Altzairu

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Altzairuzko haril-sokak.
Altzairuzko zubia.

Altzairua burdinak eta karbonoak osatutako aleazioaren izena da. Oro har altzairu aleazioetan karbonoaren pisua %2,1 baino txikiagoa izaten da, balio arruntenak %0,2 eta %0,3 inguruan daudelarik. Karbono masa %2tik gorakoa bada altzairuak fundizio deritzen aleazio hauskorrak bihurtzen dira, forjatu ezin direnak eta moldeatze bidez lantzen direnak.

Adiera zabalagoan, osagai nagusitzat burdina eta karbonoa dituen aleazioa da altzairua; hau da, bi osagai horiez gain beste zenbait izan ditzaketen aleazioa da. Horrela, altzairu bereziak defini genitzake, besteak beste altzairu herdoilgaitza. Aleazioan erabiltzen diren beste elementu batzuk manganesoa, kromoa, banadioa eta tungstenoa dira.

Altzairua Pizkundea baino lehenago ere metodo ez oso eraginkorrak erabiliz egiten bazen ere, bere erabilera askoz arruntagoa bilakatu zen ekoizpen metodo egokiagoak asmatu zirenean XVII. mendean. Bessemer prozesua asmatu zenean, XIX. mendearen erdialdean, altzairua modu masiboan ekoiztutako material merkea bihurtu zen. Prozesuak geroago izan zituen hobekuntzei esker, ekoizpen kostua are gehiago jaitsi zen eta kalitatea handitu zen.

Egun altzairua munduko materialik arruntenetakoa da, urtero 1.400 milioi tona kubiko (2010) ekoizten baitira. Osagai nagusietakoa da eraikin, azpiegitura, tresna, itsasontzi, automobil, makina zein armetan.

Burdina-karbonoaren fase-diagrama[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Burdina-karbonoaren fase-diagramak fase ezberdinak eratzeko beharrezko baldintzak erakusten ditu.

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Altzairu Aldatu lotura Wikidatan