Gantz-azido

Gantz-azido asea: 16 C duen azido palmitikoa

Gantz-azido asegabe baten irudia (azido estearidonikoa)

Gantz-azidoak kate hidrokarbonatu lineal luzea duten molekula organiko lipidikoak dira, katearen muturrean karboxilo taldea (-COOH) dutenak. Gehienek karbono-kopuru bikoitia dute.

Gantz-azidoen oinarrizko formula kimikoa CH₃–(CH₂)_n–COOH izaten da. Askotan haien formula (R-COOH) moduan idazten da, R gantz azidoen kate hidrokarbonatua izanik.

Ugaztunengan gantz-azidoek lipidoen osaketan parte hartzen dute: glizerolarekin elkartzerakoan triglizerido izeneko molekulak sortu ohi dituzte, ehun adiposoan pilatzen direnak.

Motak

Karbonoen arteko lotura kobalentearen arabera, gantz-azidoak bi motakoak izan daitezke:

• aseak: karbonoen arteko lotura bakuna da. Solidoak izan ohi dira.
• asegabeak: karbonoen arteko loturak bikoitzak dira. Likidoak izan ohi dira.

Adibidez, azido oleikoa CH₃(CH₂)₇CH=CH(CH₂)₇COOH formula duen azido asegabea da, likidoa. 18 karbono ditu.

Azido palmitikoa (CH₃(CH₂)₁₄COOH), aldiz, asea da. 16 karbono ditu.

Zenbat eta luzeagoa izan gantz-azidoaren molekula (hots, zenbat eta pisu molekular handiagokoa) orduan eta altuagoa bere urtze-puntua. Era berean, zenbat eta lotura bikoitz gehiago izan, are eta baxuagoa urtze-puntu hori (horregatik likidoak dira asegabe gehienak).

Ezaugarriak

Gantz-azidoak anfipatikoak edo bipolarrak dira. Horrek esan nahi du haien molekula zati polarrak dituela (uretan disolbagarriak) eta zati apolarrak (uretan ez-disolbagarriak). Kate hidrokarbonatua da zati apolarra, eta talde karboxiloak (-COOH) talde polarra osatzen du.

Gantz-azidoak uretan sartzen direnean haien molekula urarekiko duen afinitatearen arabera orientatzen da: zati apolarra goiko aldean, uretatik kanpo, eta zati polarra ur barnean.