina garai hartan ondu zituen lanek ez zuten oihartzun handirik izan[1].

Bere saiakerek New Criticism izeneko eskolan eragin handia izan zuten. Euskal literaturan ere bere eragina nabarmena izan zen: Gabriel Arestiren lehenengo poemetan edota Joseba Sarrionandiak 1983an bere lanak euskaratu zituenean.

Bere lanen bilakaera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Edward Fitzgerald eta bere Omar Khayyamen poemen itzulpenen eragin handia eduki zuen gaztetako aurreneko poemek. Ezra Pounden bidez Ingalaterrako poesigintza ezagutu zuen. Molde poetiko berria bere lehen poema liburuan ikusi zen, The Love Song of J. Alfred Prufrock delakoan (1915, J. Alfred Prufrocken amodiozko kantua). Barne bakarrizketak ageri dira. Modu askotako aipu eta erreferentziak ere agertzen dira[1].

The Waste Land, 1922an argitarau zuen. XX. mendeko literaturaren gailurtzat jotzen da. Collage moduan eginda, aipu eta erreferentzia heterogeneoz egina, ahots ezberdin askoren nahasketa aldakorra da The Waste Land. Poema liburu oso berritzailea izan zen beree garaian[1].

Hala ere, Four Quartets (1943) da askorentzat Elioten obraren gailurtzat. Aurretik argitaraturik zituen arren elkarrekin loturak zituzten lau poema luze bildu zituen liburu bertan : Burnt Norton, East Cocker, The Dry Salvages eta Little Godding. Egileak filosofiaren eta mistizismoa lantzen duten irakurketak eta ikasketak daude liburua osatzen duten poemen oinarrian[1].

Lanak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Poesia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Prufrock and Other Observations (1917)
    • The Love Song of J. Alfred Prufrock
    • Portrait of a Lady
    • Aunt Helen
  • Poems (1920)
    • Gerontion
    • Sweeney Among the Nightingales
    • "The Hippopotamus"
    • "Whispers of Immortality"
    • "Mr. Eliot's Sunday Morning Service"
    • "A Cooking Egg"
  • The Waste Land (1922)
  • The Hollow Men (1925)
  • Ariel poems (1927–1954)
    • The Journey of the Magi (1927)
  • Ash Wednesday (1930)
  • Coriolan (1931)
  • Old Possum's Book of Practical Cats (1939)
  • The Queen's Book of the Red Cross (1939)
    • The Marching Song of the Pollicle Dogs
    • Billy M'Caw: The Remarkable Parrot
  • Four Quartets (1945)

Antzerkilanak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Sweeney Agonistes (1926)
  • The Rock (1934)
  • Murder in the Cathedral (1935)
  • The Family Reunion (1939)
  • The Cocktail Party (1949)
  • The Confidential Clerk (1953)
  • The Elder Statesman (1959)

Saiakerak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • Christianity & Culture (1939, 1948)
  • The Second-Order Mind (1920)
  • Tradition and the Individual Talent (1920)
  • The Sacred Wood: Essays on Poetry and Criticism (1920)
    • "Hamlet and His Problems"
  • Homage to John Dryden (1924)
  • Shakespeare and the Stoicism of Seneca (1928)
  • For Lancelot Andrewes (1928)
  • Dante (1929)
  • Selected Essays, 1917–1932 (1932)
  • The Use of Poetry and the Use of Criticism (1933)
  • After Strange Gods (1934)
  • Elizabethan Essays (1934)
  • Essays Ancient and Modern (1936)
  • The Idea of a Christian Society (1939)
  • A Choice of Kipling's Verse (1941)
  • Notes Towards the Definition of Culture (1948)
  • Poetry and Drama (1951)
  • The Three Voices of Poetry (1954)
  • The Frontiers of Criticism (1956)
  • On Poetry and Poets (1957)

Hilondoko lanak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  • To Criticize the Critic (1965)
  • The Waste Land: Facsimile Edition (1974)
  • Inventions of the March Hare: Poems 1909-1917 (1996)

Euskarara itzulitakoak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

1983an kaleratu zen T. S. Elioten poemen itzulpenekin osatutako euskarazko aurreneko liburu bakarra: T. S. Eliot euskaraz (Hordago). Gabriel Arestik, Joseba Sarrionandiak eta Jon Juaristik egin zuten itzulpen lana. Jatorrizkoa zen Four Quartets Lau Quartetto bilakatu zuen Arestik; The Waste Land zena, Lur eremua Sarrionandiak; eta Juaristik beste hainbat poema euskaratu zituen. Joxemari Iturraldek ere parte hartu zuen liburu hartan. Liburuko itzulpenetako batzuk Oh! Euzkadi eta Pott aldizkarietan argitaratuta zeuden lehenago[1].

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. a b c d e f Juan Luis Zabala, «Berritzaile kanonikoa», Berria, 2015-01-03
Wikimedia Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: T. S. Eliot Aldatu lotura Wikidatan


Biografia
Ameriketako Estatu Batuak
Artikulu hau Ameriketako Estatu Batuetako biografia baten zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.