Eguberria

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Artikulu hau abenduaren 25eko jaiari buruzkoa da; abendu eta urtarrileko jai-multzoa gaitzat duena Eguberriak izenburuko artikulua da. Neguko solstizioko mundu zabaleko jaiak gaitzat dituen artikulua hau da: Neguko solstizioko jaiak.
Eguberri egunean Jesukristoren jaiotza ospatzen da. Irudian, herrialde batzuetan ospakizun horietan ohikoa den jaiotza bat.

Eguberria, Eguberri eguna edo Natibitatea abenduaren 25ean kristau konfesio batzuetan, hala nola Erromatar Eliza Katolikoan, hainbat konfesio protestanteetan eta eliza ortodoxo batzuetan, Jesukristoren jaiotza edo Natibitatea ospatzen den eguna da. Paganismoan ospatzen ziren neguko solstizioko jaietan du jatorri; hain zuzen, Eguberri egunaren inguruan hasten baitira egunak luzatzen, egun berriari hasiera emanez. Ohitura paganoen ezaugarri dira zuhaitzen gurtza (Eguberriko izeia) eta opariak dakartzan pertsonaia (Olentzero, Euskal Herrian; Tió de Nadal, Katalunian; Bizarzuri —Santa Claus eta Aita Noel izenez ere ezaguna—, beste hainbat tokitan). Gaur egungo kristauentzat jai garrantzitsuenetakoa da, Jesukristo hiltzea ospatzen den Aste Santuarekin batera. Eguberri eguneko bezperan, abenduaren 24an, Gabon eguna ospatzen da. Eliza Ortodoxoa garrantzitsua den herrialde batzuetan, berriz, urtarrilaren 7an ospatzen da Natibitatea.

Jatorriak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Argiaren festa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Eguberri hitzaren etimologia egun berri da, eguna (argi orduak zehazki) pixkanaka laburtuz doan aldia amaitzearen eta geroztik luzatzen hastearen fenomenoari erreferentzia eginez.[ohar 1] Antzinako gizkientzat ospatu beharreko gertakizuna behar zuen izan eguzkiaren jetisieraren amaiera eta eguna luzatzearen hastea, naturarekin zuen bizimodu estua dela eta. Horrenbestez, jatorrian argiaren festa da Eguberria.

Jesukristoren jaiotza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Jesusen Jaiotza (Fra Filippo Lippiren margolana)

Jesukristoren jaiotza nabarmentzen duen egunaren izena Natibitatea da. Natibitatearen ospakizuna Maria sortzez garbiaren festarekin hasten da, abenduaren hasieran. Honetan aingeruak Jesusen ama izango zenari Izpiritu Santuaren eraginez haurdun geratuko zela jakinarazi zionekoa ospatzen da. Abendua, beraz adventus edo etortzekoa denaren itxaronaldia da. Ez da ezaguna Jesus Nazaretekoa abenduaren 24etik 25erako gauean jaio zela, antza denez udaberria ala uda behar zuen izan.[erreferentzia behar] Kristau Elizak kristauak ez ziren ospakizunak estaltzeko, antzinako erromatarren Saturnaliak esaterako, finkatu zuen data horretan

Oharrak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. Latitude handiko eremu geografikoetan gertatzen den fenomenoa da. Tropikoetatik at oso nabarmena da aldaketa hori; orduan eta nabariago, zenbat eta poloetatik hurbilago. Euskal Herrian eguzki argiaren iraupena 9 ordu izatetik 16 ordu izatera pasatzen da, solstizio batetik bestera.

Kanpo loturak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Eguberria Aldatu lotura Wikidatan
Wikiztegian orri bat dago honi buruz: Eguberri .