Uranio

Wikipedia(e)tik
Hona jo: nabigazioa, Bilatu
Uranioa
92 ProtaktinioaUranioaNeptunioa
Nd

U

(Uqb)
U-TableImage.png
Orokorra
Izena, Ikurra, Zenbakia Uranioa, U, 92
Serie kimikoa aktinidoak
Taldea, periodoa, orbitala -, 7, f
Itxura metalikoa, gris zilarkara, oxido beltza sortuz ugertzen da airean
Uranioa
Masa atomikoa 238,02891(3) g/mol
Konfigurazio elektronikoa [Rn] 5f3 6d1 7s2
Elektroiak orbitaleko 2, 8, 32, 21, 9, 2
Propietate fisikoak
Egoera solidoa
Dentsitatea (0 °C, 101,325 kPa)
19,1 g/L
Urtze-puntua 1.405,3 K
(1.132,2 °C, 2.070 °F)
Irakite-puntua 4.404 K
(4.131 °C, 7.468 °F)
Urtze-entalpia 9,14 kJ·mol−1
Irakite-entalpia 417,1 kJ·mol−1
Bero espezifikoa (25 °C) 27,665 J·mol−1·K−1
Lurrun-presioa
P/Pa 1 10 100 1 k 10 k 100 k
T/K 2.325 2.564 2.859 3.234 3.727 4.402
Propietate atomikoak
Kristal-egitura ortoerronbikoa
Oxidazio-zenbakia(k) 3+, 4+, 5+, 6+[1]
(oxido basiko ahula)
Elektronegatibotasuna 1,38 (Paulingen eskala)
Ionizazio-potentziala 1.a: 597,6 kJ/mol
2.a: 1.420 kJ/mol
Erradio atomikoa
(batezbestekoa)
175 pm
Van der Waalsen erradioa 186 pm
Datu gehiago
Eroankortasun termikoa (300 K) 27,5 W·m−1·K−1
Soinuaren abiadura 3.155 m/s
Isotopo egonkorrenak
Artikulu nagusia: uranioaren isotopoak
iso UE Sd-P D DE (MeV) DP
232U Sintetikoa 68,9 u α&SF 5,414 228Th
233U Sintetikoa 159.200 u α&SF 4,909 229Th
234U  %0,0054 245.500 u α&SF 4,859 230Th
235U  %0,7204 7,038x108 u α&SF 4,679 231Th
236U Sintetikoa 2,342x107 u α&SF 4,572 232Th
238U  %99,2742 4,468x109 u α&SF 4,270 234Th
Erreferentziak

Uranioa elementu kimiko bat da, U ikurra eta 92 zenbaki atomikoa dituena. Gogorra, distiratsua eta erradioaktiboa da. Naturan, isotopo ugarienak Uranio-238 eta Uranio-235 dira. Erdibizitza luzea dute biek (4,5 x 109 eta 7,1 x 108 urte, hurrenez hurren). U-235 isotopoa neutroien bidez fisiona daiteke, eta erreaktore nuklearretan erabiltzen den erregai nagusia da. Uranio metala, uranio oxidoa eta uranio karburoa dira erregaitzat erabiltzen diren uranio-forma nagusiak. Kritikotasunera heltzeko, erreaktore batzuek uranio aberastuko erregaia behar dute. Uranioa aberastua uranio-235aren ehunekoa zertxobait handitua (%3-4) duena da. Uranio-238 material emankorra da, neutroiak atzemanez plutonio-239 material fisionagarria ematen duelako.

Uranioa naturan agertzen den elementurik astunena da. Naturan dauden isotopo nagusiak uranio-238 (%99,2) eta uranio-235 (%0,7) dira. Energia elektrikoa sortzeko erabiltzen da, bere fisio nuklearraren bidez.

Erreferentziak[aldatu | aldatu iturburu kodea]

  1. The Chemistry of the Actinide and Transactinide Elements: Third Edition by L.R. Morss, N.M. Edelstein, J. Fuger, eds. (Netherlands: Springer, 2006.)

Ikus, gainera[aldatu | aldatu iturburu kodea]

Commonsen badira fitxategi gehiago, gai hau dutenak: Uranio Aldatu lotura Wikidatan


Kimika Artikulu hau kimikari buruzko zirriborroa da. Wikipedia lagun dezakezu edukia osatuz.