Mendi Harritsuak

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Mendi Harritsuen kokapena.

Mendi Harritsuak[1] (ingelesez, Rocky Mountains edo the Rockies) Ipar Amerikako mendebaldeko kostaldearen parean dagoen mendilerroa da. Alaska ipar-mendebaldean hasi eta, Kanada zeharkatu ondoren, Estatu Batuetako hego-mendebaldean bukatzen da. Mendilerroaren mendirik altuena Koloradon dagoen 4.401 metroko Elbert mendia da.

Geografia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Iparraldetik hegoaldera eta McKinley mendietan jaio eta gero, Kanadako Britainiar Kolunbia eta Alberta probintziak eta Estatu Batuetako Idaho, Montana, Wyoming, Utah, Kolorado eta Mexiko Berria estatuak zeharkatzen ditu.

4.800 km luze da osotara eta 110-650 km arteko zabalera du. Garaiera, 1.500 eta 4.401 m artekoa da.

Kretaziko aldian sortu ziren mendiok, hots, Jurasiko eta Paleozoikoen bitartean (144 - 65 milioi urte inguru).

Bi multzo bereiz daitezke, ekialdekoa eta mendebalekoa. Ekialdekoa 480 km luze den Coloradoko mendialdeak eta antzeko hedadura duen Arizonakoak osatua da. Ekialdeko gainerako mendialdeak apalagoak dira. Mendebalekoak oso bestelakoak dira. Paraleloan luzatzen diren mendialdeek osatua da eta Kanadakoak eta Montana mendiak dira mendialde nagusiak.

Hidrologia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Eskualdean dagoen Moraine lakua.

Mendi hauetan Ipar Amerikako banaketa kontinentala dago, hau da, Mexikoko golkorako eta Ozeano Atlantikorako isuria duten ibaien banalerroa.

Halaber, Mendi Harritsuetan honako ibaien iturburuak daude:

Landaretza[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Castle Geyser delakoa, Yellowstone parke nazionalean.

Mendialdeko landaretzari dagokionez izeiak, orreak, lertxunak eta pinuak dira nagusi.

Fauna[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Faunari dagokionez, berriz, aipagarriak dira hartzak, wapitiak, oreinak, ahuntzak eta pumak.

Ekonomia[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mendikate sistema ukitzen duten Idaho, Nevada, Utah, Mexiko Berria, Arizona, Colorado, Montana eta Wyomingeko estatuek ustiatzen dituzte Mendi Harritsuetako lurpeko aberastasunak (kobrea, burdina, zilarra, urrea, fosfatoak, zinka, potasioa, gasa, petrolioa).

Han aurkitu dira, halaber, Estatu Batuetako molibdeno, berilio eta uranio hobi bakarrak.

Parke nazionalak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Mendi Harritsuetan daude, bestalde, Yellowstone, Grand Teton eta Mendi Harritsuen parke nazionalak.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Mendi Harritsuak Aldatu lotura Wikidatan

Koordenatuak: 42°23′N 115°56′W / 42.383°N 115.933°W / 42.383; -115.933