Manganeso

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Manganesoa
25 KromoaManganesoaBurdina
-

Mn

Tc
Mn-TableImage.png
Orokorra
Izena, Ikurra, Zenbakia Manganesoa, Mn, 25
Serie kimikoa trantsizio-metalak
Taldea, periodoa, orbitala 7, 4, d
Itxura metaliko zilarkara
Manganesoa
Masa atomikoa 54,938045(5) g/mol
Konfigurazio elektronikoa [Ar] 4s2 3d5
Elektroiak orbitaleko 2, 8, 15
Propietate fisikoak
Egoera solidoa
Dentsitatea (0 °C, 101,325 kPa)
7,21 g/L
Urtze-puntua 1.519 K
(1.246 °C, 2.275 °F)
Irakite-puntua 2.334 K
(2.061 °C, 3.742 °F)
Urtze-entalpia 12.91 kJ·mol−1
Irakite-entalpia 221 kJ·mol−1
Bero espezifikoa (25 °C) 26,32 J·mol−1·K−1
Lurrun-presioa
P/Pa 1 10 100 1 k 10 k 100 k
T/K 1.228 1.347 1.493 1.691 1.955 2.333
Propietate atomikoak
Kristal-egitura kubikoa
Oxidazio-zenbakia(k) 7, 6, 5 [1], 4, 3, 2, 1 [2] (oxidoak: azidoa, basikoa edo anfoterikoa, oxidazio-egoeraren arabera)
Elektronegatibotasuna 1,55 (Paulingen eskala)
Ionizazio-potentziala 1.a: 717,3 kJ/mol
2.a: 1.509,0 kJ/mol
3.a: 3.248 kJ/mol
Erradio atomikoa
(batezbestekoa)
114 pm
Erradio atomikoa
(kalkulatua)
161 pm
Erradio kobalentea 139 pm
Datu gehiago
Eroankortasun termikoa (300 K) 7,81 W·m−1·K−1
Soinuaren abiadura 5.150 m/s
Isotopo egonkorrenak
Artikulu nagusia: manganesoaren isotopoak
iso UE Sd-P D DE (MeV) DP
52Mn Sint. 5,591 e ε - 52Cr
β+ 0,575 52Cr
γ 0,7, 0,9, 1,4 -
53Mn Sint. 3,74x106 u ε - 53Cr
54Mn Sint. 312,3 e ε - 54Cr
γ 0,834 -
55Mn  %100 Mn egonkorra da 30 neutroirekin
Erreferentziak

Manganesoa elementu kimiko bat da, Mn ikurra eta 25 zenbaki atomikoa dituena. Elementu aske gisa agertzen da naturan (gehienetan burdinarekin batera), bai eta mineral askotan ere. Metal hau aleazio industrialak egiteko erabiltzen da gehien bat. Manganeso-ioiek kolore asko dauzkatenez, pigmentuak ekoizteko baliatzen dira. Oxidazioetarako produktu kimikoak egiteko ere erabiltzen dira. Manganeso (II) ioiak zenbait entzimaren kofaktore gisa funtzionatzen du; hortaz, izaki bizidun guztiek behar dute, aztarna-elementu gisa bada ere.

Ezaugarri nagusiak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Manganesoa

Manganesoa burdinaren antzeko metal gris-zurixka da. Gogorra eta oso distiratsua da, zailtasunez urtzen dena baina erraz oxidatzen dena. Bai manganesoa bai bere ioiak paramagnetikoak dira, alegia, propietate magnetiko sendoak erakusten dituzte kanpoko eremu magnetiko baten presentzian, nahiz eta ez diren iman iraunkor bihurtzen.

Manganesoaren oxidazio-egoera arruntenak +2, +3, +4, +6 eta +7 dira. Mn2+ eta Mg2+ sarritan lehiakideak dira sistema biologikoetan. Manganesoa +7 oxidazio-egoeran daukaten konposatuak oxidatzaile indartsuak dira.

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Manganeso Aldatu lotura Wikidatan