Mahats

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Mahats mordoak.

Mahatsa (beharbada aitzineuskaraz *banats) sasoika hazten diren fruituak dira, gordinik jan daitezkeenak edota prozesaturik.

Mahatsondoak dira mahatsak ematen dituzten landareak, eta mahastiak mahatsondoen multzo handiak.

Konposizioa eta balio nutritiboa[aldatu | aldatu iturburu kodea]

A, B eta C bitaminez aberatsa, mahatsak oligoelementu ugari ditu, organismoak asimilatu ahal izateko oreka egokian. Mahats hazi bakoitza argizariz estalia dago, legamiaz aberatsa. Energetikoa, mineralizatzailea, detoxikatzailea, freskagarria eta libragarria, mahatsak oroimenean eragina du eta zelulen berriztapenean, eta zainen babesean ere. Mahatsa jatea ona da arazo hepatikoak, nerbiosoak edo digestiboak dutenentzat.

Mahats gordina
(balio nutritiboa 100 gramoko)

ura : 80,54 g errauts totalak : 0,48 g zuntzak : 0,9 g balio energetikoa : 69 kcal
proteinak: 0,72 g lipidoak: 0,16 g gluzidoak: 18,10 g azukre sinpleak : 15,48 g
oligoelementuak
kaltzioa : 10 mg burdina : 0,36 mg magnesioa : 7 mg fosforoa : 20 mg
potasioa : 191 mg kobrea : 0,127 mg sodioa : 2 mg zinka : 0,07 mg
bitaminak
C bitamina : 10,8 mg B1 bitamina : 0,069 mg B2 bitamina : 0,070 mg B3 bitamina : 0,188 mg
B5 bitamina : 0,050 mg B6 bitamina : 0,086 mg B9 bitamina : 0 µg B12 bitamina : 0,00 µg
A bitamina : 65 UI erretinola : 0 µg E bitamina : 0,19 µg K bitamina : 14,6 µg
gantz-azidoak
aseak : 0,054 g monoasegabeak : 0,007 g poliasegabeak : 0,048 g kolesterola : 0 mg

Mahatsetik eratorri produktuak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Prozesaturik, mahatsa zukuak, ozpina, muztioa edota ardoa egiteko erabiltzen du gizakiak.

Mahaspasak fruitu lehorrak dira, lehortutako mahatsekin egindakoak.

Banaketa eta ekoizpena[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mahats ekoizpena 2005an

FAOren arabera, munduko 75.866 km² mahatsa landatzeko erabiltzen da, eta urtero %2 handitzen da. Mahats ekoizpenaren %71 ardoa egiteko erabiltzen da, %27 fruta gisa eta %2 fruitu lehor gisa. Ekoizpenaren zati bat mahats zukua egiteko erabiltzen da.

Honako taula honek mahasti eremu handienak erakusten ditu estatuka:

Herrialdea Eremua
Espainia 11.750 km2
Frantzia 8.640 km2
Italia 8.270 km2
Turkia 8.120 km2
AEB 4.150 km2
Iran 2.860 km2
Errumania 2.480 km2
Portugal 2.160 km2
Argentina 2.080 km2
Australia 1.642 km2
Libano 1.122 km2
10 mahats ekoizle handienak – 2009-10-8
Estatua Ekoizpena (tonak) Oharra
ItaliaItalia 8,519,418 F
TxinaTxina 6,787,081 F
Ameriketako Estatu BatuakAmeriketako Estatu Batuak 6,384,090 F
FrantziaFrantzia 6,044,900 F
EspainiaEspainia 5,995,300 F
TurkiaTurkia 3,612,781 F
IranIran 3,000,000 F
ArgentinaArgentina 2,900,000 F
TxileTxile 2,350,000 F
IndiaIndia 1,667,700 F
Mundua 67,221,000 G
F = FAOSTAT 2007, G = Guztira gehitua (datu ofiziala, erdi-ofizialak eta estimazioak barne);

Iturria: FAO


Ez dago estatistika fidagarririk ekoizpenari buruz mahats motaka. Hala ere, hedatuen dagoen mahats mota Sultana dela uste da, gutxienez 3.600km² eremuan landatua. Bigarren hedatuena Airén mota litzateke. Beste mota hedatuenak Cabernet Sauvignon, Merlot, Grenache, Tempranillo eta Chardonnay dira[1].

Mahats motak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mahats mota ugari dago, mahatsondoa erraz mutatzen den espeziea baita, hamaika aldaera sortuz. Hauek dira ezagunenak Euskal Herrian erabiltzen direnenen artean ardoa egiteko:

  • Hondarribi zuria (Courbu)
  • Hondarribi zuri zerratia (Petit Courbu)
  • Hondarribi beltza
  • Izkiriota (Gros Manseng)
  • Izkiriota Ttipia (Petit Manseng)
  • Mune mahatsa (Folle Blanche)
  • Axeria (Cabernet Franc)
  • Bordelesa (Tannat)
  • Cabernet Sauvignon
  • Sauvignon zuria (Sauvignon Blanc)
  • Chardonnay
  • Riesling
  • Syrah
  • Merlot
  • Tempranillo
  • Garnatxa (Garnacha/Grenache)
  • Viura
  • Graciano
  • Mazuelo
  • Malvasia

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Mahats Aldatu lotura Wikidatan